Lâng c’lâng bh’rợ Bêl xay moon, azi nắc chuyên gia. Bêl prá xay đh’rứah azi nắc đoo apêê pr’zợc chắp liêm, đợ y bác sĩ cóh trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS Quảng Nam ơy lâng xoọc chrooi pa xoọng đh’rứah lâng prang xã hội zêl cha’groong, pa xiêr, lêy k’chứt lơi pr’lúh HIV/AIDS glúh bil cóh đhanuôr.

Zâp t’ngay, anoo Trần Văn Năm tơợ Bồng Miêu, chr’val Tam Lãnh, chr’hoong Phú Ninh nắc xiêr Trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS lâng xe máy đoọng ôộm Methadone. Xang k’noọ  18 c’xêê zư padứah lâng Methadone, c’rơ âng anoo nắc dưr chô z’zăng lấh mơ. Pr’ắt tr’mung liêm tưn táach lấh, anoo choom tự lêy đợ tọ pô lan t’viêng liêm âng đơơng pa câl cóh thị trường t’bơơn pa xoọng zên. Lâng chr’nắp lấh mơ, đhr’nông đông âng diịc điêl anoo xoọc đâu vêy bấc p’rá cr’chăng bhui har lấh. Anoo Trần Văn Năm moon: “Ha dang cơnh ngai ơy lấh crêê tước c’lâng nghiện ngập nắc mưy râu acu moon p’too, nắc lêy ôộm zanươu, ôộm Methadone nắc vêy mặ choom lơi, chô pa liêm cớ. Acu nắc ơy lướt vốch bấc ooy, cóh zâp k’tiếc k’ruung cơnh Hà Nội, Sài Gòn cắh năl mơ bil zên bạc, hân đhơ cơnh cung cắh liêm choom. nắc mưy zanươu Methadone đoọng zư padứah liêm choom a’năm”.

Ảnh: baoquangnam.com.vn

Anoo Trần Văn Năm nắc mưy ooy lấh 400 apêê k’ay xoọc zư padứah lâng Methadone đhị Quảng Nam. Ooy pazêng đợ nâu nắc vêy bấc apêê k’ay zư padứah liêm choom, chô ắt mamung liêm cớ. Bác sĩ Chế Thị Việt Hoa, Gíam đốc Trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS Quảng Nam đoọng năl: “C’xêê 11 hanua, azi vêy bhrợ mưy g’lúh xét nghiệm zâp apêê k’ay pazêng 120 cha’nặc, nắc vêy 2 cha’nặc dương tính. Ooy 3 c’xêê, zên apêê đươi dua ma tuý tơợ 53 ực xiêr dzợ 2,8 ực đhị mưy t’ngay, nắc đoo liêm choom đắh zên, ha dợ chr’nắp lấh mơ nắc apêê k’ay vêy váih bhiệc bhrợ. Xang bêl zư padứah mưy c’moo, đợ apêê vêy bhiệc bhrợ têêm ngăn nắc k’dâng 30%, 10 manứih nắc vêy 3 cha’nặc váih bhiệc bhrợ têêm ngăn”.

Đoọng vêy bơơn cơnh bh’nơơn nâu, c’bhúh y, bác sỹ cóh Trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS Quảng Nam nắc ơy t’bhlâng lâng vêy bấc c’lâng bh’rợ đắh bh’rợ xay moon, pa choom đoọng. tu zêng lêy đợ apêê nghiện ma tuý, boọ váih HIV zêng p’lơớp g’đêl cr’ay, cắh đoọng ngai năl. Cr’noọ zr’nưm nắc apêê k’pân pr’zợc, đhi noo bhúh xoọng, zâp ngai ma k’đị, lêy lơi, cắh ặt đh’rứah. Tu cơnh đêếc, bhiệc lêy pa đăn prá lâng apêê k’ay nâu pa bhlâng zr’nắh k’đhạp. Tu cơnh đâu, cr’chăl bhiệc bhrợ zâp g’lúh prá xay, nắc zâp y bác sĩ cóh Trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS lêy ặt bhrợ lâng đợ apêê nghiện ma tuý cơnh đhi noo bhúh xoọng, nắc lêy ting tr’pác ặt đh’rứah lâng apêê, râu apêê lưm zr’nắh k’đhạp ooy pr’ắt tr’mung, moon p’too apêê, pa choom đoọng bhiệc ặt tớt, mamung liêm crêê đoọng oó bhrợ trơơi ha pêê lơơng, bhiệc zư padứah nắc choom bhrợ pa đenh bhiệc ma mung... bác sĩ Chế Thị Việt Hoa, Gíam đốc Trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS Quảng Nam đoọng năl: “Tơợ tr’nơợp acu cung cơnh zâp ngai, lêy đợ apêê nghiện nắc k’pân, lấh mơ nắc pa grưn lêy. Hân đhơ cơnh đêếc, bêl ặt đăn, prá xay lâng apêê nắc azi lêy acoon c’lâng apêê lướt moót ooy ma tuý zr’dô bhlâng, tu cắh năl liêm gít, cắh vêy apêê toon hư mốp. Nắc azi zư padứah tơợ bêl apêê tơợp têêm ngăn. Azi lêy apêê liêm ta níh lâng pr’ắt tr’mung âng apêê nắc liêm choom bhlâng”.

Cr’noọ bh’rợ âng bh’rợ zêl cha’groong HIV/AIDS 90% manứih boọ váih HIV bơơn năl đhr’năng boọ váih âng c’la đay, 90% manứih boọ váih HIV zâp pr’đơợ bơơn zư padứah ARV, nắc mưy râu zanươu zư padứah đoọng bhrợ pa xiêr râu dưr váih âng HIV cóh a’chặc, 90% manứih boọ HIV zư padứah ARV vêy đợ vi rút dứp mơ trơơi boọ... ting crêê cơnh c’lâng xa’nay âng c’xêê bhrợ têng quốc gia đắh zêl cha’groong HIV/AIDS c’moo 2018 nắc Lêy bhrợ têng đoọng lêy chô tước cr’noọ bh’rợ 90-90-90 ooy c’moo 2020. Ting đêếc, trung tâm zêl cha’groong HIV/AIDS tỉnh Quảng Nam nắc ơy lâng xoọc padưr k’rơ bh’rợ xay moon, lấh mơ nắc p’gít lêy đợ vel đông zr’lụ k’coong ch’ngai vêy đhr’năng nghiện đươi ma tuý lâng trơơi boọ HIV/AIDS.

Liêm choom tr’nơợp âng xa’nay bh’rợ zư padứah zâp chất cơnh zanươu phiện lâng chất xăl Mâthdone nắc ơy zúp đoọng k’ha riêng apêê nghiện ma tuý coh Quảng Nam zư padứah liêm choom, chô ắt mamung liêm crêê, têêm ngăn cớ lâng pr’loọng đông. Đh’rứah lâng c’lâng bh’rợ xay moon p’too pa choom, nắc bhiệc zư pa dứah lâng Methađone ơy lâng xoọc chrooi pa xoong đh’rứah lâng pa zêng đhanuôr zêl cha’groong, pa xiêr, lêy k’chứt t’bil lơi pr’lúh HIV/AIDS dưr bil cóh đhanuôr./.

Quảng Nam: Hiệu quả từ điều trị Methadone

                             CTV Tấn Sỹ-Xuân Lam

Áp dụng từ tháng 12/2014 đến nay, biện pháp cai nghiện ma túy bằng Methadone ở tỉnh Quảng Nam đã có nhiều kết quả khả quan. Không chỉ tập trung tại thành phố Tam Kỳ, chương trình điều trị bằng Methadone-hỗ trợ cai nghiện miễn phí- còn được đưa về vùng sâu, vùng xa giúp người nghiện chấm dứt, hoặc giảm đáng kể việc sử dụng ma túy và có cơ hội làm lại cuộc đời.

  Với phương châm "Khi tư vấn, chúng tôi là chuyên gia. Khi trò chuyện, chúng tôi là tri kỷ", những y bác sĩ ở trung tâm phòng chống HIV/AIDS Quảng Nam đã và đang góp phần cùng với toàn xã hội ngăn ngừa, hạn chế, tiến đến đẩy lùi đại dịch HIV/AIDS ra khỏi cộng đồng.

Hàng ngày, anh Trần Văn Năm từ Bồng Miêu, xã Tam Lãnh, huyện Phú Ninh phải xuống Trung tâm phòng chống HIV/AIDS bằng xe máy để uống Methadone. Sau gần 18 tháng điều trị bằng Methadone, sức khoẻ của anh dần bình phục. Tinh thần thoả mái, anh có thể tự tay chăm sóc những giò hoa phong lan xanh tươi cung cấp ra thị trường kiếm thu nhập. Và quan trọng hơn, ngôi nhà của vợ chồng anh nay có nhiều tiếng cười nói vui vẻ hơn. Anh Trần Văn Năm chia sẻ: “Nếu như ai mà lỡ dính vô con đường nghiện ngập thì một điều tôi khuyên là nên đi uống thuốc, chỉ uống thuốc Methadone mới cai được, mới hoàn thiện được. Tôi từng đi nhiều nơi, khắp cả nước Hà Nội, Sài Gòn không biết bao nhiêu tiền mà kể, nhưng không thành công. Chỉ khi uống thuốc Methadone để điều trị là thành công nhất thôi”.

Anh Trần Văn Năm chỉ là một trong hơn 400 bệnh nhân đang điều trị bằng Methadone tại Quảng Nam. Trong số này có nhiều bệnh nhân khi điều trị đã bình phục, trở lại cuộc sống đời thường.

Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Quảng Nam cho biết: “Tháng 11 vừa qua, chúng tôi có làm một đợt xét nghiệm tất cả bệnh nhân gồm 120 người, thì chỉ còn có 2 người dương tính. Trong 3 tháng, tiền người ta sử dụng ma túy từ 53 triệu xuống còn 2,8 triệu/1 ngày, đó là hiệu quả kinh tế, còn hiệu quả quan trọng nhất là bệnh nhân có được việc làm. Sau khi điều trị  một năm, số người có việc làm ổn định tầm khoảng 30%, 10 người thì có 3 người có việc ổn định”.

Để có được kết quả đó, đội ngũ y, bác sĩ ở Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Quảng Nam đã phải nỗ lực và có nhiều giải pháp trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn, vận động. Bởi hầu hết những người nghiện ma tuý, nhiễm HIV đều giấu bệnh, không muốn ai biết. Tâm lý chung là họ sợ bạn bè, người thân, hàng xóm kỳ thị, xa lánh. Vậy nên, việc tiếp cận với bệnh nhân gặp vô vàn khó khăn. Do đó, bên cạnh mở các đợt tuyên truyền, thì các y bác sĩ ở Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS đối xử với những người nghiện ma túy như là người thân như sẵn sàng chia sẻ khó khăn, vướng mắc trong cuộc sống, động viên tinh thần, tư vấn, hướng dẫn cách sinh hoạt để bệnh nhân không lây nhiễm cho người khác, cách điều trị để kéo dài sự sống …. Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Quảng Nam cho biết: “Từ đầu, tôi cũng như mọi người, nhìn người nghiện rất là sợ, thậm chí ác ý chứ không phải là không. Nhưng khi tiếp cận họ rồi, chúng tôi nhận thấy con đường họ đi vào ma túy rất đáng thương do sự thiếu hiểu biết chứ không phải dẫn dắt từ sự hư hỏng. Cho nên chúng tôi điều trị từ khi họ bắt đầu ổn định. Tôi thấy họ lương thiện và cuộc sống họ rất là tốt”.

Mục tiêu của hoạt động phòng chống HIV/AIDS 90% người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm của bản thân; 90% người nhiễm HIV đủ điều kiện được điều trị ARV (là một loại thuốc đặc trị nhằm làm giảm sự sinh sôi nảy nở của HIV trong cơ thể); 90% người nhiễm HIV điều trị ARV có tải lượng virus dưới ngưỡng lây truyền…theo đúng chủ đề của Tháng hành động quốc gia phòng chống HIV/AIDS năm 2018 “Hãy hành động để hướng tới mục tiêu 90 – 90 – 90 vào năm 2020”.  Theo đó, Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Quảng Nam đã và đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đặc biệt chú trọng ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng có nguy cơ nghiện hút ma túy và lây nhiễm HIV/AIDS.

Thành công bước đầu chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng chất thay thế Mathadone đã giúp hàng trăm bệnh nhân nghiện ma tuý ở Quảng Nam điều trị thành công, bình phục trở về cuộc sống với gia đình. Cùng với các giải pháp tuyên truyền vận động, thì việc điều trị bằng Methadone đà và đang góp phần cùng với toàn xã hội ngăn ngừa, hạn chế, tiến đến đẩy lùi đại dịch HIV/AIDS ra khỏi cộng đồng./.