Tâm chr’hooi Khe Gai, c’nắt lướt zi lấh poong Giảng Hoà, chr’val Đại Thắng, chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam xang zâp g’lúh boo túh âng c’moo n’nắc ahay nắc ga lấp. Chính quyền chr’val bhrợ têng họp đhanuôr pay boọp p’rá đắh bhiệc bhrợ têng tâm đác hooi nâu. T’ngay 16-10 c’moo 2018, Ủy ban nhân dân chr’hoong Đại Lộc pazưm đh’rứah c’lâng xa’nay bhrợ padưr tâm chr’hooi Khe Gai lâng chr’hooi đác cóh vel đông chr’val Đại Thắng, pazao đoọng ha Phòng Nông nghiệp lâng padưr pa xớc vel bhươl chr’hoong bhrợ têng. Hân đhơ cơnh đêếc, cắh vêy xay bhrợ ting bhr’dzang bh’rợ k’rong bhrợ padưr nắc Phòng Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong nắc lêy bhrợ têng l’lăm, tự lêy đoọng công ty Trách nhiệm hữu hạn Duy Khánh xay bhrợ têng. Đhanuôr cóh vel đông xay moon, cắh năl ngành chức năng xay moon bhrợ c’lâng chr’hooi đác ha dợ nắc pazưm bhrợ lâng doanh nghiệp pay chúah đơơng pa câl. T’coóh Huỳnh Đến, đhanuôr cóh vel Giảng Hoà mốp loom moon: “Bhiệc bhrợ têng c’lâng chr’hooi đác nâu nắc acu cắh đươi, lâng bh’rợ ta moon nắc tâm hooi nâu nắc tự hooi pa tơợ ahay ơy, tu nâu đoo nắc tâm hooi t’mêê ta bhrợ. Chủ tịch chr’val nắc moon zên ngân sách m’bứi, xoọc đâu nắc lêy bhrợ têng, apêê bhrợ têng lalay đhị, ha dợ đơn vị bhrợ têng cung lalay đhị. Râu 2 nắc cr’chăl bhrợ têng ha cơnh ha dợ zêng lêy chúah ta bọ đợc dal, đhanuôr cắh lêy đươi”.

Xay moon đắh bhiệc nâu, t’coóh Trần Quốc Khánh, Trưởng Phòng Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, c’la t’coóh nắc doọ vêy bhrợ mốp lết, nắc mưy bhrợ têng cơnh c’lâng xa’nay âng bh’cộ UBND chr’hoong. Đhị pr’đơợ âng phòng Nông nghiệp lâng padưr pa xớc vel bhươl, Phòng Tài chính-kế hoạch lâng UBND chr’val Đại Thắng, t’coóh Trần Văn Mai, Chủ tịch UBND chr’hoong Đại Lộc ký bha ar pa tơ pazưm đh’rứah bha ar pa tơ pazưm đh’rứah c’lâng xa’nay k’rong bhrợ padưr xa’nay bh’rợ. Pazưm đợ mơ mức k’rong bhrợ bh’rợ nâu k’dâng 600 ực-700 ực đồng tơợ zên bh’rợ nông nghiệp c’moo 2018. T’coóh Trần Quốc Khánh xay moon: “Bhiệc bhrợ têng paliêm chr’hooi đác Khe Gai nắc vêy c’lâng xa’nay, đhị pr’đơợ k’đươi moon âng chr’val xang g’lúh boo t’mêê đâu nắc c’cấh mưy đắh. Đhi noo lêy cha mêết nắc xoọc đâu lêy bhrợ pa liêm c’lâng chr’hooi đoọng tih liêm lâng bhrợ pa liêm đhị đâu đoọng doọ dzợ hr’cấh ha voóh. Chr’hoong vêy c’lâng xa’nay lâng bhrợ liêm zâp bha ar pa tơ. Lâng p’cắh gít mưy râu nắc lêy doọ bhrợ râu lết, bhrợ zêng crêê cơnh quy định”.

Ha dợ ooy đâu, t’coóh Hồ Ngọc Mẫn, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam moon, ngành chức năng lâng chính quyền chr’val xang bêl lêy cha mêết nắc ơy vêy râu xay moon k’đươi nắc lêy bhr’lậ pa liêm tâm đác hooi, hân đhơ cơnh đêếc, chr’hoong cắh ơy pazưm đh’rứah bhiệc bhrợ ha cơnh? Ha dang chr’hoong k’rong bhrợ đoọng zên bhrợ têng nắc cắh bơơn âng đơơng chúah pa glúh đhị đâu. Lâng bhrợ têng họp pay boọp p’rá k’đươi moon âng đhanuôr, bhrợ c’lâng bh’rợ bhiệc pa liêm c’lâng chr’hooi đác liêm đh’rứah âng đhanuôr cóh vel đông: “Chr’hoong pazao đoọng Phòng Nông nghiệp lướt cha mêết lêy lâng k’đươi c’lâng bh’rợ, hân đhơ cơnh đêếc, bêlk’đươi nắc chr’hoong cắh ơy pazưm đh’rứah c’lâng bh’rợ, cắh ơy vêy râu k’đươi moon bhrợ ha dợ nắc ơy bhrợ. Phòng Nông nghiệp bhrợ bhiệc nâu nắc lết. Bhrợ pa liêm c’lâng chr’hooi nâu nắc lêy n’tóh đơơng ha cóh? Ha dang lêy pay nắc tỉnh lêy đoọng, ha dợ chr’hoong nắc hâu choom lêy đoọng. ha dợ bhrợ pa liêm c’lâng chr’hooi đắh mưy đoọng lêy pa liêm tâm hooi nắc k’tiếc, chúah ta lơi đhị đêếc, cắh choom đơơng pa câl cóh lơơng. Công ty nâu năc Phòng nông nghiệp bhrợ bhiệc lâng cắh xay moon lâng chr’hoong nắc chr’hoong cắh năl gít. Tu đhanuôr biểu tình nắc crêê”.

Cung đhị chr’val Đại Thắng, chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, ta luôn ooy bấc t’ngay nua, k’noọ 100 đhanuôr cóh vel đông Giảng Hoà nắc lêy pr’zước lướt ooy toor k’ruung Thu Bồn, c’nắt lướt đhị vel đông đoọng lêy zêl cha’groong Công ty Trách nhiệm mưy thành viên Tư vấn 276 xay bhrợ chúah bhrợ hr’cấh ha voóh. Ooy đắh Quyết định âng t’coóh Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Nam ký t’ngay 28/6/2016 đắh bhiệc đoọng bhrợ têng chúah đhêl bhrợ pr’đươi pr’dua xây dựng, lêy pay pa chô k’tiếc, đoọng thuê k;tiếc đhị vel Giảng Hoà, vêy cr’liêng xa’nay đoọng Công ty 276 bơơn xay bhrợ đhêl chúah bhrợ pr’đươi pr’dua xây dựng lâng c’lâng bh’rợ bhrợ têng đhị vel Giảng Hoà. Đợ mơ k’tiếc pay pa chô lấh 2,5 hécta. Đhanuôr nắc lêy k’rong pazưm bấc đhanuôr, hân đhơ cơnh đêếc nắc cắh vêy cán bộ n’đoo âng chr’val lêy chô đhị đâu lêy cha mêết.

Bhiệc bhrợ têng chúah r’rộ r’răm ơy lâng xoọc dưr váih bấc đhị vel đông tỉnh Quảng Nam. Chính quyền lâng zâp ngành chức năng lêy vêy c’lâng bh’rợ k’đhơợng zư nhâm mâng lấh, zêl cha’groong 2, 3 doanh nghiệp lêy bhrợ ting cơnh cr’noọ chr’nắp l’lăm ha dợ lêy bhrợ pa hư môi trường./.

Quảng Nam: Người dân phản đối chính

quyền bắt tay với doanh nghiệp lấy cát đi bán

                                                PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

        Những ngày qua, hàng trăm người dân các thôn Phú Long, Giảng Hòa, xã Đại Thắng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam tụ tập phản đối việc chính quyền và ngành chức năng địa phương cho phép doanh nghiệp nạo vét cát để khơi thông dòng chảy Khe Gai. Người dân cho rằng, thực chất của việc khơi thông dòng chảy chỉ là khai thác cát đem đi bán.

        Dòng chảy Khe Gai, đoạn qua cầu Giảng Hòa, xã Đại Thắng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam sau các đợt mưa lũ của năm ngoái bị bồi lấp. Chính quyền xã tổ chức họp dân lấy ý kiến về việc khơi thông dòng chảy này. Ngày 16 tháng 10 năm 2018, Ủy ban nhân dân huyện Đại Lộc thống nhất chủ trương xây dựng công trình khơi thông dòng chảy Khe Gai và kênh tiêu nội đồng trên địa bàn xã Đại Thắng; Giao cho Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện thực hiện. Thế nhưng, thay vì triển khai các bước theo quy trình thủ tục đầu tư xây dựng thì Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện lại “cầm đèn chạy trước ô tô”; Tự ý cho phép Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Duy Khánh triển khai thi công. Người dân địa phương đặt câu hỏi, phải chăng ngành chức năng mượn cớ khơi thông dòng chảy, cấu kết với doanh nghiệp lấy cát đem đi bán. Ông Huỳnh Đến, người dân thôn Giảng Hòa bức xúc: “Việc khơi thông dòng chảy này là tui không đồng tình, với lý do là dòng chảy này là dòng chảy thiên nhiên hồi mô đến chừ, vì đây là dòng chảy mới phát sinh. Chủ tịch xã mới nói là nguồn ngân sách có ít, bây giờ tạm thời giải quyết khơi thông để khỏi ô nhiễm môi trường khu vực này. Trong quá trình thi công thì địa điểm thi công một nơi, đơn vị thi công chỗ khác. Thứ 2 nữa là quá trình thi công như thế nào mà cát dồn đống cao lên, dân không đồng tình”.

Lý giải cho việc làm tắc trách này, ông Trần Quốc Khánh, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho rằng, bản thân ông không làm gì sai mà chỉ thừa hành chủ trương của lãnh đạo UBND huyện. Trên cơ sở Tờ trình của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài chính- Kế hoạch và UBND xã Đại Thắng, ông Trần Văn Mai, Chủ tịch UBND huyện Đại Lộc ký văn bản thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng công trình. Tổng mức đầu tư công trình này khoảng 600 triệu đến 700 triệu đồng từ nguồn vốn sự nghiệp nông nghiệp năm 2018. Ông Trần Quốc Khánh giải thích: “Việc tổ chức khơi thông dòng chảy của đuôi Khe Gai là có chủ trương, trên cơ sở đề nghị của xã sau đợt mưa vừa rồi lở một bên. Anh em khảo sát thấy là bây giờ phải chỉnh dòng chảy cho thẳng lại và vét chỗ này cho khỏi lở. Huyện có chủ trương và làm đẩy đủ hồ sơ. Và khẳng định một điều là không làm gì sai cả, anh đâu có làm gì sai đâu, đúng quy định!”

Trong khi đó, ông Hồ Ngọc Mẫn, Phó Chủ tịch UBND huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho rằng, ngành chức năng và chính quyền xã sau khi đi kiểm tra đã có báo cáo đề xuất nên điều chỉnh dòng chảy nhưng huyện chưa thống nhất cách làm như thế nào? Nếu huyện đầu tư kinh phí để triển khai thì không được vận chuyển cát ra khỏi địa phương; Đồng thời tổ chức họp lấy ý kiến người dân, lập phương án nạo vét trên cơ sở đồng thuận của người dân địa phương. “Huyện giao cho Phòng Nông nghiệp đi kiểm tra và đề xuất giải pháp, nhưng khi đề xuất thì huyện chưa thống nhất giải pháp, chưa có chỉ đạo mà đã làm. Phòng Nông nghiệp làm chuyện đó là sai. Nạo vét cát này đổ đi đâu? Nếu tận thu thì cũng tỉnh cho phép chớ huyện làm răng dám cho phép được. Còn nạo vét bỏ qua bên để điều chỉnh dòng chảy thì đất, cát bỏ lại tại chỗ chớ không được chở ra ngoài phạm vi. Công ty này là Phòng Nông nghiệp làm việc và không báo cáo với huyện nên huyện không nắm được. Cho nên dân biểu tình là đúng rồi đó”

Cũng tại xã Đại Thắng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, liên tiếp mấy ngày qua, gần 100 người dân thôn Giảng Hòa kéo ra bờ sông Thu Bồn, đoạn chảy qua địa bàn thôn để phản đối Công ty Trách nhiệm Một thành viên Tư vấn 276 khai thác cát gây sạt lở. Trong Quyết định do ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Nam ký ngày 28/6/2016 về việc cho phép khai thác cát sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường và thu hồi đất, cho thuê đất tại thôn Giảng Hòa, có nội dung cho phép Công ty 276 được khai thác cát sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường bằng phương pháp lộ thiên tại thôn Giảng Hòa. Diện tích thu hồi đất hơn 2,5 héc ta. Người dân tụ tập đông người nhưng không có cán bộ nào của xã đến hiện trường. 

Tình trạng khai thác cát ồ ạt đã và đang xảy ra ở nhiều nơi tại tỉnh Quảng Nam. Chính quyền và các ngành chức năng cần có biện pháp quản lý chặt chẽ hơn, ngăn chặn một số doanh nghiệp chạy theo lợi ích trước mắt, tàn phá tài nguyên môi trường./.