Chr’val Phước Hiệp, chr’hoong Phước Sơn xay moon pr’lúh ha tụ bum tr’ploóc chr’coóp tơợ apêê t’ngay đăn Tết Nguyên đán Kỷ Hợi lâng đanh tước nâu câi. T’mêê đâu a móo Trần Thị Phương Dung, ặt cốh vel 11, chr’val Phước Hiệp lướt ch’mêệt cr’năn c’roóc p’lóh cóh  ha rêê nắc bơơn lêy muy bơr p’nong c’roóc vêy c’léh cơnh pa pô boóp, căh ca caach. K’pân crêê pr’lúh ha tụ bum tr’ploóc chr’coóp, a moó kéh đơơng chô ooy đong lâng t’đang moon cán bộ thú y zư pa dứah cr’ay. “Công tu a zi cắh tiêm zêl cha groong ha c’roóc, tu cơnh đêếc nắc crêê pr’lúh ha tụ bum tr’ploóc chr’coóp. Bấc g’lúh c’roóc crêê pr’lúh vêy cán bộ thú y tước zư pa dứah tu cơnh đêếc c’roóc công z’zăng”.

Cóh da ding ca coong Quảng Nam, pa zêng t’rí c’roóc p’lóh cắh bơơn tiêm cha groong pr’lúh. Đha nuôr công cắh pa ghít bh’rợ zư x’mir lêy cr’năn bh’năn âng đay tu cơnh đêếc pa bhlâng buôn trơơi boọ. T’coóh Phan Minh Bình, vel 11, chr’val Phước Hiệp, chr’hoong Phước Sơn đoọng năl: “C’roóc âng đha nuôr bấc nắc zêng p’lóh cóh crâng. 10 t’ngay nắc vêy moọt lum lêy c’roóc muy chu tu cơnh đêếc bêl bơơn lêy nắc c’roóc crêê ngân ặ. Đha nuôr hêê pa bhlâng công cắh pa ghít tước bh’rợ zư x’mir lêy cr’năn bh’năn, tu cơnh đêếc cắh loon zư pa dứah”.

Nắc đhêêng cơnh chr’val Phước Hiệp, chr’hoong Phước Sơn âi vêy 6 bha nụ pr’lúh cơnh lâng 75 p’nong t’rí c’roóc crêê pr’lúh ha tụ bum tr’ploóc chr’coóp, cóh đêếc, bấc p’nong lấh c’mắp. L’lăm, lấh bh’rợ zư pa dứah đoọng ha đợ t’ríh c’roóc crêê pr’lúh, c’bhúh thú y cơ sở âi đươi dua lấh 60 lít hóa chất phun t’bil độc. chính quyền chr’hoong Phước Sơn xoọc t’bhlâng p’too moon đha nuôr pa zum lâng c’bhúh thú y đoọng tiêm cha groong ha lấh 7 p’nong t’rí c’roóc. N’đhơ cơnh đêếc, bh’rợ bhrợ têng tiêm cha groong ha lấh 7 r’bhâu p’nong t’rí c’roóc. T’coóh Trần Thanh Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp chr’hoong Phước Sơn đoọng năl: Bh’rợ bhrợ tiêm cha groong c’roóc t’rí cóh vel đong lum bấc zr’nắh k’đháp. “Xoọc đâu, a zi nắc muy choom t’pặt pr’lúh cắh choom k’đhơợng lêy ng’cơnh choom lứch pr’lúh. Lấh mơ, bấc nắc t’rí c’roóc âng đha nuôr zêng p’lóh cóh crâng, bh’rợ coóp ting p’nong đoọng tiêm pa bhlâng zr’nắh k’đháp”.

Prang tỉnh Quảng Nam xoọc vêy lấh 230 r’bhâu p’nong t’rí, k’rong cóh apêê chr’hoong da ding ca coong. Bấc nắc đha nuôr zr’lụ da ding ca coong âi loóih lâng bh’rợ p’lóh cóh crâng, bha đưn, bh’rợ ch’mêệt lêy pr’lúh cr’ay, pa bhlâng nắc cóh cr’chăl  dưr váih pr’lúh ha tụ boóp tr’ploóc chr’coóp lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Ha dang chính quyền vel đong công cơnh đha nuôr nắc lu lơ cóh bh’rợ ch’mêệt lêy pr’lúh, đhr’năng dưr  trơơi boọ cóh đhăm bhứah nắc pa bhlâng dal./.

Quảng Nam: Nguy cơ bùng phát dịch lở mồm long móng

                                       CTV Tấn Sỹ

Đầu năm 2019, dịch lở mồm long móng xuất hiện tại 5 xã của huyện Đại Lộc và thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam khiến hàng trăm con heo mắc bệnh phải tiêu hủy. Mới đây, người dân huyện Phước Sơn, địa phương miền núi có số lượng trâu bò lớn vừa phát hiện nhiều ổ dịch lở mồm long móng. Điều lo ngại nhất là khi dịch khởi phát ở miền núi, việc khống chế, dập dịch gặp rất khó khăn.

        Xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn ghi nhận dịch lở mồm long móng từ những ngày cận tết Nguyên đán Kỷ Hợi và kéo dài đến nay. Mới đây chị Trần Thị Phương Dung, thôn 11, xã Phước Hiệp đi kiểm tra đàn bò thả rông trên rẫy thì phát hiện một số con bò có triệu chứng bất thường như sùi bọt mép, bỏ ăn. Nghi bò mắc bệnh lở mồm long móng, chị đưa về nhà và gọi cán bộ thú y chữa trị: “Cũng vì chúng tôi không tiêm phòng cho bò, nên mới bị bệnh lở mồm long móng. Mấy bữa bò bị bệnh có cán bộ thú ý đến chữa trị nên con bò cũng đỡ”.

Ở miền núi Quảng Nam, hầu hết trâu bò thả rông không được tiêm phòng dịch. Bà con cũng không chú trọng việc chăm sóc đàn gia súc của mình nên dịch bệnh rất dễ lây lan. Ông Phan Minh Bình, thôn 11, xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn cho biết: “Bò của bà con phần lớn đều thả trong rừng. 10 ngày mới vào thăm đàn bò một lần nên khi phát hiện thì bò đã bị bệnh nặng. Bà con mình thật sự cũng không chú tâm đến công việc chăm sóc đàn gia súc, gia cầm lắm, nên không kịp thời chữa trị”.

Chỉ riêng xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn đã có 6 ổ dịch với 75 con trâu bò bị mắc bệnh lở mồm long móng, trong đó, nhiều con đã chết. Trước mắt, ngoài chữa trị cho số trâu bò mắc bệnh, lực lượng thú y cơ sở đã sử dụng hơn 60 lít hóa chất để phun tiêu độc khử trùng. Chính quyền huyện Phước Sơn đang tích cực vận động người dân phối hợp với lực lượng thú y để tiêm phòng cho hơn 7 ngàn con trâu bò. Ông Trần Thanh Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp huyện Phước Sơn cho biết, việc tổ chức tiêm phòng đàn bò trên địa bàn đang gặp nhiều khó khăn. “Hiện nay, chúng nôi chỉ có thể chỉ khống chế dịch chứ chưa thể đảm bảo là hết dịch. Hơn nữa, phần lớn trâu bò của bà con đều thả rông trong rừng, việc bắt từng con một để tiêu phòng thật sự rất khó khăn”.

Tỉnh Quảng Nam hiện có trên 230 ngàn con trâu bò, tập trung ở các huyện miền núi. Phần lớn bà con khu vực miền núi đã quen với việc thả rông trâu bò trong rừng sâu, đồi núi, việc kiểm soát dịch bệnh, nhất là trong thời gian bùng phát dịch bệnh lở mồng long móng gặp nhiều khó khăn. Nếu chính quyền địa phương cũng như người dân lơ là trong việc kiểm soát dịch bệnh, nguy cơ phát tán bệnh ra trên diện rộng là rất lớn./.