P’răng pứih zâp cơnh, pr’loọng đông t’coóh Đặng Văn Sa, cóh vel 8 chr’val Duy Hoà, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam nắc ơy lêy cha mêết bhrợ xăl 6 sào k’tiếc chóh ha roo cắh liêm choom đoọng lêy chóh zâp râu tơơm chr’nóh đệ t’ngay cơnh a’bhoo lai, chi pọc, a’tuông t’viêng đoọng liêm choom bấc lấh mơ ha roo. T’coóh Đặng Văn Sa đoọng năl, bấc c’moo l’lăm ahay, pr’loọng đông t’coóh k’rong bhrợ chóh ha roo nắc zâp cha, hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bêl chóh ha roo, t’coóh nắc pa chô k’dâng 10-15 ực đồng, hân đhơ cơnh đêếc, chóh t’nơơm chr’nóh bơơn tơợ 30-35 ực đồng đhị mưy hân noo: “Tr’xăl tơợ chóh ha roo đoọng lêy chóh tơơm chr’nóh lơơng nắc bấc lấh m’pâng. Tơợ đêếc nắc bhrợ pr’ắt tr’mung pr’loọng đông dưr z’zăng lấh mơ lâng bêl ahay, doọ dzợ ha ul ta bhứch. Pr’ắt tr’mung đhanuôr cóh vel 8 padưr pa xớc liêm gít. Plêệng k’tiếc p’răng xơớt nắc pazưm bhrợ tơơm chr’nóh lơơng, ha dang chóh ha roo ruộng nắc cắh zâp đác tưới nắc bh’nơơn pa chô cắh bấc, chóh đợ t’nơơm đệ t’ngay pa chô liêm choom lấh. Acu nắc t’bhlâng tr’xăl lấh mơ dzợ bh’nơơn pr’đươi nâu”.

Ảnh: Bình Nam

  T’coóh Trần Xuân Dũng, Gíam đốc Hợp tác xã Duy Hoà, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Zr’lụ Duy Hoà, đác tước lấh mơ nắc pay đắh a’bóc Vĩnh Trinh. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu đhị a’bóc nâu cắh têêm ngăn đác tưới đoọng ha bhiệc bhrợ têng cha. Tu cơnh đâu, tơợ tơợp hân noo ha ọt ha pruốt, vel đông nắc ơy k’đươi moon đhanuôr đấh chóh bhrợ tơơm chr’nóh đệ t’ngay, lấh mơ nắc cơnh a’bhoo lai, chi pọc lâng a’kiêl. T’coóh Dũng đoọng năl cớ, vel đông nắc lêy p’têết pazưm lâng zâp đơn vị, doanh nghiệp đoọng câl pay bh’nơơn pr’đươi zúp đhanuôr k’rêệm loom bhrợ têng: “Hân noo ha ọt ha pruốt nâu azi lêy xăl tơợ 50-70 hécta tơơm chr’nóh lơơng. Azi nắc k’đươi cán bộ xiêr cóh zr’lụ 1 đh’rứah lâng đhanuôr lêy cha’mêết đhr’năng lalua cóh vel đông lêy tr’xăl ha cơnh liêm glặp. Azi k’đươi moon chô họp đhanuôr đoọng bhrợ bh’rợ tr’xăl. Cr’chăl hanua, azu nắc ơy lêy tr’xăl k’noọ 30 hécta, liêm choom bhlâng”.

C’moo đâu, chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng tr’xăl tơợ 500 hécta k’tiếc chóh ha roo cắh liêm zâp đác đoọng chóh zâp râu t’nơơm chr’nắp cơnh chi pọc, a’tuông t’viêng, a’bhoo lai, bhơi k’tang băn k’roóc... ngành nông nghiệp chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cung zooi zúp đhanuôr glụ điện ooy ruộng động dziếu đác tưới, zooi zúp m’ma, phân bón.... t’coóh Văn Bá Năm, Trưởng Phòng Nông nghiệp chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, zâp c’moo, zâp ngành chức năng cóh vel đông bhrợ têng pa choom lêy tr’xăl tơơm chr’nóh, zúp đoọng đhanuôr lêy pay t’nơơm liêm glặp cóh vel đông. Bhrợ pa liêm 2, 3 đhị k’tiếc chóh ha roo cắh váih đác tưới đoọng chóh râu chr’nóh lơơng liêm choom lấh, chóh bhơi k’tang băn k’roóc cắh cậ pếch a’bóc băn a’xiu: “Ha dang tr’xăl tơơm chr’nóh đhị k’tiếc goóh gooi cơnh bấc c’moo azi bhrợ nắc liêm choom, bơơn tơợ 1,5-3 chu lâng chóh ha roo. Lêy cha’mêết cung têêm ngăn, đhanuôr hơnh déh. K’noọ tước đâu azi bhrợ têng đhị zr’lụ pậ bhứah lấh mơ đoọng lêy tr’xăl. Đợ đhị lêy pazưm xăl, azi k’rong bhrợ c’lâng c’tốch. Zâp pr’đươi pr’dua lơơng, chr’hoong nắc lêy pazưm zooi zúp bhrợ padưr đoọng tr’xăl liêm choom lấh”.

Đhị đhr’năng plêệng k’tiếc cắh liêm crêê cơnh xoọc đâu, bhiệc cắh zâp đác đươi đoọng ha hân noo ha ọt ha pruốt lâng ch’noọng c’loọt bấc bhlâng, UBND tỉnh Quảng Nam k’đươi moon zâp vel đông lêy đươi dua k’míah đác. Lấh mơ, zâp tổ hợp tác lêy đươi đác pazưm lâng chi cục bha nậ đác-Sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl đoọng năl gít bhiệc pa hooi đác âng zâp thuỷ điện, pazưm đươi đác liêm choom. lâng bhrợ padưr c’lâng bh’rợ tr’xăl k’tiếc chóh ha roo đhị zr’lụ vêy đhr’năng boọ viáh k’rịa, lêy chóh đhị k’tiếc goóh. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tơợ đâu tước c’moo 2020, tỉnh Quảng Nam pa glúh cr’noọ bh’rợ tr’xăl k’dâng 5.000 hécta ha roo đoọng lêy chóh zâp tơơm chr’nóh ooy k’tiếc goóh. “Tơợp c’xêê 12 nâu, zâp vel đông lêy pazao ooy Phòng Nông nghiệp pazưm lâng UBND zâp chr’val đoọng lêy cha mêết tr’xăl liêm choom, lêy xay moon đoọng ha đhanuôr. Lâng nắc lêy t’mơ đhr’năng lêy choom chóh ha roo zâp vel đông chr’val bơơn ha mơ hécta đoọng vêy choom lêy cha mêết zooi zúp. Nắc ơy pazao đoọng ooy zâp vel đông lướt lêy cha mêết xang nặc xay moon ooy UBND tỉnh tr’xăl tơơm chr’nóh n’hâu, hâu râu k’đhạp, k’đươi moon hâu nêếh. Đhị pr’đơợ k’đươi moon âng zâp vel đông, Sở nông nghiệp nắc lêy k’rong pazưm xay moon ooy UB lâng sở Tài chính zooi zúp zên đoọng ha đhanuôr”./.

Quảng Nam: Chủ động chuyển đổi cây trồng đối phó với khô hạn

PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

  Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nông dân huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam  từng bước chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp độc canh cây lúa sang trồng các loại cây màu phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng. Qua đó, nâng cao hiệu quả, tăng thu nhập ổn định cuộc sống của người dân.

        Nắng hạn bất thường, gia đình ông Đặng Văn Sa, thôn 8 xã Duy Hòa huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đã chủ động chuyển đổi 6 sào đất lúa kém hiệu quả sang trồng các loại cây màu ngắn ngày như: ngô lai, đậu phụng, đậu xanh cho hiệu quả cao gấp đôi cây lúa. Ông Đặng Văn Sa cho biết, mấy năm trước, gia đình ông đầu tư trồng lúa chỉ đủ ăn, nhưng từ khi chuyển qua trồng cây màu gia đình khá giả hơn. Theo ông Sa, mỗi vụ trồng lúa, ông thu về chừng 10 đến 15 triệu đồng, nhưng trồng cây màu đạt từ 30 triệu đến 35 triệu đồng/vụ.“Chuyển đổi từ cây lúa sang cây màu năng suất cao gấp rưỡi lần. Từ đó dẫn đến đời sống của gia đình khá lên đáng kể so với trước đây không còn thiếu trước hụt sau nữa. Đời sống nhân dân thôn 8 phát triển rõ rệt. Thời tiết năm nay khô hạn nên tập trung làm cây màu, nếu làm cây nước không đảm bảo lượng nước tưới cho nên cây lúa năng suất không cao, làm xây màu đạt hiệu quả hơn. Tôi tiếp tục chuyển đổi nữa có khả năng lên tới vào sào nữa”.

       Ông Trần Xuân Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Duy Hòa, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cho biết: Khu vực Duy Hòa, nguồn nước tưới chủ yếu từ hồ chứa Vĩnh Trinh. Tuy nhiên hiện tại hồ chứa này không đảm bảo nguồn nước tưới phục vụ sản xuất. Do vậy, từ đầu vụ Đông- Xuân, địa phương đã vận động bà con nhanh chóng chuyển đổi những chân ruộng không đảm bảo nguồn nước tưới qua làm cây màu, chủ yếu cây lạc, ngô lai và cây dưa gang xuất khẩu. Ông Dũng cho biết thêm, địa phương cũng sẽ liên kết với các đơn vị, doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm đầu ra, giúp bà con yên tâm sản xuất:“Vụ đông xuân này chúng tôi bố trí chuyển đổi từ 50 đến 70 héc ta sang cây màu. Chúng tôi sẽ cử cán bộ xuống từng khu vực 1 cùng với bà con nông dân khảo sát thực tế địa hình xem địa thế xem chuyển đổi thế nào cho phù hợp. Chúng tôi đề nghị về họp dân để làm công tác chuyển đổi. Thời gian qua, chúng tôi đã chuyển đổi gần 30 héc ta, hiệu quả rất cao”.
       Năm nay, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam tiếp tục chuyển đổi từ 500 héc ta đất lúa không chủ động nước đã chuyển sang trồng các loại cây có giá trị cao như: lạc, cây đậu xanh, bắp lai, cỏ chăn nuôi bò….Ngành nông nghiệp huyện huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam cũng hỗ trợ bà con kéo điện ra đồng đóng giếng tưới; hỗ trợ giống, phân bón… Ông Văn Bá Năm, Trưởng Phòng Nông nghiệp huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cho biết: Hàng năm, các ngành chức năng ở địa phương tổ chức tập huấn chuyển đổi cây trồng, giúp bà con chọn cây trồng phù hợp. Cải tạo một số diện tích sản xuất lúa một vụ tận dụng nước trời kém hiệu quả để trồng hoa màu, trồng cỏ nuôi bò hay đào ao thả cá.“Nếu chuyển qua cây trồng cạn so với nhiều năm chúng tôi làm thì có hiệu quả kinh tế cao gấp từ 1,5 đến 3 lần so với trồng lúa. Tính toán ra dân rất phấn khới, hiểu quả cao gấp nhiều  lần so với làm  lúa. Sắp đến đây, chúng tôi quy hoạch vùng lớn hơn rộng hơn để mà chuyển đổi. Những nơi nào mà tập trung chuyển đổi, chúng tôi đầu tư giao thông nội đồng. Các loại vật tư khác, huyện sẵn sàng tập trung hỗ trợ để thúc đẩy chuyển dịch tốt hơn”.

        Trước tình hình thời tiết phức tạp như hiện này, việc thiếu nước phục vụ cho sản xuất cho vụ Đông Xuân và Hè Thu rất cao, UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo các địa phương phải sử dụng nước tiết kiệm tối đa. Đặc biệt, các tổ hợp tác dùng nước phải phối hợp với Chi cục Thủy lợi- Sở Nông nghiệp phát triển nông thôn để nắm chắc xả nước của các thủy điện; phối hợp dùng nước hiệu quả. Đồng thời, xây dựng phương án chuyển đổi đất lúa khu vực có khả năng nhiễm mặn, cuối kênh, qua cây trồng cạn. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: từ nay đến năm 2020, tỉnh Quảng Nam đề ra mục tiêu chuyển đổi khoảng 5.000 héc ta đất lúa sang canh tác cây màu và các cây trồng cạn. “Đầu tháng 12 này, các địa phương giao cho Phòng Nông nghiệp phối hợp với UBND các xã để tổng rà soát các khu vực chuyển đổi được, phải tuyên truyền phổ biến cho nhân dân. Đồng thời cân đối khả năng tối đa có thể trồng được lúa từng địa bàn xã được bao nhiêu héc ta để có xem xét hỗ trợ. Đã giao cho các địa phương đi thống kê đã rồi báo cáo lên cho UBND tỉnh chuyển đổi sang loại cây trồng gì, có khó khăn gì, đề xuất thế nào. Trên cơ sở đề nghị của các địa phương, Sở Nông nghiệp tổng hợp lại tham mưu Ủy ban cùng Sở Tài chính hỗ trợ kinh phí cho bà con”./.