Nắc tơợ đanh ặ, đong truyền thống cóh cr’noon 3, chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam nắc vêy bấc manuýh chô ắt cơnh t’ngay đâu. Cắh muy manuýh t’coóh ta ha, nắc bấc apêê pân juýh pân đil Bhnoong – Giẻ Triêng nắc lứch ting pấh ooy pazêng bh’rợ bhui har cơnh: tắp ha roo, tôm bhrợ avị, zêệ bhrợ pazêng rau chr’na đha nắh ty đanh, p’cắh pazêng rau hàng chr’nóh chr’bêết cóh ha rêê đhuốch âng manuýh Bhnoong – Giẻ Triêng cóh Phước Sơn. T’ngay bhiệc bhan cha ha roo t’mêê cóh cr’noon 3, chr’val Phước Chánh vêy ta bhrợ têng bhui har, xay p’cắh ghít pazêng rau văn hoá truyền thống, rau chr’nắp pr’hay âng manuýh acoon cóh lâng pa dưr k’rơ lấh mơ xa nay đoàn kết âng 145 pr’loọng đong đhanuôr Bhnoong cóh đâu. A moó Hồ Thị Siêng ắt cóh cr’noon 3, chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xoọc zêệ bhrợ đợ chr’na đha nắh truyền thống prá: “Bêl Tết nắc buôn zêệ bhrợ pazêng rau chr’na đha nắh, buôn lướt ooy crâng chêếc ta bơơn tri đoọng chô zêệ bhrợ cơnh chr’na đha nắh truyền thống âng đhanuôr đay. Xoọc đâu prang cr’noon nắc lứch chô ắt k’rong cóh đâu, c’la cu bhui har bhlâng”.

Ảnh: Lê Phước Lan Nhi

  T’coóh bhươl Hồ Văn Bon cr’noon 3, chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xay moon, Tết cha ha roo t’mêê nắc t’ngay truyền thống âng đhanuôr acoon cóh, nâu đoo công nắc bêl đoọng đhanuôr chô k’rong lứch đoỌng đh’rứah t’nơớt, hát lâng pa dưr cr’noọ bh’rợ đoàn kết, ắt đh’rứah nhâm mâng: “T’ngay n’nâu nắc t’ngay Tết cha ha roo t’mêê âng đhanuôr zi, tu cơnh đêếc bhui har pa bhlâng, ắt mamông đoàn kết đh’rứah. Đhanuôr pr’too pa choom nắc b’băn ch’chóh h’cơnh choom liêm choom, nhâm mâng, đoọng Đảng, Nhà nước tin đươi ooy đhanuôr acoon cóh zi đoàn kết, oó tr’vey tr’lin, k’coon ch’chau bơơn học hành liêm ta níh”.

Ha dang cơnh cóh pazêng c’moo ahay, bh’rợ cha ha roo t’mêê âng manuýh Bhnoong – Giẻ Triêng vêy ta bhrợ têng cóh pr’loọng đong a năm. Cóh đêếc, t’coóh bhươl nắc manuýh bhuốih, cha tr’nơớp, xang n’nắc nắc tước ooy pazêng pr’loọng đong. Lâng buôn cậ bh’rợ cha ha roo t’mêê – Tết hân noo âng manuýh Bhnoong – Giẻ Triêng nắc vêy ta bhrợ têng cóh 9 t’ngay. Hân đhơ cơnh đêếc, tơợ c’moo 2018 n’nâu, chr’hoong Phước Sơn vêy xa nay bhiệc bhan Tết hân noo ting cơnh xa nay bh’rợ cấp cr’noon lâng chr’hoong. Cóh đêếc, zập bhươl cr’noon nắc vêy ta đoọng 5 ức đồng lâng zập chr’val mơ 30 ức đồng đoọng bhrợ têng bh’rợ văn hoá, văn nghệ, pa dưr pazêng rau đơ chr’nắp âng văn hoá truyền thống âng đhanuôr Bhnoong Phước Sơn. T’coóh Hồ Văn Dinh, trưởng cr’noon 3, chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam prá: “Cóh Tết cha ha roo t’mêê buôn n’nắc vêy 5 bêệ chiing, cóh đêếc n’toong nắc pr’hay. Vêy ngai choom n’toong, vêy ngai cắh choom n’toong. Acu nắc choom n’toong tu cóh bêl ahay nắc vêy k’conh cu pa choom đoọng lâng nâu cơy nắc acu pa choom cớ ha k’coon âng cu đoọng zư lêy truyền thống âng đhanuôr đay, công cơnh Tết hân noo công cơnh đêếc”.

Manuýh Bhnoong – Giẻ Triêng cóh chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam ta luôn chắp hơnh ooy truyền thống văn hoá âng acoon cóh đay, ooy pazêng rau j’niêng cr’bưn đanh đanh xay p’cắh ghít rau chr’nắp âng manuýh acoon cóh cơnh bh’rợ bhuốih t’ngay 5, bhuốih ha roo Trăm, bhuốih k’tiếc bhrợ bhươl…. Prá xay ooy rau chr’nắp âng Tết cha ha roo t’mêê, t’coóh Hồ Văn Huy, Phó Chủ tịch UBND chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam prá: “Bêl bhrợ têng Tết hân noo nắc rau đoàn kết âng đhanuôr cóh prang chr’val liêm choom lấh mơ, tr’đăn lấh mơ. Rau ting pấh âng đhanuôr bấc lấh mơ cóh bhiệc bhan Tết cha ha roo t’mêê nắc pa dưr cr’noọ bh’rợ thể dục, thể thao âng đhanuôr lâng ting t’ngay liêm choom lấh mơ t’piing lâng pazêng c’moo l’lăm ahay”.

Bh’rợ cha ha roo t’mêê nắc bh’rợ j’niêng cr’bưn, văn hoá chr’nắp pr’hay, nắc bêl đoỌng pazêng bhươl cr’noon Bhnoong – Giẻ Triêng xay p’cắh rau tr’béch g’lăng, c’rơ âng bhươl cr’noon, haanh déh pazêng manuýh lâng nắc bêl đoọng pazêng manuýh cóh bhươl cr’noon, pa bhlâng nắc apêê pân juýh pâ đil p’cắh rau t’béch g’lăng, chêếc tr’năl, chắp hơnh bhươl cr’noon lâng ting n’nắc nắc đh’rứah đương xơợng xa nul âng chiing, goong chr’va chr’đhô prang da ding k’coong Trường Sơn./.

Phước Sơn: Rộn ràng lễ hội tết mùa

CTV Tấn Sỹ-Xuân Lam

Hàng năm, vào khoảng trung tuần tháng 11 âm lịch, khi những bông lúa chín vàng trên nương, báo hiệu một một mùa rẫy bội thu cũng là lúc đồng bào dân tộc Bhnoong-Giẻ Triêng ở huyện miền núi Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam chuẩn bị cho lễ ăn mừng lúa mới. Mọi người tất bật thu hoạch lúa, xuống suối kiếm cá, lên rừng tìm kiếm sản vật dâng cúng và tạ ơn các vị thần linh đã mang đến sự phồn thực, yên ấm cho bản làng. Trong tiếng cồng, tiếng chiêng vang động núi rừng người dân Bhong-Giẻ Triêng như ngất ngay trong men say của hương đất, hương rừng và hương vị của Tết mừng cơm mới.

Đã lâu lắm rồi, nhà truyền thống ở thôn 3, xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam mới đông vui, tấp nập như hôm nay. Không chỉ người già, mà nhiều thanh niên nam nữ Bhnoong-Giẻ Triêng đều háo hức tham gia các hoạt động vui nhộn như: giã gạo, làm bánh sừng trâu, chế biến các món ẩm thực truyền thống, trưng bày các mặt hàng nông sản trên nương rẫy của người Bhnoong-Giẻ Triêng ở Phước Sơn. Ngày hội Tết mùa ở thôn 3, xã Phước Chánh diễn ra vui vẻ, mang đậm sắc màu văn hóa truyền thống, bản sắc tộc người và thắt chặt tình đoàn kết của 145 hộ bà con Bhnoong nơi đây. Chị Hồ Thị Siêng ở thôn 3, xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đang chế biến món ăn truyền thống chia sẻ: “Trong dịp Tết thường nay nấu, thường hay đi kiếm nấm mối, nấm mèo chế biến theo phong tục truyền thống của dân tộc mình. Hôm nay cả làng tập trung đông đủ ở đây bản thân tôi rất vui”.

Già làng Hồ Văn Bon Thôn 3, xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết, Tết Mùa là ngày hội truyền thống của đồng bào, đây cũng là dịp để bà con tập trung đông đủ để cùng nhau nhảy múa, hát hò và khơi dậy tinh thần đoàn kết, gắn bó: “Ngày nay là ngày Tết Mùa của đồng bào mình cho nên phải rất vui vẻ, sống đoàn kết với nhau. Bà con bảo nhau chăn nuôi cho tốt, đảm bảo, để Đảng, Nhà nước tin tưởng đồng bào mình đoàn kết, không xích mích, con cái được học hành”.

Nếu như những năm trước đây, lễ ăn mừng lúa mới của người Bhnoong-Giẻ Triêng được tổ chức theo quy mô hộ gia đình. Trong đó, già làng sẽ là người làm lễ cúng, ăn mừng đầu tiên, sau đó lần lượt đến từng hộ gia đình. Và thường lễ mừng Lúa mới-Tết mùa của người Bhong-Giẻ Triêng sẽ diễn ra trong 9 ngày. Tuy nhiên, từ năm 2018 này, huyện Phước Sơn có chủ trương tổ chức lễ hội Tết Mùa theo quy mô cấp thôn và huyện. Trong đó, mỗi thôn được huyện hỗ trợ 5 triệu đồng và mỗi xã được 30 triệu đồng để tổ chức các hoạt động vui chơi, văn hóa, văn nghệ, khôi phục các giá trị văn hóa truyền thống của tộc người Bhnoong Phước Sơn. Ông Hồ Văn Dinh, Trưởng thôn 3, xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Trong Tết mùa thường thường phải 5 cái chiêng, trong đó đánh phải có nhịp. Có người đánh được, có người đánh không được. Tôi đánh được vì trước đây bố tôi truyền dạy lại cho tôi và bây giờ tôi lại dạy cho các con tôi để giữ gìn truyền thống của đồng bào, cũng như Tết Mùa vậy”.

Người Bhnoong-Giẻ Triêng ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam luôn tự hào về truyền thống văn hóa của ông bà tổ tiên, về những phong tục lâu đời mang đậm bản sắc dân tộc như lễ cúng Mùng Năm, cúng Lúa Trăm, cúng Đất lập Làng... Chia sẻ về ý nghĩa của Tết Mùa, ông Hồ Văn Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, Quảng Nam nói: “Trong quá trình tổ chức Tết Mùa thì sự đoàn kết của bà con trong toàn xã tốt hơn, gắn bó nhau hơn. Sự tham dự của bà con đông đủ hơn ở lễ hội Tết Mùa đã khích lệ tinh thần, khơi dậy tinh thần thể dục thể thao của bà con và ngày càng tiến bộ hơn so với những năm trước đây”.

Lễ mừng Lúa Mới là hoạt động tín ngưỡng, văn hóa tiêu biểu và đặc sắc, là dịp để các làng Bhnoong-Giẻ Triêng biểu thị sức mạnh cộng đồng, biểu dương lực lượng và là cơ hội để các thành viên trong làng đặc biệt là trai gái thể hiện tài năng, tình yêu lứa đôi, tình yêu bản làng và lại được cùng nhau say trong tiếng cồng, tiếng chiêng vang vọng khắp núi rừng Trường Sơn./.