PHƯƠNG CÚC

    Đhị tỉnh Quảng Ngãi, xa nay cr’noọ bh’rợ âng k’tiếc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê xoọc chô đơơng rau t’mêê, tr’xăl pr’ắt tr’mông bhươl cr’noon đoọng ha đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, tu ta bơơn ooy thành tích, bấc vel đong dzợ nợ zên bhrợ têng đợ bh’rợ tr’nêng bha lâng. Nợ đanh bhrợ bấc rau cắh liêm crêê ooy pr’ắt tr’mông âng bhươl cr’noon nắc tỉnh Quảng Ngãi cắh ơy vêy bh’rợ đoọng t’bil lơi đhr’năng n’nâu. 

             Mộ Đức nắc chr’hoong bha lâng cóh tỉnh Quảng Ngãi ooy rau nợ zên tu bhrợ têng bấc bh’rợ tr’nêng bhươl cr’noon t’mêê, lâng đợ zên nợ lấh 80 tỷ đồng, pay k’nặ 1/3 đợ zên nợ cóh prang tỉnh. Đoọng bhrợ têng xang xa nay chr’val bhươl cr’noon t’mêê, c’moo 2015, chr’val Đức Nhuận, chr’hoong Mộ Đức ơy k’rong bhrợ k’dâng 25 tỷ đồng bhrợ têng đong văn hoá, trường học, c’lâng lướt… Nắc đợ zên bhrợ têng đh’rứah pa bhlâng bấc bhrợ ha vel đong dưr váih nợ bhươl cr’noon t’mêê. T’coóh Huỳnh Văn Ân, Chủ tịch UBND chr’val Đức Nhuận, chr’hoong Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi prá:

            Ta đang moon k’rong bhrợ lâng chroót pa chô nợ cóh 2 c’moo 2015 lâng 2016 tu cơnh đêếc chr’val nắc cắh mặ chroót. Ha dzợ k’rong c’rơ âng đhanuôr vêy bấc bhlâng nắc công đhiệp 2 tỷ đồng, ha dzợ 2 tỷ đồng n’nắc nắc nợ 10,7 tỷ đồng nắc cắh mặ chroót pa chô.

                   Apêê chr’val da ding k’coong tỉnh Quảng Ngãi dzợ đharứt, đhanuôr ắt mamông bấc bhlâng nắc bhrợ ha rêê đhuốch, ha dzợ cắh dzợ vêy bh’rợ n’lơơng, nắc k’dua chrooi đoọng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê lum bấc rau zr’nắh k’đháp. 5 c’moo ahay, lâng chr’hoong Trà Bồng ơy k’rong bhrợ lấh 450 tỷ đồng bhrợ têng pazêng rau pr’đươi, cóh đêếc đhanuôr chrooi đoọng lấh 2,5 tỷ đồng. t’coóh Võ Sỹ Phi, Trưởng phòng NN lâng PTNT chr’hoong Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi xay moon: đợ zên nợ cóh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê đhị chr’hoong nắc đhiệp n’năl đương ooy ngân sách zúp zooi âng tỉnh:

               Lâng bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, đợ zên bhrợ têng pazêng rau pr’đươi ơy vêy ta xay moon tước nâu cơy công cắh ơy ta chroót lâng chr’hoong dzợ nợ, ba bi cơnh cr’noọ xa nay ooy quy hoạch. Muy bơr rau zên bhrợ têng tước nâu cơy tỉnh công cắh ơy đoọng lứch.

                    Cắh vêy muy đhị bơr chr’hoong Mộ Đức lâng Trà Bồng nắc dzợ bấc vel đong n’lơơng đhị tỉnh Quảng Ngãi ơy bhrợ têng xang cắh cậ xoỌc t’bhlâng bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê công ắt đhị đhr’năng nợ zên bhrợ têng pazêng rau pr’đươi bhươl cr’noon t’mêê. Tước nâu cơy, prang tỉnh n’nâu dzợ nợ lấh 234 tỷ đồng zên k’rong bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Đợ zên nơ âng 11 chr’val ơy bhrợ têng xang bhươl cr’noon t;mêê nắc lấh 112 tỷ đồng. vêy bấc rau tu bhrợ t’váih đhr’năng nợ zên cóh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, nắc tu bha lâng nắc xay bhrợ ta bơơn thành tích lâng t’bhlâng bhrợ t’bấc ooy pazêng rau pr’đươi đươi bấc zên, cơnh c’lâng p’rang, ha dzợ pazêng xa nay bh’rợ pa dưr bh’rợ pa bhrợ p’têết lâng bhr’lậ ngành nông nghiệp, bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông văn hoá, zư lêy môi trường cắh ơy ta xay bhrợ crêê cơnh. Ngân sách chr’hoong, chr’val lâng k’rong tơợ đhanuôr công cắh nhâm mâng c’rơ đoọng bhrợ têng, bhrợ t’váih nợ cóh bh’rợ bhrợ têng pazêng rau pr’đươi bha lâng đhị bấc vel đong. T’coóh Dương Văn Tô, Giám đốc Sở NN lâng PTNT tỉnh Quảng Ngãi prá:

             Tr’nơớp bh’rợ c’năl cóh cr’noọ bh’rợ k’rong bhrợ, ting cơnh luật k’rong bhrợ nâu cơy nắc pazêng vel đong cắh ơy n’năl gít. Tu cơnh đêếc bêl zên pác đoọng âng tỉnh nắc lêy pác đợ zên bhrợ têng, xiêr ooy apêê vel đong nắc apêê đoo têng đợ bh’rợ pa bhlâng ga mắc lấh mơ ting cơnh zên pác đoọng âng tỉnh, tu cơnh đêếc z’lấh đhr’năng lâng c’rơ vêy ta pác đoọng. Bơr cậ, cóh nợ n’nắc azi ơy ch’mêết lêy cớ. Cơnh đêếc nắc cóh muy c’moo muy dự án ga mắc c’rơ âng đhanuôr cắh mặ chroót. Ha dzợ cóh hợp đồng lâng apêê đong thầu k’rong bhrợ ooy bh’rợ n’nâu nắc apêê vêy xa nay xay moon chroót cóh 2 cắh cậ 3 c’moo, nắc nợ n’nâu nắc vêy ta chroót cóh pazêng c’moo hay.

Quảng Ngãi: Nông thôn mới nợ đọng hơn 234 tỷ đồng

                Tại tỉnh Quảng Ngãi, chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới đã mang lại diện mạo mới, thay đổi bộ mặt nông thôn cho người dân. Tuy nhiên, do chạy theo thành tích, nhiều địa phương còn nợ tiền kinh phí xây dựng cơ bản. Nợ kéo dài ảnh hưởng nhiều mặt đời sống nông thôn nhưng tỉnh Quảng Ngãi chưa có giải pháp xử lý dứt điểm. Phương Cúc- PV Đài TNVN phản ánh:

              Mộ Đức là huyện điển hình ở tỉnh Quảng Ngãi về nợ đọng do xây dựng nhiều công trình nông thôn mới, với số nợ hơn 80 tỷ đồng, chiếm gần 1/3 số nợ toàn tỉnh. Để đạt tiêu chí xã nông thôn mới, năm 2015, xã Đức Nhuận, huyện Mộ Đức đầu tư khoảng 25 tỷ đồng xây dựng nhà văn hóa, trường học, đường giao thông,… Chính nguồn vốn đầu tư cùng lúc quá lớn đã làm cho địa phương trở thành “con nợ” nông thôn mới. Ông Huỳnh Văn Ân, Chủ tịch UBND xã Đức Nhuận, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi cho biết:

            Vận động đầu tư và trả nợ trong vòng 2 năm 2015 và 2016 cho nên xã thì không thể trả nổi. Mà huy động bằng sức dân có nhiều lắm cũng chỉ 2 tỷ đồng, mà 2 tỷ đồng đó mà nợ 10,7 tỷ đồng thì không thể trả nổi. 

              Các xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi còn nghèo, bà con sống chủ yếu làm nương rẫy, hầu như không có nghề phụ, nên việc huy động đóng góp xây dựng nông thôn mới gặp rất nhiều khó khăn. 5 năm qua, riêng huyện Trà Bồng đã đầu tư hơn 450 tỉ đồng xây dựng cơ sở hạ tầng, trong đó nhân dân chỉ đóng góp hơn 2,5 tỉ đồng. Ông Võ Sỹ Phi, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: số nợ trong xây dựng nông thôn mới ở huyện chỉ biết trông chờ vào ngân sách hỗ trợ của tỉnh:

          Đối với xây dựng nông thôn mới, các nguồn vốn mà đến giờ thống kê mà bây giờ còn chưa thanh toán và huyện còn phải nợ, ví dụ tiêu chí về quy hoạch. Một số vốn đến giờ tỉnh cũng chưa hỗ trợ hết.

                   Không riêng hai huyện Mộ Đức và Trà Bồng mà còn rất nhiều địa phương khác tại tỉnh Quảng Ngãi đã cán đích hoặc đang phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới cũng rơi vào tình trạng nợ tiền xây dựng công trình nông nông thôn mới. Đến nay, cả tỉnh này còn nợ hơn 234 tỷ đồng tiền đầu tư xây dựng nông thôn mới. Số nợ của 11 xã đạt chuẩn nông thôn mới đã hơn 112 tỷ đồng. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, nhưng chủ yếu vẫn là do chạy theo thành tích và quá chú trọng đầu tư vào kết cấu hạ tầng. Hầu hết các xã đều tập trung phát triển hạ tầng, nhất là đường giao thông, nhưng các nội dung về phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường chưa được quan tâm đúng mức. Ngân sách huyện, xã và huy động trong dân chưa đảm bảo nguồn lực đối ứng làm phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản ở nhiều địa phương. Ông Dương Văn Tô, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi cho biết:

         Trước hết việc nhận thức trong kế hoạch đầu tư, theo luật đầu tư công bây giờ các địa phương nắm không chặt. Cho nên khi nguồn phân bổ của tỉnh là cơ cấu nguồn vốn, xuống dưới các địa phương họ làm công trình lớn hơn nguồn vốn theo cơ cấu của tỉnh, cho nên nó vượt khả năng và nguồn lực mà đã được cơ cấu. Thứ hai nữa, trong phần nợ đọng chúng tôi cho rà soát lại. Tức là trong một năm một dự án lớn sức dân không thể đóng được. Mà trong hợp đồng đối với nhà thầu đầu tư cho công trình này, thì họ có quy định đóng 2 năm hoặc 3 năm, thì nguồn nợ này sẽ được huy động và trả vào các năm đến./.