Lâng cr’noọ lêy chắp bh’rợ taanh n’đoóh a doóh, đh’rứah lâng kiêng zư đớc đợ rau chr’nắp pr’hay truyền thống âng đhanuôr Thái, k’zệt c’moo ahay, p’căn Lường Thị Sen, ắt cóh cr’noon Áng, chr’val Đông Sang, chr’hoong Mộc Châu nắc ơy pa choom đoọng ha lang p’niên cóh bhươl cr’noon bh’rợ taanh n’đoóh a doóh. Zập t’ngay đhanuôr nắc dzợ đương pa choom apêê ta mooi tước ooy Mộc Châu đoọng apêê đoo n’năl cơnh bh’rợ taanh n’đoóh a doóh đhị tr’xâu lâng pazêng cơnh bh’rợ t’taanh n’lơơng, cơnh: Cr’puôl a ngoon, đhêr bhrợ cóh tr’xâu, bhrợ cha năm, taanh, c’bhuum: “Cóh bêl nắc chóh tơơm k’pái, nắc ng’jố pay riáh, xang n’nắc c’puôl, xang n’nắc nắc glụ, xang n’nắc nắc c’bhum lâng đác ch’néh, cóh t’tun nắc puáh pa goóh, xang n’nắc nắc c’bhum pazêng rau pr’họm axậ bhrậu, t’viêng, axậ bhrôông. Cắh vêy axậ bhrôông cóh bêl nắc pay pr’họm bhrậu n’nâu, pay đươi t’nơơm ban, pay axiu zêệ đoọng pay đác c’bhum”.

Cóh chr’val Đông Sang, k’zệt bêệ tr’xâu taanh n’đoóh a doóh xoọc nắc vêy Chi hội pân đil cr’noon zư lêy, đươi dua. Bấc apêê ađhi a moó nắc ơy đh’rứah học lâng rơơm kiêng zư đớc, pa dưr đợ rau chr’nắp liêm văn hoá acoon cóh đay. Đợ khăn ch’guốc, chr’đhung, bhr’lếp bh’nếch, tr’ơới… vêy ta bhrợ têng nắc vêy ta p’cắh lâng pa câl đoọng ha ta mooi du lịch, ting n’nắc nắc dzợ vêy ta đươi cóh đong đhêy ắt âng bhươl cr’noon bêl ta mooi tước ắt. Bh’rợ tr’nêng n’nâu nắc ơy bhrợ t’váih đợ rau bơơn pay pa chô đoọng ha pazêng apêê ađhi a moó lấh 4 ức đồng cóh muy c’xêê lâng dưr váih bh’rợ du lịch chêếc lêy n’năl pr’hay pa bhlâng. A đhi Đào Yến Nhi, Trường Tiểu học Đặng Trần Côn, Hà Nội prá: “Acu k’noọ bh’rợ taanh bhai pr’hay pa bhlâng, bhrợ t’váih rau chr’nắp liêm la lay âng đhanuôr Thái. Vêy ta taanh bhrợ tơợ t’nơơm n’loong âng crâng k’coong, tơợ t’nơơm k’pái, acu bhui har bêl bơơn ting bhrợ bh’rợ n’nâu”.

Ta luôn cóh zập t’ngay, xang bêl bh’rợ ha rêê đhuốch, a pêê ađhi a moó pa choom bh’rợ tr’nêng nắc chô k’rong đhị Đong văn hoá cộng đồng đoọng pa choom đợ bh’rợ t’taanh, pazêng rau c’năl đoọng choom c’bhum muy bêệ bhai vêy pr’họm la liêm lâng nhâm mâng. P’căn Đinh Thị Hường, Trưởng Phòng Văn hoá Thông tin chr’hoong Mộc Châu xay moon: Đoọng pa dưr đhanuôr pa dưr bh’rợ truyền thống zư nhâm mâng đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá acoon cóh, chr’hoong Mộc Châu ơy vêy bh’rợ zúp zooi: “Muy pr’loọng đong nắc vêy ta zúp zooi m’bứi zên đoọng apêê đoo bhr’lậ tr’xâu âng apêê đoo, tủ đớc n’đoóh a doóh. Lấh n’nắc mơ 7 pr’loọng đong pazum bhrợ đh’rứah nắc váih 1 Hợp tác xã nắc vêy ta đoọng 7 ức đồng”.

Bh’rợ taanh n’đoóh a doóh cóh Mộc Châu cắh muy zư lêy đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá acoon cóh nắc nâu cơy nắc bh’rợ zúp zooi đhanuôr pa dưr kinh tế, bhrợ t’váih đợ bh’nơơn bh’rợ xay p’cắh lâng ta mooi zập tơợ./.

Mộc Châu giữ nghề dệt thổ cẩm

                                                  Thanh Thủy

Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La không chỉ hấp dẫn vì có nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn để lại nhiều ấn tượng sâu sắc đối với du khách, bởi những nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc, trong đó phải kể đến nghề dệt thổ cẩm. Hiện các sản phẩm thổ cẩm: Khăn piêu, áo cóm, túi xách, rèm cửa... do các nghệ dân người dân tộc Thái ở đây làm ra với mẫu mã đa dạng, hoa văn tinh tế đang từng bước tạo được thương hiệu riêng và đón nhận  tình cảm của đông đảo du khách trong và ngoài nước.

       Với tình yêu với nghề dệt thổ cẩm, cùng mong muốn lưu giữ những nét đẹp truyền thống của dân tộc Thái, hàng chục năm qua, bà Lường Thị Sen, ở bản Áng, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu đã tận tình truyền nghề cho lớp trẻ trong bản. Hàng ngày bà còn nhiệt tình hướng dẫn du khách đến với Mộc Châu để họ có được những trải nghiệm thú vị nhất bên khung cửi, cùng với con thoi và các công đoạn như: Quay sợi, mắc khung, tạo hoa văn, dệt, nhuộm:“Xưa mình trồng cây bông, song bật thành cái rễ, rồi cuộn lại ấy, rồi mình mới kéo, nhuộm cái nước gạo ấy, xong phơi khô rồi mới nhuộm lá tím, lá xanh này, lá đỏ. Không có lá đỏ ngày xưa mình phải lấy cái màu  nâu nâu ấy, mìnhlấy cây ban, lấy cá vốn để đun lấy nước nhuộm”

Ở xã Đông Sang, hàng chục khung cửi dệt thổ cẩm đang được Chi hội phụ nữ bản duy trì. Nhiều chị em đã tham gia cùng học và mong muốn lưu giữ, phát triển những tinh hoa văn hóa của dân tộc mình. Sản phẩm khăn quàng, túi, ga trải giường, gối, đệm làm ra được trưng bày và bán cho khách du lịch, đồng thời cũng được sử dụng ngay trong các nhà nghỉ cộng đồng để phục vụ du khách. Việc làm này đã mang lại thu nhập cho mỗi chị trung bình hơn 4 triệu đồng một  tháng và đã trở thành loại hình du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Em Đào Yến Nhi, Trường Tiểu học Đặng Trần Côn, Hà Nội nói:“Em nghĩ là việc dệt vải rất thú vị, tạo nên bản sắc riêng của đồng bào Thái. Được dệt sợi vải từ thiên nhiên, từ cây bông em rất vui khi được làm việc này”

Đều đặn hằng ngày, sau khi kết thúc việc đồng áng, chị em học nghề lại tập trung tại Nhà văn hóa cộng đồng để cùng học hỏi những kỹ thuật thêu, dệt, những công thức để có thể nhuộm được một tấm vải có màu sắc đẹp và bền. Bà Đinh Thị Hường,Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Mộc Châu cho biết: Để khuyến khích người dân duy trì nghề truyền thống giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, huyện Mộc Châu đã có những hỗ trợ cụ thể :“Mỗi hộ sẽ được hỗ trợ 1 khoản tiền để họ sửa khung dệt của họ, tủ bày bán sản phẩm. Ngoài ra cứ 7 hộ liên kết với nhau thành 1 HTX thì sẽ được hỗ trợ 7 triệu đồng”.

Nghề dệt thổ cẩm ở Mộc Châu không chỉ được bảo tồn, giữ được bản sắc văn hóa dân tộc mà giờ còn là “Nghề” giúp người dân phát triển kinh tế, tạo ra thật nhiều sản phẩm để giới thiệu với du khách thập phương./.