K’nặ 1 c’moo ahay, đoo bêl lêy manuýh đơ chríh cóh bhươl cr’noon nắc zập cha nắc cóh pr’loọng đong t’coóh Lê Quý Sơ, cóh cr’noon Hoàng Giang, chr’val Xuân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình k’pân pa bhlâng. Tr’nơớp c’moo 2018, k’coon pân juýh âng t’coóh Sơ nắc Lê Quý Thìn, 19 c’moo, xoọc học Trung học phổ thông nhăn vặ zên k’dâng 20 ức đồng. Ting cơnh t’coóh Sở, bêl Thìn tước ooy trường học nắc lêy bha ar ta clặ cóh t’nơơl điện nắc ta đang điện nhăn vặ zên. Cắh đươi bha ar bha tơ, cr’van thế chấp hân đoo, muy c’bhúh manuýh nắc pay đoọng zên ha Thìn vặ. Thìn nắc đhiệp xay moon đhị ắt mamông a năm. Bơr pêê c’xêê t’tun, zên bha lâng lâng zên lãi tước 50 ức đồng. T’coóh Lê Quy Sơ k’rang, pr’loọng đong bhrợ têng ruộng, lâng Thìn cắh mặ chroót zên nợ, xoọc đâu cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ têng. “Acu vặ zên âng apêê n’lơơng âng a đoo n’nâu 4 ức, a đoo n’tốh 5 ức, xang n’nắc apêê đoo tước ooy đong nhăn pay pa chô. Acu cắh n’năl, tu k’coon cua cắh ơy tước c’xêê c’moo ta đớc nắc ta đhâm, ha dzợ vặ zên nắc acu cắh bơơn lêy n’năl. Bêl a đoo lướt học nắc apêê đoo vey poóh, a đoo k’pân lấh lướt mót pa bhrợ cóh Nam”.

Cắh bơơn pay pa chô nợ, c’bhúh ta đhâm n’nâu tước ooy đong t’coóh Sơ k’pân pr’loọng đong. Apêê đoo cắh cóh đong, bhrợ ha t’coóh Sơ pa chô nợ đoọng ha k’coon đay. K’pân váih rau cắh liêm crêê ha zập ngai cóh pr’loọng đong, Thìn ơy xó mút ooy Nam.

Ha dzợ a moó Nguyễn Thị Hoài, ắt cóh chr’val Xuân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ xang 5 c’xêê xó mút nắc chô ooy đong lâng đhr’năng k’rang k’pân pa bhlâng. L’lăm đêếc, bêl lêy xa nay đoọng vặ zên cóh mạng xã hội, a moó Hoài ta đang ta moóh vặ 34 ức đồng đoọng câl xe máy. M’pâng c’moo t’tun, đợ zên lãi lâng zên bhlâng tước 60 ức đồng, a moó Hoài cắh mặ chroót nợ. Muy c’bhúh manuýh cha chríh ta luôn tước đhị p’loọng đong chêếc a moó. Pr’loọng đong đharứt, k’diíc nắc lướt pa bhrợ đoọng ha apêê n’lơơng, a moó Hoài k’pân lấh xó mút ooy Sài Gòn cóh ha dum đoọng lướt pa bhrợ, rau chom đhia, bhrợ bh’rợ cóh đong apêê n’lơơng. A moó Hoài trúih: “Bơr pêê c’xêê acu vêy a chắc k’đháp nắc cắh mặ chroót nợ, nắc apêê đoo tước ooy đong, pr’loọng đong k’pân nắc tu đharứt nắc cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ. Đhr’năng k’rang k’pân, tu bh’rợ đoọng vặ zên lất xa nay nắc apêê đoo k’dua c’bhúh n’lất n’mốp âng xã hội tước vey pooh”.

T’coóh Võ Anh Huy, Phó trưởng Công an chr’val Xuân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình xay moon, bh’rợ đoọng vặ zên lất xa nay nắc u váih cóh prang zr’lụ vel đong. Tơợ xang Tết Nguyên đán tước nâu cơy, muy bơr cha nắc manuýh cha chríh lướt xe máy đơơng vước, clặ bha ar đoọng vặ zên đơớh, zên lãi bấc. C’bhúh n’nâu pa bhrợ lơớp pa bhlâng, bêl bơơn lêy vêy manuýh ta pun lêy nắc apêê đoo xó mút đơớh. Apêê đoo lướt cóh ra diu ra dzương cắh cậ cóh cr’chăl ha dum k’nặ đoọng vước bha ar xay moon đoọngn vặ zên. Ting cơnh t’coóh Võ Anh Huy, Công an chr’val ơy p’too moon đhanuôr lướt ooy chợ, p’niên học sinh tước ooy trường, ha dang bơơn lêy bha ar bha tơ n’nâu nắc k’rong đoọng óch lơi: “C’bhúh manuýh lướt xe máy vước bha ar xay moon đoọng vặ zên, clặ cóh c’lâng bhlâng, đhị ta nơơl điện, g’roong. Apêê đoo lướt lứch por pa nor móh mặt, bấc bêl apêê đoo đương ch’mêết lêy công an. Vêy cơnh cậ apêê đoo xay moon đhị zr’lụ đoọng vặ zên lâng đợ zên lãi bấc, bêl tước vặ nắc xrặ bha ar xay moon nợ, vặ zên”.

Xoọc đâu, nắc cóh chr’val Xuân Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, k’nặ k’zệt pr’loọng đong vêy manuýh lơi đong xang xó mút ooy lơơng tu cắh mặ chroót zên âng c’bhúh n’lất n’mốp. Vêy ngai nắc k’coon ta đhi âng apêê cán bộ, viên chức Nhà nước. Trung tá Lê Quang Chiêm, Phó trưởng Công an chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình xay moon, cóh cr’chăl ahay, đơn vị ơy đương ch’mêết lêy, zâl prúh bấc c’bhúh đoọng vặ zên lất xa nay đhị zr’lụ n’nâu. Tu pazêng c’bhúh n’nâu doọ ơy bhrợ bh’rợ vey poóh, cắh cậ doọ ơy vêy bh’rợ bhrợ lất xa nay pháp luật nắc Công an chr’hoong cắh ơy toom coóp. T’coóh Chiêm xay moon ghít, pazêng c’bhúh n’nâu nắc tơợ lơơng tước vặ đong ắt đhị thành phố Đồng Hới, xang n’nắc bhrợ têng bh’rợ đoọng vặ zên lất xa nay cóh bấc zr’lụ. “Công an chr’hoong ơy bhrợ têng cr’noọ bh’rợ zâl cha groong lâng c’bhúh n’lất n’mốp n’nâu. Xay moon ooy đhanuôr, zâl cha groong c’bhúh n’lất n’mốp ting cơnh bh’rợ ơy ta xay moon đớc, pazêng c’bhúh clặ đợ bha ar đoọng vặ zên, đoọng vặ doọ ng’thế chấp đoọng đương rơớt,g’đéch. Pazêng bh’rợ crêê tước ooy bh’rợ đoọng vặ, đong k’đhơợng cr’van đhị zr’lụ nắc k’đhơợng lêy ghít, ch’mêết lêy ghít ooy xa nay k’đhơợng xay Nhà nước”.

Công an tỉnh Quảng Bình ơy đương ch’mêết lêy lâng bơơn lêy cóh vel đong n’nâu vêy 44 c’bhúh lâng 277 cha nắc bhrợ têng bh’rợ đoọng vặ zên lất xa nay. Pazêng apêê n’nâu nắc blo tơợ Nghệ An, Hà Nội, Hải Phòng… mót ooy Quảng Bình nhăn vặ đong ắt, lướt clặ bha ar xay moon đoọng vặ zên lâng lướt pay zên nợ. Manuýh lướt vặ cắh chroót crêê cơnh t’ngay c’xêê nắc apêê đoo tước moon z’nắh, bhrợ rau zr’nắh k’đháp, glâm sơn, xáach đác mắm ooy đong, vêy cơnh cậ đươi súng bhrợ t’bhrêy. Chính quyền vel đong lâng ngành chức năng cóh tỉnh Quảng Bình ơy lâng xoọc bhrợ têng bấc bh’rợ zâl cha groong bh’rợ đoọng vặ lất xa nay, nhâm mâng rau têêm ngăn đhị zr’lụ vel đong./.

Quảng Bình:  

Nhiều người dân phải bỏ nhà vì giang hồ đòi nợ thuê 

                               Thanh Tuấn

Thời gian gần đây, tại tỉnh Quảng Bình, tình trạng cho vay nặng lãi, đòi nợ thuê diễn biến phức tạp. Có xã, gần chục người dân phải bỏ nhà ra đi vì các đối tượng giang hồ, cộm cán đến đòi nợ thuê.

Gần 1 năm qua, cứ thấy người lạ mặt xuất hiện gần nhà là mọi thành viên trong gia đình ông Lê Quý Sơ, ở thôn Hoàng Giang, xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình hoảng loạn. Đầu năm 2018, con trai ông Sơ là Lê Quý Thìn, 19 tuổi, đang học Trung học phổ thông vay nóng khoảng 20 triệu đồng. Theo ông Sơ, khi Thìn đến trường học thì thấy tờ rơi dán trên cột điện nên đã gọi điện xin vay. Không cần giấy tờ, tài sản thế chấp gì, nhóm đối tượng rút tiền cho Thìn vay mượn. Thìn chỉ việc cho biết địa chỉ nơi ở của mình. Vài tháng sau, tiền gốc và lãi tăng lên 50 triệu đồng. Ông Lê Quý Sơ lo lắng, gia đình làm ruộng, bản thân Thìn không có khả năng trả đủ nợ, giờ không biết xoay xở ra sao: “Cháu vay nợ người khác đứa 4 triệu, đứa 5 triệu, sau đó chúng đến nhà đòi. Tôi nói không biết, vì con trai chưa đến tuổi vị thành niên, còn mượn tiền thì phải có tôi chứng kiến. Khi cháu đi học thì bị người ta đập đánh, cháu sợ hãi bỏ đi làm ăn trong Nam”.

Đòi nợ không được, nhóm thanh niên này tìm đến nhà ông Sơ đe dọa cả gia đình. Chúng ngồi lì trong nhà, buộc ông Sơ phải trả nợ thay con. Lo sợ ảnh hưởng đến tính mạng mọi người trong gia đình, Thìn đã bỏ trốn vào miền Nam.

Còn chị Nguyễn Thị Hoài, ở xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy sau 5 tháng bỏ trốn vừa trở về nhà trong thấp thỏm lo sợ. Trước đó, khi đọc được thông tin cho vay tiền trên mạng xã hội, chị Hoài chủ động liên hệ vay 34 triệu đồng mua xe máy. Nửa năm sau, số tiền cả lãi lẫn gốc tăng hơn 60 triệu đồng, chị Hoài không có khả năng trả nợ. Nhóm người lạ mặt liên tục xuất hiện trước cửa nhà tìm gặp chị. Gia đình nghèo khổ, chồng bươn chải làm thuê kiếm sống, chị Hoài hoảng sợ bỏ trốn vào Sài Gòn trong đêm làm thuê, rửa chén bát, làm người giúp việc. Chị Hoài kể: “Có mấy tháng tôi mang bầu nên không trả nợ được nên có nhóm người lên tận nhà, gia đình sợ hãi nhưng do nghèo khổ nên đành chịu. Cảm giác lo sợ, vì tín dụng đen thì họ sẽ thuê dân xã hội đập đánh”.

Ông Võ Anh Huy, Phó trưởng Công an xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, tín dụng đen đã len lỏi về nhiều vùng quê. Từ sau Tết nguyên đán đến nay, một số người lạ mặt chạy xe máy lén lút thả, dán tờ rơi cho vay nóng, lãi suất cao. Nhóm đối tượng này hoạt động rất tinh vi, khi phát hiện có người theo dõi thì lập tức bỏ trốn. Chúng lợi dụng lúc trời rạng sáng hoặc chập tối để thả tờ rơi. Theo ông Võ Anh Huy, Công an xã đã vận động bà con đi chợ, các em học sinh đến trường, nếu vô tình nhặt giấy tờ vay nóng thì thu gom lại tiêu hủy: “Nhóm đối tượng chạy xe máy đi rải giấy liên hệ cho vay, chúng rải, dán ở các trục đường chính, trụ điện, hàng rào. Các đối tượng đi đều bịt mặt, bịt khẩu trang, nhiều khi chúng theo dõi ngược lại công an. Có khi nhóm đối tượng truyền miệng nơi cho vay nặng lãi, khi đến nơi nhận tiền rồi thì viết giấy ghi nợ, vay tiền”.

Hiện nay, chỉ riêng ở xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy, gần chục gia đình có người thân phải bỏ nhà trốn đi nơi khác vì lỡ vay tín dụng đen. Có trường hợp là con em của cán bộ, viên chức Nhà nước. Trung tá Lê Quang Chiêm, Phó trưởng Công an huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, thời gian qua, đơn vị đã tiến hành theo dõi, đẩy đuổi nhiều đối tượng hoạt động tín dụng đen trên địa bàn. Do các đối tượng chưa gây hậu quả hoặc chưa có hành vi vi phạm pháp luật nên Công an huyện chưa thể xử lý. Ông Chiêm khẳng định, hầu hết các đối tượng đều từ các nơi khác đến thuê nhà ở thành phố Đồng Hới rồi tổ chức hoạt động tín dụng đen ở nhiều nơi: “Công an huyện đã xây dựng kế hoạch phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm tín dụng đen. Tuyên truyền, vận động trong quần chúng nhân dân, đấu tranh với các loại tội phạm theo phương thức, thủ đoạn như đã thông báo, các đối tượng thả tờ rơi, cho vay không cần thế chấp để nhân dân cảnh giác. Những hoạt động liên quan đến lĩnh vực cho vay, tiệm cầm đồ trên địa bàn thì thắt chặt, kiểm soát về mặt quản lý Nhà nước”.

Công an tỉnh Quảng Bình đã theo dõi và phát hiện ở địa phương này có 44 nhóm với 277 đối tượng hoạt động tín dụng đen. Hầu hết các đối tượng từ Nghệ An, Hà Nội, Hải Phòng… vào Quảng Bình thuê nhà ở, đi dán quảng cáo cho vay và đòi nợ thuê. Người đi vay không trả nợ đúng kỳ hạn thì các đối tượng này sẵn sàng đe dọa gây áp lực, ném sơn, tạt nước mắm vào nhà, thậm chí dùng súng để gây thương tích. Chính quyền địa phương và ngành chức năng ở tỉnh Quảng Bình đã và đang triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn hoạt động của tín dụng đen, đảm bảo tình hình an ninh trật tự trên địa bàn./.