Lum a moó Lò Thị Viện, ma nứih acoon cóh Thái cóh vel Tong Chinh, chr’val Chiềng Ban, chr’hoong Mai Sơn cóh muy ra diu tơợp ha ot bêl a moó xoọc  bhrợ cóh nang cà phê t’viêng liêm, ga lóp apêê bha đưn. A moó moon: L’lăm a hay pr’loọng đong công zr’nắh k’đháp bhlâng, n’đhang cắh mặ ặt đhị ha ul đha rựt, a moó âi t’bhlâng ting học apêê lớp bồi dưỡng, pa choom n’đắh bhrợ ha rêê đhuốch âng hội Liên hiệp Pân đil lâng trạm Khuyến nông chr’hoong bhrợ têng, xang n’nắc r’dợ xăl tơợ m’pâng hécta chóh a bhoo cắh liêm dzang chóh cà phê p’têệt lâng bh’rợ băn a tứch p’lóh cóh nang chr’nóh, băn c’roót pay đác, tơợ đêếc tr’mông tr’mêếh pr’loọng đong âi r’dợ dưr ta clơ. C’moo 2011, a moó grơơ loom vặ zên ngân hàng lấh 100 ức đồng, k’đhơợng p’xoọng 8 hécta k’tiếc bha đưn li lốc đoọng bhrợ t’bhứah đhăm chóh cà phê, đươi dua khoa học kỹ thuật âi bơơn pa choom đoọng, pa zum lâng loom zay bhrợ, bhriêl g’lăng, tước nâu câi pr’loọng đong âi vêy 9 hecta cà phê đoọng pa chô tơợ 700 ức tước 850 ức đồng zấp c’moo, dưr váih ma nứih lướt l’lăm cóh pa dưr tr’mông tr’mêếh, t’bil ha ul pa xiêr đha rựt đhị vel đong.

Lấh mơ, a moó dzợ zooi đoọng ha đhi a moó đha rựt vặ zên bhrợ têng lâng zư x’mir lêy cà phê cơnh lâng zên 500 ức đồng. cơnh lâng bh’rợ tr’nêng liêm la lua, a moó bơơn a đhi a moó pân đil cóh vel chắp đươi k’đươi bhrợ Chi hội trưởng Chi hội pân đil vel Tong Chinh tơợ c’moo 2010 tước nâu câi. A moó Viện xay moon: “Vêy t’bhlâng đoọng  k’rong pa zêng c’năl chô xay trúih đoọng ha đha nuôr pa dưr  tr’mông tr’mêếh, xang n’nắc xay moon dal tinh thần, bhrợ têng liêm bh’rợ âng đay âng cấp piing k’đươi đoọng chô p’too moon ha đha nuôr”.

A moó Tòng Thị My, đha nuôr Thái cóh vel Quỳnh Châu, chr’val Phổng Lái, chr’hoong Thuận Châu nắc muy cóh bấc pr’loọng lướt tơơi đhấc đớc đoọng k’tiếc ha thủy điện Sơn La. A moó đoọng năl: L’lăm a hay tước vel t’mêê, a moó ặt chr’val Liệp Muội, chr’hoong Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, bhrợ kinh tế bấc nắc tơợ ha roo ruộng, pa chô cắh liêm. C’moo 2008, bêl choo ặt đhị đhăm t’mêê cóh đaau, pr’loọng đong bơơn đoọng k’noọ 1 hécta k’tiếc chóh bhrợ, bơơn chính quyền vel đong pa choom đoọng lâng zooi đoọng ma tơơm chè, pr’loọng đong a moó âi đớc đoọng 6.000 mét vuông đoọng chóh cè, mơ dzợ nắc k’rong chóh cà phê. Xang 2 c’moo, bơơn lêy chè lâng cà phê zêng liêm glặp lâng đhăm k’tiếc n’nâu, a moó vặ Ngân hàng 25 ức đồng, câl p’xoọng 1 hécta k’tiếc bha đưn, bhrợ t’bhứah đhăm k’tiếc chóh cà phê. Tước nâu câi, k’noọ 2 hecta chóh chè lâng cà phê âng pr’loọng đong âi đoọng pa chô yêm teeem, bơơn lấh 120 ức đồng/c’moo, a moó My bhui har lâng yêm têêm lâng pr’ặt tr’mông t’mêê: “L’lăm a hay cóh vel đong ty a cu nắc muy chóh ha roo ruộng, đác ooy đâu bơơn Đảng lâng Nhà nước k’rang tước, đơơng âng tơơm chè chô đoọng ha đha nuôr chóh, a zi lêy công liêm glặp. A cu lêy nắc pa bhlâng liêm crêê t’piing lâng cóh vel đong ty a hay, tu tơơm chè đoọng bh’nơơn dal lâng chr’nắp công zăng yêm teem”.

Hội Liên hiệp pân đil tỉnh Sơn La xoọc vêy lấh 200.000 hội viên, cóh đêếc hội viên nắc ma nứih đha nuôr acoon cóh bơơn 85%. Bấc c’moo ha nua, zấp cấp Hội âi t’bhlâng xay trúih, p’too moon, zooi đoọng hội viên pân đil ting pấh apêê pr’đhang kinh tế za zum, ting pấh pa bhrợ, cắh đhêy bhrợ bhr’lậ pr’ặt tr’mông, bhrợ pa dưr pr’loọng đong  yêm têêm, t’bhlâng dưr z’lấh bhrợ cha ca van, chroi đoọng ooy râu pa dưr tr’mông tr’méh âng vel đong….

Tơợ apêê bh’rợ, g’lúh p’too moon liêm la lua đhị apêê bh’rợ cơnh: Kinh doanh lâng dịch vụ; pa zum têy brhợ pa dưr vel bhươl t’mêê; pa bhlâng nắc đhị bh’rợ bhrợ têng ha rêê đhuốch, băn a xiu, tơợ c’moo 2014 tước c’moo 2017, apêê hội viên pân đil acoon cóh âi xay trúih p’too moon, zooi đoọng đh’rứah lấh 76.000 t’ngay pa bhrợ, lấh 172.000 p’nong, t’nơơm m’ma zấp râu cơnh lâng chr’nắp lấh 14 tỷ 700 ức đồng… Đhị đêếc, bấc a đhi a moó prang c’moo ặt ma mông lâng crâng da ding, pr’ặt tr’mông  tỵ l’lăm a hay muy năl cóh vel, chr’val a năm, nắc nâu câi dưr váih đơợ c’la bhươn a tông, c’la cửa hàng, hợp tác xã bơơn bấc  ngai năl tước… A moó Quàng Thị Vân, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil tỉnh Sơn La đoọng năl: “Đoọng pa dưr râu bhrợ c’la âng pân đil cóh bh’rợ pa dưr kinh tế pr’loọng đong nắc hội Liên hiệp pân đil tỉnh âi k’đhơợng xay hội Liên hiệp pân đil zấp cấp xay bhrợ đề án 939, nắc đề án zooi đoọng pân đil bhrợ cha cr’chăl 2017-2025 cóh vel đong lâng bh’rợ bhrợ têng apêê bh’rợ cơnh nắc T’ngay pân đil tơợ bhrợ cha đoọng ng’cơnh choom a đhia moó vêy cr’noọ bhrợ têng pa dưr tr’mông pr’loọng đong”.

Cơnh lâng đợ bh’rợ tr’nêng liêm ta níh, bấc a đhi a moó pân đil tỉnh Sơn La âi z’lấh pr’chắp mơ đêếc choom ặ lâng loom ặt g’nưm ooy râu zooi đoọng âng pr’loọng đong, âng vel bhươl, pa dưr loom t’bhlâng, pa dưr râu kiêng pa choom, t’bil lơi bấc đhr’nieneg bh’rợ cắh liêm choom, ma pa dưr c’la đay đhị râu cắh liêm crêê lang a hay, dưr z’lấh bhrợ cha liêm choom./.

Phụ nữ Sơn La: Hăng hái đi đầu trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo

                    Trấn Long

Phát huy tinh thần tự chủ, sáng tạo trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, chị em phụ nữ tỉnh Sơn La, nhất là chị em người dân tộc thiểu số đã mạnh dạn tiếp cận các nguồn vốn, chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị thu nhập cao, trở thành những người đi đầu trong phát triển kinh tế tại địa phương.

Gặp chị Lò Thị Viện, người dân tộc Thái ở bản Tong Chinh, xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn trong một sớm đầu đông khi chị đang chăm sóc nương cây cà phê xanh ngát, phủ kín những triền đồi. Chị tâm sự: Trước đây gia đình cũng khó khăn lắm, nhưng không cam chịu cuộc sống đói nghèo, chị đã quyết tâm theo học các lớp bồi dưỡng, tập huấn về kỹ thuật nông nghiệp do hội Liên hiệp phụ nữ và trạm khuyến nông huyện tổ chức, rồi dần chuyển đổi kinh tế từ 0,5 héc ta trồng ngô kém hiệu quả sang trồng cà phê gắn với mô hình chăn nuôi gà thả vườn, nuôi mật ong, từ đó kinh tế gia đình đã dần khởi sắc. Năm 2011, chị mạnh dạn vay vốn ngân hàng hơn 100 triệu đồng, thầu thêm hơn 8 héc ta đất đồi núi bạc màu để mở rộng diện tích trồng cà phê, bằng cách áp dụng khoa học kỹ thuật đã được tập huấn, cộng với tính cần cù, sáng tạo, tới nay gia đình đã có 9 héc ta cà phê  cho thu nhập từ 700 triệu tới 850 triệu đồng mỗi năm, trở thành người đi đầu trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo tại địa phương. 

Ngoài ra, chị còn hỗ trợ chị em phụ nữ nghèo vay vốn sản xuất và chăm sóc cà phê với số tiền 500 triệu đồng. Với những hoạt động tích cực, chị được chị em phụ nữ trong bản tín nhiệm bầu làm Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ bản Tong Chinh từ năm 2010 tới nay. Chị Viện cho biết: “Sẽ cố gắng để lĩnh hội các kiến thức về tuyên truyền cho bà con phát triển kinh tế, rồi mình sẽ nêu cao tinh thần, hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình do cấp trên giao xuống để truyền đạt cho bà con”.

Chị Tòng Thị My, người dân tộc Thái ở bản Quỳnh Châu, xã Phổng Lái, huyện Thuận Châu là một trong những hộ di dân nhường đất cho thủy điện Sơn La. Chị cho biết: Trước khi tới bản tái định cư, chị ở xã Liệp Muội, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, làm kinh tế chủ yếu từ lúa nước, thu nhập rất bấp bênh. Năm 2008, khi chuyển về tái định cư ở nơi mới, gia đình được cấp gần 1 héc ta đất nông nghiệp, được chính quyền địa phương định hướng và hỗ trợ giống cây chè, gia đình chị đã dành 6.000 mét vông để trồng chè, còn lại thì đầu tư trồng cà phê. Sau 2 năm, nhận thấy cả cây chè và cà phê đều thích hợp với vùng đất này, chị mạnh dạn vay Ngân hàng 25 triệu, mua thêm 1 héc ta đất đồi, mở rộng diện tích trồng cà phê. Tới nay, gần 2 héc ta trồng chè và cà phê của gia đình đã cho thu lãi ổn định, đạt hơn 120 triệu đồng/năm, chị My phấn khởi và yên tâm với cuộc sống mới: “Trước kia ở quê hương cũ thì mình chủ yếu trồng cây lúa nước, lên trên này được Đảng và Nhà nước quan tâm, đưa cây chè về cho bà con trồng chúng tôi cũng thấy yên tâm. Mình thấy là rất tốt so với ở quê cũ trong kia bởi vì cây chè cho năng xuất cao mà giá cả cũng khá ổn định”.

Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Sơn La hiện có trên 200.000 hội viên, trong đó hội viên là người dân tộc thiểu số chiếm 85%. Những năm qua, các cấp Hội đã tích cực tuyên truyền, vận động, hỗ trợ hội viên phụ nữ tham gia các mô hình kinh tế tập thể, tham gia lao động sản xuất, không ngừng cải thiện đời sống vật chất, tinh thần, xây dựng gia đình hạnh phúc, nỗ lực vươn lên làm giàu chính đáng, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế, xã hội của địa phương... 

Từ những phong trào, cuộc vận động thiết thực trên các lĩnh vực như: Kinh doanh và dịch vụ; chung tay xây dựng nông thôn mới; nhất là trên lĩnh vực sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản, từ năm 2014 tới năm 2017, các hội viên phụ nữ dân tộc thiểu số đã tuyên truyền vận động, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau hơn 76.000 ngày công, hơn 172.000 con, cây giống các loại với tổng trị giá trên 14 tỷ 700 triệu đồng...Qua đó, nhiều chị em quanh năm gắn bó với núi rừng, cuộc sống vốn bó hẹp nơi xã, bản nay đã trở thành những chủ trang trại, chủ cửa hàng, hợp tác xã được nhiều người biết đến... Chị Quàng Thị Vân, Phó Chủ tịch hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Sơn La cho biết: “Để khơi dậy sự tự chủ của phụ nữ trong việc phát triển kinh tế gia đình thì hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh đã chỉ đạo hội Liên hiệp phụ nữ các cấp triển khai đề án 939, là đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 – 2025 trên địa bàn bằng việc tổ chức các hoạt động như là Ngày phụ nữ khởi nghiệp để làm sao chị em có những ý tưởng trong việc sản xuất kinh doanh, tạo thu nhập cho gia đình”.

Bằng những việc làm, hành động cụ thể, nhiều chị em phụ nữ tỉnh Sơn La đã thoát khỏi tư tưởng an phận và tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của gia đình, của xã hội, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, phá bỏ rào cản định kiến về giới, xóa bỏ nhiều hủ tục lạc hậu, tự giải phóng mình khỏi những ràng buộc lỗi thời, vươn lên làm giàu chính đáng./.