Xang lấh m’pâng c’xêê a noo Dương Hồng Quý, 41 c’moo ặt cóh thành phố Ninh Bình đoọng 7 râu cóh a chắc a zân đay tr’mông t’mông 6 cha nắc ca ay, a moó Hoàng Thanh Phương – k’điêl a noo coong k’noọ dzợ k’díc đay xoọc ma mông lâng muy cơnh lơơng – hr’lúc ooy lang ma mông âng 6 cha nắc. T’ngay 2/1 ha nua, tước Bệnh viên Việt Đức ( Hà Nội) đớp kỷ niệm chương tu c’rơ tr’mông âng đha nuôr nắc Bộ trưởng Bộ Y Tế pa đớp đoọng ha noo Quý, a moó Phượng âi moọt lum lêy Nguyễn Văn Đức 17 c’moo xoọc dưr ta clơ ting t’ngay đươi vêy bơơn p’têệt 2  bêệ xoóh âng k’díc đay. Ha der loom, a moó Phương xay moon: “L’lăm bêl ta ruốch, k’díc cu p’too moon: Ha dang a noo ruốch cắh mặ dứah, nắc a noo vêy đoọng hun lêệ la âng đay ha pêê lơơng”. Xang n’nắc a cu âi bhrợ ting cơnh cr’noọ âng đoo nắc pay đoọng hun lêệ la liêm đoọng trông dấc đợ apêê n’lơơng. A cu công xơợng k’díc đay xoọc ma mông zr’lụ đâu lâng pa bhlâng hâng hơnh ooy a đoo”.

Tước lum ma nứih bơơn p’têệt xoóh tr’nơợp đhị Bệnh viện Việt Đức, a moó Hoàng Thanh Phương ca ọp p’căn Nguyễn Thị Thuần ( ca căn âng Nguyễn Văn Đức). Xang muy cr’chăl k’pị loom, ha der loom hooi đác mắt, a moó Phương p’too moon a ngắh Thuần zư x’mỉ rleey pa liêm đha đhâm Nguyễn Văn Đức; ha dợ a ngắh Thuần ha der loom moon : k’díc may xoọc ma mông cóh a chắc ca coon cu, pa bhlâng chr’nắp pr’hay âng y học”: “Bơơn lum pr’loọng đong a noo Quý, coon căn cu pa bhlâng ha der loom. A cu chắp hơnh díc điêl lâng pa zêng pr’loọng đong a noo Quỹ âi trông t’moong đoọng ca coon cu”.

Công nắc muy g’lúh tr’lum âng râu dưr t’mông cớ, đhị đâu lấh 1 c’xêê, đhị bêl hơnh déh 5 c’moo bhrợ t’váih Trung tâm Điều phối p’têệt hun lêệ la k’tiếc k’ruung, g’lúh tr’nơợp a moó Nguyễn Thị Thu Hằng ặt cóh Thái Bình bơơn lum t’coóh Trần Tuấn, 53 c’moo ặt cóh Thừa Thiên Huế - ma nứih âi đơơng âng da dul âng k’díc a móo ( a noo Nguyễn Ngọc Khiêm) âi pa đớp đoọng l’lăm bêl cắh ma mông đhị bêl xoọc 30 c’moo tu u éh, p’đoóh c’lâng a ham a bốc. A moó Nguyễn Thị Thu Hằng moon: “Bơơn lêy a dêy Tuấn bhréh k’rơ nắc acu yêm loom. Da dul âng k;díc cu xoọc p’hơơm cóh cr’loọng đha đhưa âng a dêy n’nắc. A noo Khiêm công dzợ ma mông. A cu năl cơnh đêếc tu bêl lum lêy a dêy Tuấn acu âi xơợng cơnh ngoọ nắc ma nứih đong đay”.

M’pâng c’moo a moó Hằng ch’mêệt lêy x âny âng 6 cha nắc  ca ay bơơn k’díc a moó pay đoọng da dul, loom, p’lêê hoọng lâng giác mạc, công nắc mơ đêếc cr’chăl t’coóh Trần Tuấn rơơm kiêng bơơn lum lâng chắp hơnh pr’loọng âi đoộng ha t’coóh da dul k’rơ. Xang bêl đăng tin chơớc lêy cốh mạng xã hội lâng bơơn lum a moó Hằng k’điêl a noo Khiêm ặt đhị Hà Nội, t’coóh Trần Tuấn bhui har zroọ đác mắt: “Bêl tr’nơợp a cu lum a chau Hằng, a cu cắh âi năl nắc k’điêl âng Khiêm n’đhang da dul cu cr’híc. Muy râu pa cắh moon. Nâu câi bơơn lum pr’loọng đong lâng bơơn năl a noo Khiêm dzợ vêy ca căn t’coóh lâng 2 p’nong nhum, a cu vêy ma mông trách nhiệm âng 2 cha nắc ma nứih cóh muy a chắc a zan, muy da dul năl chắp nhêr, bhrợ têng tu ma nứih n’lơơng”.

Bơơn lêy đợ t’rúih ha der loom n’nâu, t’coóh Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tam p’têệt lêệ la k’tiếc k’ruung moon ghít, bấc g’lúh tr’lum tơợ da dul cơnh xay trúih ki xoọc r’dợ băr dzang bhứah cóh vel bhươl chr’nắp liêm, pay đoọng nắc ặt dzợ váih âng bh’rợ chr’nắp pay đoọng hun lêệ la đay xang bêl cắh ma mông. K’noọ 10.000 cha nắc âi ting xay moon đoọng hun lêệ la đay xnag bêl cắh ma mông cóh 1 c’moo ha nua âi bơơn lêy ghít râu đêếc. “Zấp apêê ngai xay moon đoọng hun lêệ la đay pa bhlâng xơợng hâng hơnh ooy bh’rợ âng đay. Apêê đoo yêm loom tu cắh muy năl pr’đơợ vêy bơơn đớp pr’hêl ha râu ma mông ma méh, muy pr’hêl pa bhlâng chr’nắp ha zấp ngai bêl apêê đoo cắh ma mông, nắc hâng hơnh cóh cr’chăl xoọc đâu. apêê đoo âi mặ z’lấh râu k’pân ga hớt ooy râu chêệt bil đoọng ặt zâng lâng râu đêếc. lâng bêl ngai ặt zâng lâng râu cr’pân lâng mặ z;lấh râu đêếc nắc cóh apêê đoo nắc bêl dzợ vêy râu bhui har băr bhứah”.

Bơr g’lúh p’têệt lêệ la tr’nơợp lâng k’zệt chu p’têệt lêệ la cóh c’moo ha nua âi ha dưr dal đợ apêê bơơn p’têệt loom, da dul, p’lêê hoọng cóh Việt Nam dzoóc lấh 3.300 cha nắc. N’đhơ cơnh đêếc, đợ apêê đương p’têệt lêệ la công dzợ bấc lấh k’rơ bhâu chu ma nứih chêệt a bốc pay đoọng hun lêệ la. Đhị bêl zấp t’ngay coong vêy ma nứih chêệt a bốc đhị apêê bệnh viện, n’đhang đợ apêê tộ đoọng hun lêệ la đay 10 c’moo ha nua nắc đhêêng ặt đhị lấh 80. Cr’chăl ha y, Vieẹt Nam vêy p’têệt luônh, tụy, tử cung lâng tây dzung liêm choom hay cắh, kiêng vêy cơnh lêy đhộ bhứah lấh, crêê liêm lấh ooy bh’rợ pay đoọng lêệ la lâng kiêng vêy đợ bh’rợ liêm chr’nắp đoọng râu ma mông ma méh bơơn p’têệt, bơơn tr’pác tr’đoọng lâng pa dưr./.

Ghép tạng thành công và những cuộc gặp gỡ xúc động

                                                                              Văn Hải

Sau gần 1 năm bé Hải An (7 tuổi) ở Hà Nội hiến giác mạc sau khi qua đời vì bệnh ung thư đã có gần 10.000 người đăng ký hiến mô tạng sau khi qua đời. Và cũng từ đây nhiều trường hợp chết não đã hiến các bộ phận cơ thể, góp phần quan trọng để làm nên những ca ghép tạng xuyên Việt và 2 ca ghép phổi đầu tiên ở nước ta. Nghĩa cử cao đẹp này đã viết nên những câu chuyện nhân văn và những cuộc gặp gỡ hết sức xúc động. Nhìn lại 1 năm nhiều kỳ tích của ngành ghép tạng nước ta thông qua những câu chuyện cảm động, phóng viên Văn Hải có bài viết nhan đề: Ghép tạng thành công và những cuộc gặp gỡ xúc động:

       Sau hơn nửa tháng anh Dương Hồng Quý, 41 tuổi ở thành phố Ninh Bình hiến 7 mô tạng cứu sống 6 bệnh nhân, chị Hoàng Thanh Phương- vợ anh vẫn tin rằng chồng mình đang sống bằng một cách khác- hoà vào đời sống của 6 người. Ngày 2/1 vừa qua, đến Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) nhận kỷ niệm chương vì sức khỏe nhân dân mà Bộ trưởng Bộ Y tế truy tặng cho anh Quý, chị Phương đã vào thăm Nguyễn Văn Đức 17 tuổi đang khỏe lên từng ngày nhờ được ghép 2 lá phổi của chồng chị. Xúc động nghẹn ngào, chị Phương chia sẻ:“Trước khi mổ, chồng tôi dặn rằng: “Nếu anh mổ không thành công thì sẽ cho anh đi hiến tạng”. Sau đó tôi đã quyết định làm theo nguyện vọng của anh là hiến tạng cứu giúp những người khác. Tôi vẫn cảm thấy chồng đang sống ở đâu đó và rất tự hào về anh.”

       Đưa tay vẫy chào bệnh nhân được ghép phổi đầu tiên tại Bệnh viện Việt Đức, chị Hoàng Thanh Phương ôm chặt bà Nguyễn Thị Thuần (mẹ đẻ của bệnh nhân Nguyễn Văn Đức). Sau những giây phút lắng đọng, xúc động chứa chan nước mắt tình người, chị Phương nhắn nhủ bà Thuần chăm lo tốt cho chàng trai Nguyễn Văn Đức; còn bà Thuần nghẹn ngào nói: “chồng cháu đang sống trong cơ thể con trai cô, thật là sự kỳ diệu của y học”:“Gặp được gia đình anh Quý, mẹ con tôi rất xúc động. Tôi rất cảm ơn vợ con và toàn thể gia đình anh Quý đã cứu sống con trai tôi.”

        Cũng là một cuộc gặp gỡ của sự tái sinh đầy xúc động, cách đây hơn 1 tháng, tại lễ kỷ niệm 5 năm thành lập Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, lần đầu tiên chị Nguyễn Thị Thu Hằng ở Thái Bình gặp được ông Trần Tuấn, 53 tuổi ở Thừa Thiên Huế- người đang mang trái tim mà chồng chị (anh Nguyễn Ngọc Khiêm) đã trao tặng trước khi qua đời ở tuổi 30 do phình, vỡ mạch não. Chị Nguyễn Thị Thu Hằng nói:“Nhìn thấy chú Tuấn khỏe mạnh là tôi thấy vui. Trái tim của chồng tôi đang đập trong lồng ngực của chú ấy. Anh Khiêm vẫn còn sống. Tôi tin điều đó vì lúc nhìn thấy chú Tuấn tôi đã có linh cảm chú Tuấn như một người thân thuộc”

Nửa năm chị Hằng dõi theo tin tức của 6 bệnh nhân được chồng chị hiến tim, gan, thận và giác mạc, cũng là ngần ấy thời gian ông Trần Tuấn mong mỏi được gặp và tri ân gia đình người đã hiến cho ông trái tim khỏe mạnh. Sau khi đăng tin tìm kiếm trên mạng xã hội và gặp được chị Hằng vợ anh Khiêm tại Hà Nội, ông Trần Tuấn mừng đến rơi nước mắt. “Lúc đầu gặp cháu Hằng, tôi chưa biết đó là vợ của Khiêm nhưng tim tôi bỗng nhói lên. Một điều gì đó linh cảm. Giờ gặp được gia đình ân nhân và được biết anh Khiêm còn mẹ già và 2 con nhỏ dại, tôi sẽ sống với trách nhiệm của 2 con người trong một cơ thể, một trái tim biết yêu thương, hy sinh vì người khác”

Chứng kiến câu chuyện cảm động này, ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm ghép tạng quốc gia khẳng định, những cuộc gặp gỡ từ trái tim như vừa nêu đang dần lan tỏa trong cộng đồng ý nghĩa nhân văn, cho đi là còn mãi của nghĩa cử hiến mô tạng sau khi qua đời. Gần 10.000 người đăng ký hiến mô tạng sau khi qua đời sau trong 1 năm qua đã cho thấy điều đó: “Tất cả những người đăng ký hiến tặng mô, tạng thực sự cảm thấy tự hào về việc làm của mình. Họ hạnh phúc vì không chỉ nắm trong tay cơ hội sẽ trao lại món quà sự sống, một món quà vô giá cho bất kỳ một người nào ngay khi họ qua đời mà họ hạnh phúc ngay trong chính giây phút hiện tại. Họ đã vượt qua được chính sự sợ hãi về cái chết để đối diện với nó. Và khi người nào đối diện với sự sợ hãi và vượt qua được nó thì trong họ lúc đó chỉ còn lại là niềm vui và hạnh phúc lan tỏa.”

Hai ca ghép phổi đầu tiên và hàng chục ca ghép tạng trong năm qua đã nâng số trường hợp được ghép gan, tim, thận ở Việt Nam lên con số hơn 3.300 ca. Tuy nhiên, danh sách người chờ ghép tạng vẫn dài gấp hàng chục nghìn lần người chết não hiến bộ phận cơ thể. Trong khi ngày nào cũng có người chết não tại các bệnh viện, nhưng số trường hợp đồng ý hiến tạng 10 năm qua vẫn chỉ dừng ở con số hơn 80. Thời gian tới, Việt Nam có ghép tụy, ghép ruột, ghép tử cung và ghép chi thể thành công hay không, cần có những cái nhìn rộng mở, đúng đắn về việc hiến mô tạng và cần những nghĩa cử nhân văn để sự sống được tiếp nối, được sẻ chia và hồi sinh./.