K’noọ m’’pâng c’xêê đâu, k’rơ bhâu pr’loọng đong cóh đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi ặt zâng lâng đhr’năng cắh zấp đác đươi dua tu xơớt goóh lâng đác boọ k’ría. K’zệt bêệ giếng đác cóh đảo rêệ goóh cắh cậ boọ k’ría ha lêêng. A noo Nguyễn Văn Thành, ặt cóh chr’val An Vĩnh, chr’hoong Lý Sơn đoọng năl, c’moo đâu xơớt tước đơớh, pr’ặt tr’mông đha nuôr lum bấc zr’nắh k’đháp. Bấc ngai nắc méh toong ha dum đoọng đương goon, pay đác tưới ha chr’nóh. A noo Nguyễn Văn Thành đoọng năl, chính quyền vel đong p’too moon đha nuôr tr’xăl tơơm chr’nóh mặ ặt goóh, tưới đác c’bơớch đoọng pa xiêr râu bil hư. “Tu đác cắh zấp tu cơnh đêếc muy bơr đha nân hành, đha nuôr công dzợ đớc lơi na noóh, cắh vêy đác đoọng tưới”.

Tơợ bấc c’moo đâu, k’zệt pr’loọng đha nuôr cóh vel 2 chr’val Đức Nhuận, chr’hoong Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi đươi dua đợ đác crêê boọ phèn. Ặt đăn lâng c’lâng 1A, đha nuôr ắnc ma pếch giếng, bhrợ giếng đoọng chơớc lêy đợ đác đươi dua. Lấh bh’rợ pa zum zên bhrợ giếng, bấc pr’loọng đong nắc k’rong bhrợ c’bhúh cr’độ ra lọc, máy ra lọc đác đoọng ộm. Záp râu pr’đươi, a bóc cr’độ xang cr’chăl boọ phèn ting clang, rơơc rác,đhr’năng bhrợ cắh liêm crêê tước c’rơ pa bhlâng dal. T’coóh Trần Văn Ba ặt cóh vel 2, chr’val Đức Nhuận, chr’hoong Mộ Đức rơơm kiêng: “Acu rơơm kiêng vêy bh’rợ đác ch’ngaach chô ooy đâu đoọng đha nuôr ộm đươi.  Đác cóh đâu nha nhự, đác boọ phèn. Ộm đác công cắh k’rêêm loom, cắh năl cơnh bhrợ têng”.

Đhị bêl đha nuôr bấc đhị cóh tỉnh Quảng Ngãi cắh zấp đác đươi dua nắc k’ha riêng bh’rợ đơơng đoọng đác  k’rong bhrợ cắh liêm choom, bhrợ mốp loom đha nuôr. Tỉnh Quảng Ngãi xoọc vêy k’noọ 500 bh’rợ đơơng đoọng đác ch’ngaach vel bhươl cơnh lâng zên k’rong bhrợ k’noọ 410 tỷ đồng. cóh đêếc, lấh 100 bh’rợ cắh liêm choom lâng 140 bh’rợ  cắh choom đươi dua râu rí. Tu cr’đơơng tước đhr’năng n’nâu nắc tu zên k’rong bhrợ ting t’ngay ting hắt. Cơnh lơơng cớ, râu pa zum bhrợ âng vel đong, nhà thầu  bhrợ têng cắh âi liêm choom công cr’đơơng tước bh’rợ bhrợ teng đanh. Ting t’coóh Lê Văn Minh, Giám đốc Trung tam Đác ch’ngaach lâng Vệ sinh môi trường tỉnh Quảng Ngãi, đợ zr’lụ xoọc đâu dzợ cắh zấp đác đươi dua nắc cắh vêy đác đoọng bhrợ têng,  hun k’rong bhrợ apêê bh’rợ n’nâu z’zăng dal tu nắc bhrợ têng đợ đác la lấh ch’ngai: “Ting cr’chăl tơợ c’moo 2016-2020 lâng cr’chăl t’tun tơợ c’moo 2021 tước c’moo 2025, bấc zr’lụ đác boọ phèn, đha nuôr vêy cr’noọ lâng tỉnh âi ra pặ đợ zên, Trung tâm vêy t’bhlâng bhrợ bhr’lậ r’dợ. Cơnh lơơng cớ, tỉnh công t’đang moon xã hội hóa đọong k’rong bhrợ. Bhrợ pa dưr cơ chế đoọng bhrợ têng apêê bh’rợ t’mêê lâng bhrợ bhr’lậ đợ bh’rợ ty. K’đhơợng nhâm đơơng đoọng đác ha đha nuôr, pa bhlâng nắc đợ zr’lụ zr’nắh k’đháp, da ding ca coong”./.

Quảng Ngãi: Nhiều công trình nước sạch kém hiệu quả

                                  PV Vinh Thông/VOV miền Trung

Mới vào đầu mùa khô nhưng tình trạng khô hạn, khan hiếm nước sinh hoạt đã diễn ra tại nhiều nơi ở miền Trung. Có nơi, người dân sống chung với nguồn nước nước thường xuyên bị nhiễm mặn, nhiễm phèn nguy cơ bệnh tật rất cao. Trong khi đó, hàng trăm công trình nước sinh hoạt tâp trung đầu tư tiền tỷ lại không phát huy tác dụng.

Gần nửa tháng nay, hàng ngàn hộ dân trên đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt do khô hạn và nước mặn xâm nhập. Hàng chục giếng nước trên đảo bị trơ đáy hoặc nhiễm mặn nghiêm trọng. Anh Nguyễn Văn Thành, ở xã An Vĩnh, huyện Lý Sơn cho biết, năm nay hạn đến sớm, cuộc sống người dân gặp nhiều khó khăn. Nhiều người phải thức trắng đêm để canh chừng, bơm nước tưới cho cây trồng. Anh Nguyễn Văn Thành cho hay, chính quyền địa phương vận động người dân chuyển đổi cây trồng chịu hạn, tưới tiêu tiết kiệm để giảm thiệt hại: “Do nước không đủ nên một số đám hành, người dân vẫn còn để trống, không có nước để tưới”.

Từ nhiều năm nay, hàng chục hộ dân ở thôn 2 xã Đức Nhuận, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi sử dụng nguồn nước bị nhiễm phèn. Nằm sát quốc lộ 1A, bà con phải tự đào giếng, đóng giếng để tìm nguồn nước sinh hoạt. Ngoài việc chung tiền đóng giếng, nhiều gia đình phải đầu tư cả hệ thống bể lọc, máy lọc lấy nước ăn uống. Tất cả vật dụng, bể chứa, sau thời gian bị phèn bám thành lớp, xỉn vàng, nguy cơ gây hại cho sức khỏe rất cao. Ông Trần Văn Ba ở thôn 2, xã Đức Nhuận, huyện Mộ Đức mong muốn: “Tôi mong muốn có công trình nước sạch về đây để dân làng ăn uống. Nước ở đây bị ô nhiễm, nước nhiễm phèn. Uống cũng không yên tâm, không làm gì được hết”.

Trong khi người dân nhiều nơi ở tỉnh Quảng Ngãi thiếu nước sinh hoạt thì hàng trăm công trình cấp nước đầu tư không hiệu quả, gây bức xúc trong nhân dân. Tỉnh Quảng Ngãi hiện có gần 500 công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung với tổng mức đầu tư gần 410 tỷ đồng. Trong đó, hơn 100 công trình hoạt động kém hiệu quả và 140 công trình không hoạt động. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này do nguồn vốn đầu tư ngày càng hạn chế. Mặt khác, sự phối hợp của địa phương, nhà thầu thi công chưa chặt chẽ cũng dẫn đến công trình chậm tiến độ kéo dài. Theo ông Lê Văn Minh, Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, những vùng hiện nay còn thiếu nước sinh hoạt là không có nguồn nước để khai thác, suất đầu tư các công trình này khá cao vì phải khai thác nguồn nước quá xa: “Theo giai đoạn từ năm 2016 đến 2020 và giai đoạn sau này từ năm 2021 đến 2025, những vùng nước nhiễm phèn, người dân có nhu cầu và tỉnh bố trí nguồn kinh phí, Trung tâm sẽ cố gắng khắc phục dần. Mặt khác, tỉnh cũng kêu gọi xã hội hóa để đầu tư. Xây dựng cơ chế để xây dựng những công trình mới và khắc phục những công trình cũ. Đảm bảo cấp nước cho người dân, nhất là những vùng khó khăn, miền núi.”./.