Apêê t’ngay  x’ría c’moo 2018, lướt trúih c’lâng pút 14D tơợ thị trấn Thạnh Mỹ, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam chô n’đắh c’noong k’tiếc Việt Nam – Lào buôn bơơn lêy ghít râu tr’xăl cóh đâu. Lấh đhị apêê c’lâng văng gur bơơn bhrợ lâng nhựa, bê tông nắc đoo đhr’nong đong ga mắc liêm đh’rứah lâng nang chr’nóh liêm t’viêng.... Lâng râu bhui har nắc tân léh ghít đhị zấp móh mặt zấp ngai cắh muy c’moo t’mêê knoọ tước nắc dzợ tu pr’ặt tr’mông đha nuôr Cơ Tu, Ve, Tà Riềng xoọc tr’xăl liêm ting t’ngay. A noo Tơngôl Giang, ma nứih Tà Riềng, ặt cóh vel Đăc Tà Vâng, chr’val c’noong k’tiếc Đắc Tôi, xay moon, zấp râu tr’xăl liêm nắc zêng đươi vêy Nghị quyết crêê loom đha nuôr. “Đươi vêy Nghị quyết 12 nắc đong cu bơơn chóh bhrợ nhâm mâng, liêm cra. L’lăm a hay đong cu ma mông n’đắh tốh toor toọm đác n’nâu. C’moo a hay boo bấc, k’tiếc hr’lang đhộ, k’noọ tước ch’hêêr đong. Pr’ặt tr’mông cắh yêm têêm, cắh năl bêl bêl ha tộ nắc choóh ooy k’ruung. Pr’lọong đong nắc zr’nắh k’đháp cắh mặ bhrợ têng đong t’mêê. C’moo đâu bơơn Nhà nước zooi đoọng lấh 50 ức đồng đoọng chóh bhrợ đong đhị đhăm t’mêê yêm têêm lấh. Vêy đong, vêy đhị ặt ma mông yêm têêm, nắc a zi muy pa chắp bhrợ cha pa dưr tr’mông tr’mêếh hơớ”.

Công cơnh pr’loọng đong a noo Tơngôl Giang, pr’loọng đong a moó Bhling Chơn, ma nứih Cơ Tu, ặt cóh vel Công Dồn, chr’val Zuôih bhui har cắh mặ k’đhơợng đác mắt bêl tợt cóh đong t’mêê bơơn bhrợ xang ga mắc liêm loon đương hơnh déh cmoo t’mêe 2019. A moó Bhling Chơn xay trúih: “L’lăm a hay zấp bêl boo đhí, a cu cắh pân ặt cóh đong, zêng ma bhặ ca coon xó m’bhríc ooy đong apêê n’lơơng. Nhà nước zooi đoọng 50 ức đồng đoọng chóh bhrợ đong hr’đâu. Yêm loom bhlâng! Tết c’moo đâu pr’loọng đong cu bơơn ặt cóh đong tmêê. Hâu dzợ cớ lấh. Nâu câi âi vêy đong yêm têêm brương trnu nắc a zi muy p’zay pa bhrợ ta têng, pa dưr pr’ặt tr’mông, đoọng mặ z’lấh đha rựt. Nắc cơnh đoọng pa chô dưm ha Nhà nước”.

C’moo 2017, HĐND tỉnh Quảng Nam bhrợ Nghị quyết 12 n’đắh pa dưr tr’mông tr’méh, pr’ặt tr’nợt cóh da ding ca coong tỉnh cr’chăl 2017-2020, pa chắp tước c’moo 2025. Ting n’nắc, đợ apêê bơơn đươi dua nắc đoo pr’loọng đong k’đháp n’đắh đong ặt, pa zêng apêê ngai ặt đhị pr’đơợ túh bhlong, hr’lang hr’cấh choom tơơi đhấc hân đơớh, apêê ma mông cóh zr’lụ zư lêy crâng chr’nắp, đha nuôr acoon cóh, apêê đha rựt cóh chr’val zr’lụ III, zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp lâng apêê pr’loọng n’lơơng kiêng đơớh ra pặ đhị ặt ma mông. Bêl chô ặt đhị đhăm t’mêê, zấp pr’loọng  bơơn chính quyền vel đong zooi đoọng hắt bhlâng nắc 150 mét vuông k’tiếc ặt, zooi đoọng zên róóc tr’mam nắc 20 ức đồng, bhrợ léh đong nắc 30 ức đồng, zooi đoọng đác đươi dua cắh lấh 1,5 ức đồng, bhrợ c’lâng xi măng cắh lấh 10 ức đồng, zooi k’tiếc pa bhrợ...

T’coóh Bhling Hùng, Phó Chủ tịch UBND chr’val zuôih, chr’hoong Nam Giang đoọng năl, bh’rợ xay bhrợ Nghị quyết số 12 âng HĐND tỉnh bơơn đớp râu xơợng đươi âng đha nuôr tu âi chroi đoọng bhrợ têng râu n’đắh k’đháp tơợ a hay âng đha nuôr da ding ca coong n’đắh k’tiếc ặt. Tơợ c’moo 2017 tước nâu câi, chr’val Zuôih âi vêy knoọ 30 pr’loọng bơơn zooi đoọng bhrợ đong ặt đhị đhăm t’mêê. Cóh cr’chăl xơợng bhrợ Nghị quyết n’nâu, lấh bh’rợ xay bhrợ tân léh liêm ta níh, zấp ngai năl  apêê ngai ting bơơn đươi dua, đha nuôr dzợ bơơn chơớih pay đhị đhăm âng đay kiêng, bh’rợ ra pặ ặt ma mông liêm glặp lâng văn hóa, đhr’niêng bh’rợ bhrợ têng. T’coóh Hùng moon: “Tước nâu câi, đợ pr’loọng âi bơơn đớp râu zooi đoọng n’đắh đong ặt ting Nghị quyết 12 moon pa zum nắc pr’ặt tr’mông âi z’zăng ta clơ. Đha nuôr ma p’zay bhrợ cha, pr’ặt tr’mông tr’xăl ting t’ngay, đợ pr’loọng đong đha rựt xiêr ting c’moo. Pa ghít đợ pr’loọng đha rựt c’moo 2017 nắc lấh 58%, tước nâu câi nắc xiêr dzợ lấh 55%”.

Chr’hoong da ding ca coong Nam Giang vêy đhăm k’tiếc ga mắc bhlâng âng tỉnh Quảng Nam. Bh’rợ xơợng bhrợ Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh zooi vel đong vêy đợ pr’đơợ đoọng ra pặ cớ đha nuôr ặt ma mông p’têệt lâng bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê, chroi đoọng tr’xăl pr’dưr pr’dzoọng âng đha nuôr da ding ca coong. Đhị 2 c’moo xơợng bhrợ Nghị quyết n’nâu, prang chr’hoong âi xơợng bhrợ pa tơơi bơơn 360 pr’loọng đha nuôr chô ặt đhị đhăm t’mêê, cơnh lâng zên lấh 15 tỷ đồng. P’căn Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, cmoo 2019 chrhoong vêy t’bhlâng xay bhrợ c’chăl, pa tơơi đhị 370 pr’loọng đha nuôr. “Cóh c’moo 2019, chr’hoong vêy xay moon lâng tỉnh t’bhlâng xay bhrợ bh’rợ nnâu. Chr’hoong xoọc pa zum lâng bấc pr’đơợ zên tơợ apêê chính sách n’lơơng đoọng t’bhlâng bhrợ têng pa liêm hạ tầng cóh apêê zr’lụ đhăm ặt t’mêê công cơnh zooi đha nuor pa dưr bh’rợ tr’nêng. Nâu đoo nắc bh’rợ xa nay vêy cr’đơơng k’rơ tước pr’ặt tr’mông âng apêê pr’loọng đha rựt, pa bhlâng nắc đha nuôr acoon cóh, đợ apêê ngai zr’nắh k’đháp, Nghị quyết n’nâu vêy zooi đha nuôr vêy pr’ặt tr’mông yêm têêm lấh”.

Đhị bơr c’moo xay bhrợ Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh, pr’ặt tr’mông k’ha riêng pr’loọng đha nuor zr’lụ da ding ca coong chr’hoong Nam Giang tr’xăl ting t’ngay. Zr’lụ da ding ca coong, c’noong k’tiếc nâu câi âi pa xập ha đay pr’hoọm a doóh t’mêê âng râu bhui har, têêm ngăn lâng ca bhố ca van. Cơnh đêếc, c’moo đâu vêy p’xoọng 360 pr’loọng đha nuôr Cơ Tu, Ve Tà Riềng cóh chr’hoong da ding ca coong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam bhui har hơnh déh c’moo t’mêê cóh đhr’nong đong t’mêê liêm ga mắc lâng têêm ngăn./.

Niềm vui từ những ngôi nhà “ Nghị quyết 12”

              A lăng Lợi

Sau gần 2 năm thực hiện Nghị quyết số 12 của HĐND tỉnh Quảng Nam về phát triển kinh tế, xã hội miền núi tỉnh giai đoạn 2017- 2020, định hướng đến năm 2025, hàng trăm hộ dân sinh sống ở khu vực miền núi của tỉnh có nguy cơ sạt lở, sống trong diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và những hộ dân có nhu cầu bức xúc về nhà ở đã được hỗ trợ di dời đến nơi ở mới, ổn định cuộc sống.

Những ngày cuối năm 2018, đi trên Quốc lộ 14D từ thị trấn Thạnh Mỹ, huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam về phía biên giới Việt Nam - Lào sẽ thấy rất rõ sự đổi thay nơi đây. Bên cạnh những cung đường uốn lượn được trải nhựa và bê tông là những ngôi nhà khang trang với bạt ngàn vườn cây tươi tốt....Và niềm vui thì tràn đầy trên những gương mặt không chỉ bởi không khí năm mới đang đến rất gần mà còn bởi cuộc sống bà con Cơ Tu, Ve Tà Riềng đang đổi thay từng ngày. Anh Tơngôl Giang, dân tộc Tà Riềng ở thôn Đắc Tà Vâng, xã biên giới Đắc Tôi, thổ lộ, tất cả đổi thay đều nhờ từ Nghị quyết hợp lòng dân. “Nhờ có Nghị quyết 12 mà nhà tôi được xây dựng kiên cố, khang trang hơn. Trước đây gia đình tôi sống ở phía bên kia sông. Năm ngoái mưa nhiều, đất sạt lở gần tới mép nhà. Cuộc sống bất an, không biết đất sạt cuốn cả nhà xuống sông lúc nào. Gia đình thì không có điều kiện di dời và làm nhà mới. Năm nay được Nhà nước hỗ trợ hơn 50 triệu làm nhà chỗ an toàn hơn. Có nhà, có chỗ yên ổn rồi, chúng tôi yên tâm làm ăn, phát triển kinh tế”.

Cũng như gia đình anh Tơ Ngôl Giang, gia đình chị Bhling Chơn, dân tộc Cơ Tu, ở thôn Công Dồn, xã Zuôih vui mừng rơi nước mắt khi ngồi dưới căn nhà vừa được hoàn thiện kịp ngày đón năm mới 2019. Chị Bhling Chơn, bộc bạch: “Trước đây, mỗi lần mưa gió, tôi không dám ở trong nhà, phải dắt theo con đến nhà người khác trú ẩn. Nhà nước hỗ trợ 50 triệu để dựng được cái nhà này. Vui lắm! Tết năm nay gia đình tôi được sum vầy trong ngôi nhà mới này. Còn gì vui hơn! Bây giờ đã có nhà yên ổn, sang năm và những năm tới vợ chồng tôi sẽ chuyên tâm làm ăn, phát triển kinh tế để đăng ký thoát nghèo. Đó là cách trả ơn cho Nhà nước”.

Năm 2017, HĐND tỉnh Quảng Nam ra Nghị quyết 12 về phát triển kinh tế, xã hội miền núi tỉnh giai đoạn 2017- 2020, định hướng đến năm 2025. Theo đó, đối tượng áp dụng là những hộ gia đình có nhu cầu bức xúc về chỗ ở, gồm các hộ dân vùng thiên tai cần di dời khẩn cấp, hộ dân sống trong các khu vực bảo vệ của rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, hộ dân tộc thiểu số, hộ nghèo ở xã khu vực III, vùng đặc biệt khó khăn và các hộ dân khác cần thiết phải sắp xếp, bố trí lại. Khi về nơi ở mới, mỗi hộ dân được chính quyền địa phương bố trí tối thiểu 150m² đất ở, hỗ trợ kinh phí di chuyển nhà là 20 triệu đồng, san lấp nền nhà 30 triệu đồng, hỗ trợ nước sinh hoạt không quá 1,5 triệu đồng, kéo đường dây điện đấu nối từ cột điện đến từng hộ là 3,5 triệu đồng, làm đường dân sinh bằng xi măng không quá 10 triệu đồng, hỗ trợ về đất sản xuất… 

Ông Bhling Hùng, Phó Chủ tịch xã Zuôih, huyện Nam Giang cho biết, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 12 của HĐND tỉnh nhận được sự đồng tình ủng hộ cao của bà con nhân dân vì đã góp phần giải quyết được vấn đề bức xúc lâu nay của người dân miền núi về đất ở. Từ năm 2017 đến nay, xã Zuốih có gần 30 hộ dân thực hiện tái định cư về nơi ở mới. Trong quá trình thực hiện nghị quyết này, ngoài việc công khai, minh bạch danh sách các đối tượng được thụ hưởng, người dân còn được chủ động lựa chọn vị trí, hình thức tái định phù hợp văn hóa, tập quán sản xuất. Ông Hùng nói: “Đến nay, những hộ đã được nhận hỗ trợ về nhà ở theo Nghị quyết 12 nhìn chung cuộc sống đã được ổn định. Bà con chuyên tâm làm ăn phát triển kinh tế, cuộc sống bà con được cải thiện từng ngày, tỷ lệ hộ nghèo giảm theo từng năm. Cụ thể tỷ lệ hộ nghèo năm 2017 là hơn 58%, đến nay, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm còn hơn 55%”.

Huyện miền núi Nam Giang có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh Quảng Nam. Việc thực hiện Nghị quyết số 12 của HĐND tỉnh giúp địa phương có nguồn lực để sắp xếp lại dân cư gắn với xây dựng nông thôn mới, góp phần thay đổi diện mạo đời sống của người dân vùng cao. Qua 2 năm thực hiện Nghị quyết này, toàn huyện đã thực hiện di dời được 360 hộ dân về nơi ở mới, với kinh phí hơn 15 tỷ đồng. Bà Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch UBND huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, năm 2019, huyện sẽ tiếp tục di dời xen ghép, di dời tại chỗ 370 hộ dân. “Trong năm 2019, huyện đăng ký với tỉnh tiếp tục thực hiện chương trình này. Huyện đang kết hợp nhiều nguồn vốn từ các chính sách khác để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng ở những khu tái định cư cũng như hỗ trợ người dân phát triển sản xuất. Đây là chương trình có tác động rất lớn đến với đời sống các hộ nghèo, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, những người có điều kiện khó khăn Nghị quyết này sẽ giúp cho bà con có cuộc sống ổn định hơn”.

Qua hai năm triển khai thực hiện Nghị quyết 12 của HĐND tỉnh, cuộc sống hàng trăm hộ bà con vùng miền núi huyện Nam Giang thay đổi từng ngày. Vùng núi cao, biên giới nay đã khoác lên một màu áo mới của sự vui tươi, yên bình và ấm no. Như vậy, năm nay thêm 360 hộ bà con Cơ Tu, Ve, Tà Riềng ở huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam hân hoan đón chào năm mới trong những căn nhà mới khang trang và ấm áp./.