Lêy tơợ ch’ngai, cắh ngai k’noọ đợ đhr’nông đông bấc tầng âng pr’loọng đông p’căn Đỗ Thị Kim Phượng, cóh vel Hoà Thọ, chr’val Hạnh Phước, chr’hoong Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi nắc đợ c’roọl bh’năn âng bh’năn. Cr’chăl đâu 5 c’moo, g’lúh túh cắh bool lêy nắc ơy ta coọng đơơng zêng pr’đươi cr’van lâng t’nooi bh’năn chr’nắp k’ha riêng ực đồng âng pr’loọng đông t’coóh Phượng. k’ha riêng pr’loọng đhanuôr cóh zr’lụ túh Nghĩa Hành zêng tr’cơnh cơnh đêếc. C’moo 2014, pr’loọng đông p’căn Đỗ Thị Kim Phượng nắc lêy k’rong bhrợ lấh 100 ực đồng bhrợ padưr c’roọl bh’năn a’ọc 2 tầng nhâm mâng, bhứah 100m vuông. Cóh nền c’roọl nắc vêy n’tóh bê tông, nam păn dal 2 mét. C’roọl pác bhrợ bấc ngăn k’tứi lêy p’lóh băn k’dâng 10 p’nong a’ọc lêệ. Đhị c’lâng dzoọc glúh cung ta bhrợ lêng xi măng, liêm buôn đoọng zư lêy lâng âng đơơng bh’năn. Zâp râu buôn đợc ch’na ha bh’năn, vòi đác lâng vệ sinh c’roọl bh’năn bơơn bhrợ têng bán tự động lâng liêm buôn đoọng ha bhiệc zư lêy bh’năn băn. P’căn Đỗ Thị Kim Phượng moon: “Đhị đâu nắc đhị c’lâng lướt chô âng túh bhlong, zâp bêl túh chô, đhanuôr nắc bil bal bấc. Ha dang cắh váih ruúh a’ọc đoọng lêy pa glúh pa câl nắc lêy bhrợ c’roọl nhâm mâng lâng c’roọl ma tầng vêy choom băn zư. Cắh mưy lêy pa xiêr pr’lúh cr’ay nắc túh bhlong cung doọ choom lêy chô moot”.

Râu liêm choom tơợ đợ c’roọl bh’năn nâu, pr’loọng đông p’căn Đỗ Kim Phượng nắc lêy k’rong bhrợ pa xoọng lấh 200 ực đồng, bhrợ pa xoọng 2 zr’lụ c’roọl bh’năn 1 tầng lâng 1 zr’lụ 2 tầng đoọng băn zư a’ọc, k’roóc. Xoọc đâu, c’roọl bh’năn âng pr’loọng đông t’coóh Phượng băn p’lóh 300 p’nong a’ọc, lấh k’zệt p’nong k’roóc. Ting lêy zâp c’xêê pa câl tơợ 30-40 a’ọc lêệ, pa chô lãi k’ha riêng ực đồng zâp c’moo. Tước hân noo boo túh, zr’lụ c’roọl bh’năn âng pr’loọng đông t’coóh Phượng nắc dzợ đhị g’đéch túh đoọng ha bh’năn âng zâp pr’loọng đhanuôr cóh vel đông. Bơơn lêy bhiệc bhrợ c’roọl bh’năn dal tầng băn a’ọc đơơng chô bh’nơơn liêm choom lâng têêm ngăn, bấc pr’loọng đhanuôr cóh chr’val Hành Phước, chr’hoong Nghĩa Hành lêy pa choom bhrợ cơnh âng t’coóh Phượng. T’coóh Nguyễn Văn Chính cóh vel Hoà Thọ đoọng năl: “Ha dang bấc c’moo l’lăm ahay cắh ơy váih c’roọl bh’năn cơnh đâu nắc hân noo boo băn cóh dứp cắh pân, túh chô ta coọng p’loong zêng. Lâng đhanuôr, a’ọc nắc pr’đươi cr’van pậ chr’nắp bhlâng. Ha dang đhanuôr váih zên nắc cung lêy bhrợ c’roọl bh’năn g’đách túh cơnh đâu đoọng băn têêm ngăn. A’ọc băn bêl hân noo boo, tước c’xêê 12 âm nắc lêy pa chô bấc zên”.

T’coóh Cao Văn Đạt, Phó Chủ tịch UBND chr’val Hành Phước, chr’hoong Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, prang chr’val xoọc vêy k’noọ 50 pr’loọng đhanuôr k’rong bhrợ padưr c’roọl bh’năn g’đách túh bhlong đoọng ha bh’năn băn. Râu zr’nắh k’đhạp bêl bhrợ têng bh’rợ nâu nắc bấc pr’loọng đhanuôr cắh zâp pr’đơợ k’rong bhrợ padưr c’roọl bh’năn liêm choom: “Vel đông xay moon, p’too đhanuôr lêy bhrợ padưr bh’rợ cơnh đâu đoọng băn zư liêm choom, đanh mâng lâng pa chô zên têêm ngăn. Rơơm zâp cấp zooi zúp đoọng đhanuôr vặ zên k’rong bhrợ. Tu bhrợ bh’rợ nâu bil bấc zên, k’rong bhrợ bấc”.

Đợ c’moo đăn đâu, đhanuôr zâp chr’val toor k’ruung Vệ nắc ơy lêy cha’mêết k’rong bhrợ bấc bh’rợ c’roọl bh’năn g’đách túh bhlong, pa xiêr đợ mơ bil hư đoọng ha manứih b’băn lâng zêl cha’groong pr’lúh cr’ay ha bh’năn xang túh. T’coóh Lê Quang Nhu, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Nghĩa Hành đoọng năl: “Đông g’đách túh đoọng ha bh’năn liêm choom bhlâng, cr’chăl nâu nắc bhiệc zêl cha’groong pr’lúh cr’ay ha bh’năn cung liêm choom. đợ a’ọc, a’tứch, ta rí k’roóc cóh c’roọl dal nâu nắc ắt têêm ngăn, doọ k’pân cêết bil lâng crêê pr’lúh xang g’lúh boo túh”./.

Quảng Ngãi: Xây “nhà lầu” cho gia súc

                                         PV Vinh Thông/VOV miền Trung

Tại miền Trung, hằng năm đến mùa mưa lũ, người chăn nuôi lại loay hoay tìm chỗ trú ẩn cho gia súc, gia cầm. Nhiều hộ không dám tái đàn vì sợ rủi ro. Tại tỉnh Quảng Ngãi, người dân vùng rốn lũ có sáng kiến xây “nhà lầu” cho gia súc mang lại hiệu quả và giảm thiểu rủi ro do thiên tai.

Thoạt nhìn từ xa, không ai nghĩ những ngôi nhà nhiều tầng của hộ gia đình bà Đỗ Thị Kim Phượng, thôn Hòa Thọ, xã Hành Phước, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi là những chuồng nuôi gia súc. Cách đây 5 năm, trận lũ lịch sử đã cuốn phăng tài sản và đàn gia súc trị giá hàng trăm triệu đồng của gia đình bà Phượng. Hàng trăm hộ nông dân vùng rốn lũ Nghĩa Hành cũng cùng chung cảnh ngộ. Năm 2014, gia đình bà Đỗ Thị Kim Phượng quyết định đầu tư hơn 100 triệu đồng xây dựng dãy chuồng heo 2 tầng kiên cố rộng 100m2. Mặt sàn chuồng được đổ bê tông, cốt thép cao 2 mét. Chuồng chia làm nhiều ngăn nhỏ, thả nuôi khoảng 10 heo thịt. Lối lên xuống chuồng cũng được đúc xi măng, thuận liện cho người chăm sóc và di chuyển gia súc. Tất cả máng ăn, vòi nước và hệ thống vệ sinh chuồng trại được thiết kế bán tự động và thuận tiện cho việc chăm sóc gia súc. Bà Đỗ Thị Kim Phượng chia sẻ:“Ở đây là nơi rốn lũ, mỗi khi lũ về, người dân mất mát rất nhiều. Nếu muốn có lứa heo để xuất bán thì phải làm chuồng kiên cố và chuồng tầng mới nuôi được. Hiệu quả không chỉ hạn chế được dịch bệnh mà lũ lụt cũng khỏi lo sợ”.

        Hiệu quả từ những dãy chuồng ban đầu, nay gia đình bà Đỗ Thị Kim Phượng mạnh dạn đầu tư thêm hơn hai trăm triệu đồng, xây thêm 3 khu chuồng một tầng và 1 khu hai tầng để chăn nuôi heo, bò. Hiện tại, trang trại của gia đình bà Phượng thả nuôi 300 con heo, hơn chục con bò. Trung bình mỗi tháng xuất chuồng từ 30 đến 40 heo thịt, thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Đến mùa lũ, khu chuồng trại của gia đình bà Phượng còn là nơi tránh lũ cho gia súc, gia cầm của các hộ dân trong xóm. Thấy việc xây chuồng cao tầng nuôi heo mang lại hiệu quả kinh tế và an toàn, nhiều hộ nông dân ở xã Hành Phước, huyện Nghĩa Hành học tập cách làm của bà Phượng. Ông Nguyễn Văn Chính ở thôn Hòa Thọ cho biết:“Nếu mấy năm trước chưa có chuồng như thế này thì mùa mưa nuôi dưới thấp không dám, lũ lụt là trôi hết. Với nông dân, con heo là tài sản lớn. Nếu nông dân có vốn thì cũng nên làm chuồng tránh lũ như thế này để nuôi cho an toàn. Heo nuôi được trong mùa mưa, đến tháng Chạp thì lãi cao”.

      Ông Cao Văn Đạt, Phó Chủ tịch UBND xã hành Phước, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, cả xã hiện có gần 50 hộ dân đầu tư xây dựng mô hình chuồng trại tránh lũ cho gia súc. Cái khó khi thực hiện mô hình này là nhiều hộ dân không đủ điều kiện để đầu tư xây dựng chuồng trại quy mô.“Địa phương tuyên truyền, khuyến cáo bà con nên xâu dựng mô hình này để nuôi mang tính lâu dài và thu nhập ổn định. Mong các cấp hỗ trợ để bà con vay mượn để đầu tư. Bởi vì làm mô hình này tốn kém, đầu tư rất lớn”.

      Những năm gần đây, người dân các xã ven sông Vệ đã chủ động đầu tư nhiều mô hình chuồng, chòi tránh lũ cho gia súc, gia cầm. Đến nay, tại huyện Nghĩa Hành đã có gần 100 mô hình chuồng tránh lũ, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi và phòng bệnh cho gia súc, gia cầm sau lũ. Ông Lê Quang Nhu, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp, Phát triển nông thôn huyện Nghĩa Hành cho biết:“Chòi tránh lũ cho gia súc, gia cầm hiệu quả mang lại rõ rệt, bên cạnh đó thì việc phòng bệnh cho vật nuôi cũng rất cao. Những con heo, gà, trâu bò ở trên những chuồng cao thì mức độ thiệt hại ít và phòng bệnh sau lũ rất tốt”./.