Muy cha nắc đhanuôr cóh cr’noon Mít, chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình k’đơơng a zi tước ooy crâng crêê ta col. Ch’ngai tơợ trạm zư lêy crâng Vít Thù Lù, Chi nhánh Lâm trường Khe Giữa (âng Công ty TNHH muy thành viên Lâm Công nghiệp Long Đại) k’dâng 1 cây số, pazêng crâng g’mrâng lấh 10 héc ta crêê ta col lâng ta óch. A noo Hồ Len, ắt cóh chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ xay moon, l’lăm lâng xang Tết nguyên đán bêl đêếc ahay, muy c’bhúh manuýh nức đươi dua cưa mót ooy crâng đoọng col n’loong. “Crâng n’nắc nắc lứch n’loong chr’nắp cơnh lim, gõ, huênh ga mắc pa bhlâng. Apêê đoo col pa hư nắc lâm trường ắt đăn đâu cắh zâl cha groong, apêê đoo đoọng col pay. Pazêng n’loong ga mắc apêê đoo lứch pay chô đơơng, nắc đhiệp muy riáh hơơ ặ”.

Đhị zr’lụ col n’loong, 5 da dibng đăn đêếc công lứch ta col n’loong, nắc dzợ đhiệp riáh n’loong lim ga mắc k’dâng tơợ 40- 70cm. Pazêng n’loong ga mắc n’lơơng cơnh táu, dổi… lứch ma tr’đéh. Đhậu cóh crâng, bấc t’clắh n’loong ga mắc cắh loong lim clơợng, c’lâng cưa dzợ t’mêê nắc c’bhúh pa hư crâng cắh loon roóc đơơng chô. T’coóh Hồ Đua, Trưởng cr’noon Ho Rum, chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ xay moon, đhanuôr mốp loom bhlâng tu Trạm zư lêy crâng lâng Kiểm lâm ắt doọ lấh ch’ngai nắc đớc lơi bh’rợ col pa hư crâng: “Apêê tơợ Lâm trường col pay n’loong ga mắc, ting cơnh cr’noọ âng đhanuôr nắc vêy bh’rợ đương zúp zooi âng apêê Kiểm lâm. Ha dzợ, nắc pazêng đhanuôr cóh đâu coon chêếc tal xraách bhơi xấc chóh r’véh r’đoong nắc apêê đoo cắh đoọng. Tu cơnh đêếc đhanuôr cóh bhươl cr’noon pa bhlâng mốp loom ooy bh’rợ tr’nêng âng apêê cơ quan cấp piing”.

Ting cơnh đhanuôr vel đong, pazêng manuýh pa hư crâng nắc vặ máy móc pếch, bhrợ c’lâng lướt cóh da ding đoọng chở đơơng n’loong glúh tơợ crâng. Xang n’nắc, c’bhúh manuýh n’nâu óch crâng đoọng t’bil âng bh’rợ col. Tu pa bhlâng bấc n’loong ga mắc nắc cắh ơy choom roóh lứch, nắc dưr váih xay p’cắh âng bh’rợ pa hư crâng đoọng đhanuôr xay moon.

T’coóh Hồ Văn Tuyên, Chủ tịch UBND chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ xay moon, chính quyền chr’val ơy bơơn xơợng rau xay moon nắc vêy c’bhúh pa hư crâng cóh zr’lụ cr’noon Mít. Chr’val ơy bhrợ bha ar toom, hân đhơ cơnh đêếc bh’rợ col óch bhứah ga mức tước 10 héc ta nắc chr’val cắh bơơn xơợng lâng c’jệ xơợng: “Đhị zr’lụ, cắh muy lâm trường, c’la crâng ha dang vêy bh’rợ pa hư crâng nắc cơ quan chức năng đơớh lướt ch’mêết lêy, bh’rợ hân đoo crêê tứơc ooy bh’rợ ha crâng nắc ta đang moon ta níh đha nâng ch’mêết lêy, xay moon”.

T’coóh Ngỗ Hữu Thành, Giám đốc Chi nhánh Lâm trường Khe Giữa xay moon, zr’lụ crâng Tiểu khu 486, 487 nắc crâng chóh pa bhrợ, bha ar bha tơ xay bhrợ tơợ c’moo 2017. Bêl lêy ooy hình ảnh đợ riáh n’loong ga mắc vêy ta chụp đhị zr’lụ crâng ta col, t’coóh Thành xay moon, đợ n’loong n’nâu nắc lâm trường ơy col tơợ đanh. Tu pay col nắc n’loong lứch ma c’lâm tr’đéh bấc xang bêl đhí boo ga mắc cóh c’moo 2017. Hân đhơ cơnh đêếc, bêl ta moóh muy zr’lụ crâng ga mắc bhứah 10 héc ta nắc đhí boo vêy mặ bhrợ c’lâm tr’đéh lứch cắh, t’coóh Thành nắc cắh n’năl cơnh xay moon: “Bêl lướt col pay nắc lầm trường ch’mêết lêy ooy bh’rợ thiết kế, bêl k’nặ col xang nắc bhlưa crâng nắc dzợ n’loong k’tứi, tu cơnh đêếc nắc col cớ. Đơn vị ơy đoọng manuýh zư lêy crâng, kỹ thuật ch’mêết lêy pazêng đhăm crâng. C’moo 2017 đhí boo ga mắc mót, lâm trường bhrợ bh’rợ pay đợ n’loong c’lâm tr’đéh xang đhí boo, bhrợ têng cớ zr’lụ crâng ting cơnh bản đồ ty, cắh k’xịa ooy crâng g’mrâng”.

T’coóh Nguyễn Xuân Quế, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình moon, pazêng n’loong lim dzợ ta đớc cóh zr’lụ Tiểu khu 486, 487 nắc lứch n’loong lấh ma hư, k’muôr, crêê đhí bhrợ tr’đéh… tu cơnh đêếc lâm trường nắc pay đươi. Crâng cóh 2 Tiểu khu n’nâu vêy ta pay col nắc tơợ c’moo 2012 đoọng xăl ooy crâng chóh keo. T’coóh Quế n’tóh moon rau n’lất ooy đhanuôr cóh bhươl cr’noon tu buôn lướt mót ooy crâng tông n’loong: “Zr’lụ n’nâu cóh l’lăm ahay nắc zr’lụ bọ đớc n’loong gr’liêng âng lâm trường, lâm trường glụ n’loong chô bọ đớc đhị đêếc. Muy bơr n’loong bêl ch’mêết lêy cắh choom ng’đươi nắc cắh dzợ dzợ chô đơơng. Cóh t’tun nắc Kiểm lâm k’đhơợng lêy nắc lêy n’loong dzợ ta đớc đhị đêếc, nắc cắh vêy ngai đơơng âng n’loong ooy lơơng. Vêy cơnh nắc đhanuôr cóh cr’noon lướt tông pay, pay bơr pêê t’clắh n’loong a năm”.

Xa nay xay moon âng zập ngai nắc, zr’lụ bọ đớc n’loong crâng ta pay tơợ zr’lụ lơơng nắc hau tu vêy bấc riáh n’loong ga mắc đhị zr’lụ col pa hư crâng. Lâng muy crâng n’loong lim, táu chr’nắp cơnh đêếc nắc đăn ooy crâng g’mrâng nắc cắh choom nắc crâng cắh vêy n’loong, lâng công cắh choom pay xăl ooy crâng chóh. Cơ quan chức năng xay moon bha ar thiết lế cóh c’moo 2017, cơnh đêếc nắc xang bêl vêy Chỉ thị số 13 âng Ban Bí thư lâng p’too moon âng Thủ tướng Chính phủ ooy bh’rợ k’đọp crâng g’mrâng.

Cơnh đêếc, vêy cơnh cậ bh’rợ xăl cr’noọ đươi dua crâng âng lâm trường Khe Giữa doọ u lất lâng xa nay xay moon pháp luật hay cắh? Apêê ngành chức năng nắc đơớh lêy cha mêết, xay bhrợ ghít trách nhiệm âng bh’rợ pa hư crâng chr’nắp cóh Tiểu khu 486, 487?./.

Quảng Bình: Ai phá hơn 10 ha rừng gỗ quý?

                  Thanh Tuấn/VOV Miền Trung

Tại Tiểu khu 486, 487, thuộc lâm phận Khe Giữa, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, hơn 10ha rừng, chủ yếu là rừng gỗ lim quý hiếm bị tàn phá trơ trọi. Người dân địa phương tố  người củalâm trường Khe Giữa chặt phá rừng. Trong khi đó, Lãnh đạo lâm trường lại cho rằng, rừng bị gãy đổ nhiều do cơn bão số 10 năm 2017 nên cần thiết phải tận thu khai thác. Sự việc gây bức xúc dư luận tại địa phương.

Một người dân ở bản Mít, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình dẫn chúng tôi đến khu vực rừng bị đốn hạ. Cách Trạm Quản lý bảo vệ rừng Vít Thù Lù, Chi nhánh Lâm trường Khe Giữa (thuộc Công ty TNHH MTV Lâm Công nghiệp Long Đại) chừng 1 cây số, cả khu rừng tự nhiên hơn 10 ha bị chặt và đốt phá không thương tiếc. Anh Hồ Len, ở xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy cho biết, trước và sau Tết nguyên đán vừa qua, một nhóm người ngang nhiên dùng cưa vào rừng đốn hạ cây. “Rừng đó toàn cây gỗ quý, gồm lim, gõ, huệnh rất là to. Họ chặt phá mà lâm trường ở sát đây không ngăn chặn, họ cứ cho phá. Những thân gỗ to họ lấy hết đi rồi, chỉ còn trơ gốc với ngọn”.

Tại hiện trường, 5 quả đồi kế tiếp nhau bị cạo trọc, còn sót lại hàng chục gốc lim đường kính từ 40-70cm. Nhiều cây gỗ khác như táu, dổi… gãy đổ ngổn ngang. Phía sâu trong rừng, nhiều hộp gỗ lim nặng trịch, vết cưa còn tươi mới mà nhóm phá rừng chưa kịp mang đi tẩu tán. Ông Hồ Đua, Trưởng Bản Ho Rum, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy cho biết, người dân rất bức xúc vì Trạm bảo vệ rừng và Kiểm lâm ở cách hiện trường không xa mà để rừng bị phá.“Bên Lâm trường phá những cây gỗ lớn, theo người dân có khả năng có sự tiếp tay của bên Kiểm lâm. Trong khi đó, những người dân bản phát quang những cây rú non, để trồng rau màu thì họ nghiêm cấm. Bởi thế bà con dân bản rất bức xúc và phẫn nộ về cách làm của cơ quan cấp trên”.

Theo người dân địa phương, những người phá rừng thuê máy móc đào xới, làm đường chạy quanh các sườn đồi vận chuyển gỗ ra khỏi rừng. Sau đó, nhóm người này tổ chức đốt rừng để xóa mọi dấu vết. Do có nhiều cây gỗ rừng cổ thụ vững chãi chưa kịp hóa thành tro tàn, trở thành bằng chứng để dân bản tố cáo.

Ông Hồ Văn Tuyên, Chủ tịch UBND xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy cho biết, chính quyền xã nhận được tin báo có người phá rừng ở khu vực bản Mít. Xã đã lập biên bản xử lý, tuy nhiên việc chặt đốt với quy mô lớn 10ha thì xã không nắm thông tin và rất bất ngờ:“Trên địa bàn, không chỉ lâm trường, chủ rừng mà có hành vi tàn phá hủy hoại rừng thì cơ quan chức năng cần phải vào cuộc đánh giá, có điểm nào liên quan phá rừng thì đề nghị nghiêm túc xem xét, đánh giá”.

Ông Ngô Hữu Thành, Giám đốc Chi nhánh Lâm trường Khe Giữa cho biết, khu vực rừng Tiểu khu 486, 487 là rừng trồng sản xuất, hồ sơ thiết kế từ năm 2017. Khi nhìn vào hình ảnh hàng loạt gốc gỗ lớn chụp tại hiện trường, ông Thành biện bạch, số cây này lâm trường đã khai thác từ lâu. Lý do khai thác là rừng bị gãy đổ nhiều sau bão năm 2017. Tuy nhiên, khi được hỏi một khu rừng gỗ lớn rộng 10ha thì bão có thể làm gãy đổ hết không, ông Thành không trả lời được:“Khi đi vào khai thác thì lâm trường tiến hành kiểm tra thiết kế, trước khi chặt xong thì giữa rừng còn các cây nhỏ nên tiến hành chặt lại. Đơn vị đã cho lực lượng bảo vệ rừng, kỹ thuật kiểm tra toàn bộ diện tích. Năm 2017 bão vào, lâm trường tiến hành tận thu cây sau bão, thiết kế lại vùng rừng theo bản đồ cũ, không lấn rừng tự nhiên gì hết”.

Ông Nguyễn Xuân Quế, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình phân bua, những khúc gỗ lim còn lại tại Tiểu khu 486, 487 hầu hết là của cây bị bọong, mối mọt, bị gió làm gãy… nên lâm trường mới khai thác. Rừng ở 2 Tiểu khu này được khai thác kể từ năm 2012 để chuyển đổi qua rừng trồng keo. Ông Quế đổ lỗi cho dân bản thường vào rừng trộm gỗ:“Khu vực này trước đây là bãi tập hợp tận thu cây lóc lõi của lâm trường, lâm trường kéo cây về tập hợp ở đó. Có một số cây nghiệm thu không đảm bảo nên lâm trường không lấy. Sau này Kiểm lâm quản lý thì thấy gỗ vẫn còn ở hiện trường, chứ không ai đưa gỗ đi đâu cả. Có thể dân bản vào rừng trộm cắp, lấy vài cái đe (khúc gỗ) thôi”.

Dư luận cho rằng, bãi tập kết cây rừng tận thu từ nơi khác thì vì sao có nhiều gốc gỗ lớn tại hiện trường. Và một rừng gỗ lim, táu quý giá như vậy lại sát với khu vực rừng nguyên sinh thì không thể là rừng nghèo kiệt, và càng không được phép chuyển đổi qua rừng trồng sản xuất. Cơ quan chức năng cung cấp hồ sơ thiết kế rừng vào năm 2017, tức là sau khi có Chỉ thị số 13 của Ban Bí thư và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đóng cửa rừng tự nhiên.  

Như vậy, liệu việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng của lâm trường Khe Giữa có trái với quy định của pháp luật hay không? Các ngành chức năng cần sớm vào cuộc điều tra, làm rõ trách nhiệm vụ khai thác rừng gỗ quý ở Tiểu khu 486, 487?./.