Đhị zr’lụ c’kir Mỹ Sơn, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, Viện zư lêy c’kir, Bộ Văn hoá – Thể thao lâng Du lịch pazum đh’rứah lâng Ban k’đhơợng lêy c’kir Văn hoá Mỹ Sơn t’mêê bhrợ têng bh’rợ prá xay khoa học ooy bh’rợ: Prá xay bh’rợ bhr’lậ pa liêm đền tháp Chăm Mỹ Sơn tơợ bh’rợ bhr’lậ, zư lêy pazêng đong xang Tháp E7 lâng c’bhúh G. Bh’rợ prá xay nắc vêy ting pấh bấc apêê chuyên gia Việt Nam lâng bha lang k’tiếc ơy lâng xoọc ting bhrợ bhr’lậ pa liêm c’kir đhị Mỹ Sơn.

C’bhúh tháp E7 lâng c’bhúh tháp G ắt cóh zr’lụ c’kir đong xang Chăm pa đhị Mỹ Sơn. Ắt lâng bấc c’xêê c’moo, chiến tranh, pleng k’tiếc pa hư, pazêng đền tháp đhị đâu cắh dzợ cơnh ahay. Tơợ c’moo 2011, Dự án bhr’lậ pa liêm tháp E7 nắc vêy ta bhrợ têng lâng ting pấh âng apêê chuyên gia tơợ Viện zư lêy c’kir, Bộ Văn hoá – Thể thao lâng Du lịch. Tơợ muy zr’lụ đong xang vêy cơnh dưr ha rập đhơ đhơ bêl, nắc đươi ooy bh’rợ đha lơợc, tước nâu cơy tháp E7 dưr nhâm mâng lấh mơ, nắc vêy apêê chuyên gia xay moon nắc ơy choom nhâm mâng váih cơnh ty ahay tước 80% pa châng lâng bh’rợ xrặ cóh bha ar âng apêê kiến trúc sư manuýh Pháp đớc lơi cóh c’xêê c’moo XX. Dự án: Zư lêy c’kir bha lang k’tiếc Mỹ Sơn đhị c’bhúh tháp G – zr’lụ c’kir Mỹ Sơn nắc vêy ting pấh âng apêê chuyên gia k’tiếc k’ruung Ý. Đh’rứah lâng bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy lâng bh’rợ pếch lêy n’năl cóh đhăm ga mắc lấh 1.800m2, lấh 3 r’bhâu pr’đươi vêy ta bơơn lêy nắc đợ rau ha voóh âng đong xang ơy vêy ta ch’mêết lêy ghít, pác ruúh; pazêng rau lấh u hư âng đong xang cóh c’bhúh tháp G nắc vêy ta bhr’lậ pa liêm, bhrợ pa nhâm lấh mơ. Pazêng bh’rợ kỹ thuật vêy ta bhrợ têng cóh dự án bhr’lậ c’bhúh tháp G nắc rau liêm choom pa bhlâng, đươi dua tơợ bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy khoa học crêê cơnh, n’léh cóh bh’rợ đươi dua tơợ gạch ta bhrợ bhr’lậ lâng chr’nắp bhlâng nắc chất pa têết vêy ta bhrợ tơợ bhơi xấc. T’coóh Hoàng Đạo Cương, Phó Viện trưởng k’đhơợng xay Viện zư lêy c’kir, Bộ Văn hoá – Thể thao lâng Du lịch xay moon, zr’lụ c’kir Mỹ Sơn cóh xoọc đâu nắc đhị ng’lêy ghít pa bhlâng pazêng rau liêm choom âng kỹ thuật tơợ bh’rợ pa dưr lâng bh’rợ bhr’lậ đong xang đền tháp Chăm cóh pazêng g’lúh la lay./.

(Ảnh: V.Lộc)

Bàn biện pháp trùng tu khu đền tháp Mỹ Sơn

Tại Khu Di tích Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, Viện Bảo tồn Di tích, Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Quản lý Di sản Văn hóa Mỹ Sơn vừa tổ chức Hội thảo khoa học “Quy trình kỹ thuật trùng tu đền tháp Chăm Mỹ Sơn qua trường hợp tu bổ, bảo tồn phế tích kiến trúc Tháp E7 và nhóm G”. Hội thảo có sự tham dự của các chuyên gia Việt Nam và quốc tế đã và đang tham gia trùng tu di tích tại Mỹ Sơn.

Nhóm tháp E7 và nhóm tháp G nằm trong quần thể di tích kiến trúc Chăm pa tại Mỹ Sơn. Trải qua bao biến động thời gian, chiến tranh, thiên nhiên tàn phá, các đền tháp tại đây không còn nguyên vẹn. Từ năm 2011, Dự án trùng tu tháp E7 được triển khai với sự tham gia của các chuyên gia thuộc Viện Bảo tồn di tích, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch. Từ một công trình kiến trúc đối diện với nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào, phải dùng giàn giáo chằng chống, đến nay tháp E7 trở nên vững chãi, được các chuyên gia đánh giá đã hồi sinh 80% so với bản vẽ của kiến trúc sư người Pháp để lại từ đầu thế kỷ XX. Dự án “Bảo vệ Di sản thế giới Mỹ Sơn tại Nhóm tháp G - khu di tích Mỹ Sơn” có sự tham gia của các chuyên gia Ý. Cùng với việc nghiên cứu và phát lộ khảo cổ học trên diện tích hơn 1.800m2, hơn 3.000 hiện vật khảo cổ và mảnh vỡ kiến trúc đã được thống kê, phân loại; các phế tích kiến trúc ở nhóm tháp G đã được tu bổ, gia cố bền vững. Những giải pháp kỹ thuật được áp dụng ở dự án trùng tu nhóm tháp G là một bước tiến nổi bật, dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học bài bản thể hiện qua việc sử dụng gạch phục chế và đặc biệt là chất kết dính có nguồn gốc thực vật. Ông Hoàng Đạo Cương, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Bảo tồn di tích, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch cho biết, Khu di tích Mỹ Sơn hiện là nơi ghi nhận rõ rệt nhất các dấu ấn kỹ thuật của quá trình phát triển và phương pháp trùng tu kiến trúc đền tháp Chăm qua các giai đoạn khác nhau./.