T’ngay 21/2, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng bhiệc bhan tơợp c’moo chắp hơnh crâng k’coong. Bhiệc bhan nâu nắc ma bhưy chr’nắp âng đhanuôr Cơ Tu zư đợc tất lang ahay.

Nâu đoo nắc c’moo thứ 2, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng bhiệc bhrợ tơợp c’moo chắp hơnh crâng k’coong. Bhiệc bhan pa zêng ta bhrợ lễ lâng bhiệc bhan. Đhị đắh lễ pazêng zâp j’niêng cr’bưn crêê tước j’niêng cr’bưn bhuốih crâng ty cht’nắp cơnh j’niêng cr’bưn bhrợ pa dưr cha nur, bhiệc bhuốih c’moo t’mêê chắp hơnh crâng k’coong. Đhị đắh bhiệc bhan ta bhrợ zâp bh’rợ giaolưu văn hoá, pr’hat xa’nưl.

Tơợ tất lang ahay, đhanuôr Cơ Tu cóh chr’hoong Tây Giang pa bhlâng chắp lêy môi trường ắt mamông âng đay, pa bhlâng nắc đợ crâng g’mrâng, crâng cóh tu k’ruung, tọm đác… Đoọng zư crâng, pa bhlâng nắc đợ crâng n’loong chr’nắp, crâng g’mrâng, manuýh Cơ Tu tơợ lang ahay nắc ơy đơơng bha nuốih bhuốih đợ a bhô dang zúp zooi apêê đoo; ting n’nắc xay moon p’too pa choom ha lang t’tun n’năl zư lêy crâng, n’năl bhuốih crâng. Tơợ đêếc, cắh pân col n’loong cóh crâng g’mrâng, crâng chr’nắp.

Đhị chr’hoong Tây Giang xoọc đâu nắc dzợ đợ crâng k’coong cơnh ty ahay chr’nắp cơnh: crâng Lim t’viêng cóh chr’val Lăng, bha nụ crâng hơ nghêê lấh 2.000 t’nơơm cóh chr’val Tr’hy lâng A Xan, cóh đêếc vêy 725 t’nơơm nắc bơơn ta moon c’cir Việt Nam. Pazêng đợ mơ k’tiếc crâng cóh chr’hoong Tây Giang lấh 90 r’bhâu hécta, cóh đêếc crâng g’mrâng lấh 70%, lâng bấc râu tơơm n’loong chr’nắp pr’hắt.

T’coóh Bhríu Liếc, Bí Thư Huyện uỷ Tây Giang, tỉnh Qủang Nam đoọng năl, bhiệc bhuốih crâng k’coong nâu, nắc vêy đhanuôr Cơ Tu bhrợ têng cóh tr’nơớp c’moo âm lịch, bêl pô, n’loong n’cuông t’mloóh, m’bhốc axậ, n’loong t’mêê. A chim xul chr’val crâng k’coong lâng đhanuôr tước ooy hân noo bhrợ ha rêê t’mêê. Ting cơnh t’coóh Bhriu Liếc, bhiệc bhan n’nâu vêy chr’nắp nắc chắp hơnh crâng, da ding k’coong, k’ruung, tọm đác, n’loong n’cuông, pô, chắp a bhô dang: “Apêê đoo tin đươi cóh crâng nắc vêy dang crâng, cóh cr’noon nắc vêy dang. Bơr dang n’nâu nắc lứch zư lêy acoon manuýh, tu cơnh đêếc apêê đoo bhrợ têng cơnh ắt bhrợ ha dang liêm crêê nắc dang công pa chô đoọng cơnh đêếc ha đay. Tu cơnh đêếc apêê đoo p’too pa choom ha k’coon ch’chau cóh bh’rợ n’nâu, nắc ắt mamông liêm crêê, học hành liêm nắc dang k’er, dang bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ đoọng ha k’coon ch’chau lâng k’coon ch’chau ma mông, doọ jéh k’ăy…/.”

Người Cơ Tu ở Quảng Nam tạ ơn rừng

Ngày 21/2, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tổ chức lễ hội Khai năm tạ ơn rừng. Lễ hội này mang ý nghĩa tâm linh được đồng bào Cơ Tu lưu giữ từ bao đời nay.

Đây là năm thứ 2, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tổ chức Lễ hội Khai năm Tạ ơn rừng. Lễ hội gồm 2 phần lễ và hội. Phần lễ gồm các nghi lễ liên quan đến phong tục cúng rừng truyền thống như nghi lễ dựng cây nêu, lễ cúng khai năm mới tạ ơn rừng. Phần hội tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ.

Từ ngàn đời xưa, đồng bào Cơ Tu ở huyện Tây Giang rất có ý thức về bảo vệ môi trường sống của mình, nhất là cánh rừng già, rừng đầu nguồn, sông, suối.... Để giữ được rừng, nhất là cây gỗ quý hiếm, cánh rừng nguyên sinh, người Cơ Tu ngàn xưa đã mang lễ vật cúng tế những vị thần bất diệt che chở cho họ; Đồng thời truyền dạy cho thế hệ sau luôn biết giữ rừng,  biết quý tôn thờ thần rừng. Từ đó, không dám làm hại cánh rừng già, rừng quý hiếm.

Tại huyện Tây Giang hiện vẫn còn những cánh rừng nguyên sinh quý hiếm như: khu rừng Lim xanh ở xã Lăng, quần thể rừng Pơ mu hơn 2.000 cây ở xã Tr’hy và A xan, trong đó có 725 cây  được công nhận là cây di sản Việt Nam. Tổng diện tích rừng ở huyện Tây Giang hơn 90.000 héc ta; trong đó rừng tự nhiên chiếm hơn 70% diện tích, với nhiều loại cây gỗ quý hiếm.

Ông Bhriu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, lễ hội khai năm “Tạ ơn rừng” được đồng bào Cơ Tu tổ chức vào đầu năm âm lịch, khi hoa, cây cối đâm chồi nảy lộc, chim rừng hót vang trên đại ngàn và khi người dân bước vào mùa lúa rẫy. Theo ông BRiu Liếc, Lễ hội này có ý nghĩa tạ ơn rừng, núi, sông, suối, cây cối, hoa màu, tạ ơn Giàng: “Người ta tin ở rừng có thần rừng, ở làng là có Giàng. Hai thần này cũng đều bảo vệ con người cả, cho nên con người làm sao đối xử với Giàng tốt thì Giàng cũng sẽ đền đáp lại cho mình. Cho nên họ giáo dục con cháu trong lễ hội này làm sao sống phải có đức, siêng năng, học hành tốt thì Giàng thương, Giàng mến thì Giàng cho tài sản, của cải cho con cháu và con cháu khỏe mạnh, không ốm đau./.”