Zr’lụ đhăm k’tiêc Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam năc đhị crêê ta căt tu apêê k’ruung, toọm, a boc, tu cơnh đêêc buôn nong liy đac moot hân noo boo. K’tiêc k’buynh coh đâu bâc năc bơơn dưr vaih đhị pr’đơợ k’tiêc phù sa. Moon tươc Tam Thăng năc moon tươc zr’lụ k’tiêc âng boọng hầm. Coh đêêc, choom xay moon tươc boọng hầm Kỳ Anh cơnh lâng bâc p’lêêh c’lâng, bhưah đhiêp muy tiểu đoàn ăt. Nâu đoo năc bh’rợ bhriêl g’lăng coh zêl pruh a rập a bhuy âng đha nuôr.

45 c’moo xang t’ngay giải phóng, chr’val Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ âi vêy râr dưr k’rơ liêm. Choom moon bhlâng năc dưr vaih Zr’lụ Công nghiệp Tam Thăng bhrợ t’vaih râu pa chô z’zăng choom ha vel đong lâng xay bhrợ bh’rợ tr’nêng ha lâh 1.000 cha năc vel đong. T’cooh Lê Hường ăt coh tổ 3, vel Vĩnh Bình, chr’val Tam Thăng đoọng năl, l’lăm a hay pr’loọng đong bhrợ pa dưr 1 bhươn a tông coh zr’lụ clung Nỗng, đhăm bhưah lâh 5 r’bhâu m’pâng mét vuông. Bhươn a tông n’nâu bâc năc t’cooh Hường choh tơơm điều lâng muy bơr tơơm cha p’lêê, zâp c’moo pa chô dâng 30 ưc đồng. Bhươn a tông dưr vaih đhị bha lang chuôh bhooc bhưah lâng đhộ. Hân noo ch’noọng căh ngai pân lươt dzung k’gooh tươc bhươn a tông. Tơợ bêl vêy chủ trương âng tỉnh bhrợ t’vaih zr’lụ công nghiệp Tam Thăng, pr’loọng đong t’cooh Lê Hường âi pa đơp pa zêng đhăm bhươn a tông đoọng bhrợ zr’lụ công nghiệp cơnh lâng rơơm kiêng đha nuôr bơơn dưr ta clơ:“Đha nuôr vel đong nâu la lua moon ooy bhrợ têng l’lăm a hay năc bhrợ têng căh vêy liêm choom. Tơợ bêl bhrợ têng Zr’lụ công nghiệp tươc nâu câi, bâc ngai đha nuôr coh vel đong tr’mông tr’meh âi dưr ta clơ ghit lêy n’đăh pa bhrợ ta têng, ha công trình, ha công ty, muy bơr ngai pa câl đoọng ha công ty.”

Zr’lụ công nghiệp Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ bơơn tơơp bhrợ crêê moot bêl hơnh deh 40 c’moo T’ngay giải phóng tỉnh Quảng Nam ( 24/3/2015). Đoọng bhrợ pa dưr zr’lụ công nghiệp n’nâu, tỉnh Quảng Nam đoọng đươi dua cơ chế la lay năc zươc pay l’lăm 80% zên chroot lâng vêy pa chô đoọng cớ 20% mơ dzợ xang bêl c’lâng bh’rợ chroot zên cơnh âi bơơn ơơi đoọng; bhrợ pa dưr zr’lụ đhăm ăt t’mêê đoọng ra pă k’tiêc đhăm ăt t’mêê ha đha nuôr ting c’lâng bh’rợ k’tiêc xăl k’tiêc (pa đhang moon đha nuôr vêy 300 mét vuông k’tiêc ăt năc bơơn xăl đoọng mơ đêêc âh đhăm k’tiêc coh zr’lụ đhăm ăt t’mêê). Đươi cơnh đêêc, xang lâh 1 c’moo, 100 héc ta k’tiêc bơơn bhrợ t’vaih đoọng t’đang t’pâh đong k’rong bhrợ. Tươc x’ría c’moo a hay, zr’lụ công nghieẹp Tam Thăng âi t’đang t’pâh 23 dự án k’rong bhrợ, coh đêêc vêy 18 dự án vêy zên k’rong bhrợ tơợ k’tiêc k’ruung n’lơơng, cơnh lâng pa zêng zên k’rong bhrợ dâng 400 ưc đông la Mỹ, 4 dự án k’rong bhrợ coh k’tiêc hêê, cơnh lâng pa zeeng zên xay moon k’rong bhrợ 338 tỷ đồng. T’cooh Deokyun Han, Giám đoóc Công ty TNHH DH Textile k’rong bhrợ têng bhai đhị Zr’lụ công nghiệp Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ đoọng năl:“Bh’rợ đoọng Công ty tươc lâng zr’lụ đhăm k’tiêc Tam Thăng n’nâu l’lăm năc đươi vêy rây p’têêt pa zum âng Đại sứ quán Việt Nam đhị Hàn Quốc. Bêl tươc đhăm k’tiêc n’nâu vêy bơơn lêy râu dưr k’rơ bhlâng. Đhị đêêc vêy c’bhuh ma nưih pa bhrợ bâc ơl, đha nuôr zay bhrợ têng. Năc đoo đợ râu bhrợ ha zi k’rong bhrợ ooy đâu.”

Tơợ Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ lươt chô n’đăh Nam dâng 30 cây số, truih biển năc tươc zr’lụ đhăm k’tiêc grơơ Núi Thành. Dhị đâu bơơn moon tươc g’luh zêl Mỹ tr’nơơp lâng mặ p’zươi lâng Mỹ, đhị vêy c’bhuh nh’nhuc bhơi dương t’cooh griing dưr chăt vaih đhị bha lang chuôh, coh ch’ngai năc đợ chr’pợ đong plăng ta luôn ăt đhộ coh loom luônh âng apêê t’cooh k’rứa. Nâu câi năc zr’lụ đhăm k’tiêc n’nâu âi r’rộ r’răm tu k’ha riêng đong máy, công trình.

Zr’lụ Kinh tế mở Chu Lai bơơn bhrợ t’vaih moot c’moo 2003. Nâu đoo năc zr’lụ kinh tế truih biển tr’nơơp âng Việt Nam bơơn đươi dua apêê cơ chế chính sách t’mêê, bhrợ t’vaih môi trường k’rong bhrợ kinh doanh liêm buôn, ma mơ mr’cơnh ha zâp bh’rợ tr’nêng. T’cooh Lê Vũ Thương, Trưởng ban K’đhơợng lêy Zr’lụ Kinh tế mở Chu Lai đoọng năl, 16 c’moo ha nua, Trung ương lâng tỉnh âi xră bhrợ bâc cơ chế, chính sách zooi đoọng ha pêê doanh nghiệp pa dưr. Chính quyền lâng ngành chức năng vel đong ta luôn lươt đh’rưah lâng doanh nghiệp. Tỉnh Quảng Nam âi k’rong bhrợ p’têêt pa zum hạ tầng, k’rong ra ly đhăm k’tiêc bhrợ t’vaih c’bhuh k’tiêc liêm đoọng doanh nghiệp xay bhrợ đong xưởng: “Nắc tu đươi chính sách n’nâu năc bêl đong k’rong bhrợ vêy pr’đơợ apêê đoo k’rong bhrợ đơơh. Pa dhang moon cơnh Công ty Cổ phần Ô tô Trường Hải. Bâc c’moo 2008 pa bhlâng zr’năh k’đhap tu khủng hoảng kinh tế. N’đhơ cơnh đêêc, năc cr’chăl n’năc, Quảng Nam âi zooi đoọng ha Trường Hải coh bh’rợ xơợng bhrợ liêm bh’rợ ra ly đhăm k’tiêc. Công đươi vêy cơ chế n’năc, Trường Hải âi bơơn bhrợ pa dưr zr’lụ công nghiệp cơ khí ô tô cơnh t’ngay đâu. Bh’nơơn chô đơơng cớ công năc pa bhlâng chr’năp liêm, năc đoo chroi đoọng ha râu pa chô âng vel đong.”

  Tơợ chr’hoong Núi Thành rach chô n’đăh Bắc tươc thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, đợ bha lang chuôh bhooc chooh t’ngay a hay âi bơơn ra li pa tih. C’năt c’lâng truih biển năc râu p’têêt pa zum chr’năp bhrợ t’vaih pr’đơợ liêm ha Quảng Nam dưr k’rơ zr’lụ Đông, bhrợ t’vaih ha bh’rợ bhrợ pa dưr 6 c’bhuh dự án chr’năp âng vel đong t’bhlâng bhrợ têng. Pr’ăt tr’mông đha nuôr k’tiêc Quảng tơợ đhị k’rang cha ting g’luh nâu câi âi vêy râu k’rong c’bơơch đoọng ha t’ngay ra diu. Nắc đoo râu âng zâp ngai công choom bơơn lêy lâng hâng hơnh đhị râu dưr tr’xăl liêm../.

Sự trỗi dậy của vùng “đất thép” Quảng Nam

                                       Hoài Nam/ VOV miền Trung

Chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ, nhiều vùng đất ở tỉnh Quảng Nam đã đổi thay diệu kỳ. Lịch sử đã sang trang với những gam màu tươi sáng. Trên vùng cát trắng phía Nam của tỉnh Quảng Nam, nơi có địa đạo Kỳ Anh- “địa chỉ đỏ” của cách mạng, có vùng đất thép Núi Thành- nơi trận đầu đánh Mỹ, nơi xưa kia là vùng cát trắng mênh mông, giờ đã mọc lên các khu công nghiệp, cảng biển, sân bay…  

  Vùng đất Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam là nơi bị chia cắt bởi các sông, suối, ao, hồ nên thường ngập lụt vào mùa mưa. Đất đai ở đây chủ yếu được hình thành trên nền đất phù sa cổ. Nói đến Tam Thăng là nói đến vùng đất của địa đạo. Trong đó phải kể đến địa đạo Kỳ Anh với nhiều ngỏ ngách, có sức chứa cả một Tiểu đoàn. Đây là công trình đầy sáng tạo trong chiến tranh nhân dân.

45 năm sau ngày giải phóng, xã Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ đã có sự bứt phá đi lên mạnh mẽ. Nổi bật là sự hình thành Khu Công nghiệp Tam Thăng tạo nguồn thu đáng kể cho ngân sách và giải quyết việc làm cho hơn 1.000 lao động địa phương. Ông Lê Hường ở tổ 3, thôn Vĩnh Bình, xã Tam Thăng cho biết, trước đây gia đình ông xây dựng 1 trang trại ở khu vực đồng Nỗng, diện tích hơn 5 ngàn rưỡi m2. Trang trại này chủ yếu ông Hường trồng cây điều và một số cây ăn quả, mỗi năm thu nhập khoảng 30 triệu đồng. Trang trại hình thành trên vùng cát trắng mênh mông, nơi mà đi một bước cát lùi nửa bước. Mùa hè không ai dám đi chân trần ra trang trại. Từ khi có chủ trương của tỉnh thành lập Khu công nghiệp Tam Thăng, gia đình ông Lê Hường đã bàn giao toàn bô diện tích trang trại để làm khu công nghiệp với mong muốn bà con được đổi đời: “Người dân địa phương đây thực chất nói về sản xuất trước kia sản xuất không có hiệu quả. Từ khi xây dựng Khu công nghiệp đến nay, đại đa số người dân ở địa phương kinh tế đi lên rõ rệt trong vấn đề lao động, cho công trình, cho công ty, một số trường hợp buôn bán phục vụ cho công ty.”

Khu công nghiệp Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ được khởi công xây dựng đúng vào dịp kỷ niệm 40 năm Ngày giải phóng tỉnh Quảng Nam (24/3/2015). Để xây dựng khu công nghiệp này, tỉnh Quảng Nam cho áp dụng cơ chế đặc thù là ứng trước 80% tiền bồi thường và sẽ chi trả 20% phần còn lại sau khi phương án bồi thường được phê duyệt; xây dựng khu tái định cư để bố trí đất tái định cư cho người dân theo phương thức đất đổi đất (chẳng hạn người dân có 300m2 đất ở thì được đổi bằng chừng ấy diện tích đất trong khu tái định cư). Nhờ vậy, chỉ sau hơn 1 năm, 100 héc ta đất sạch được tạo ra để thu hút các nhà đầu tư. Đến cuối năm ngoái, Khu công nghiệp Tam Thăng đã thu hút 23 dự án đầu tư, trong đó có 18 dự án có vốn đầu tư nước ngoài, với tổng vốn đầu tư khoảng 400 triệu đô la Mỹ, 4 dự án đầu tư trong nước, với tổng vốn đăng ký đầu tư hơn 338 tỷ đồng. Ông Deokyun Han, Giám đốc Công ty TNHH DH Textile đầu tư sản xuất vải tại Khu công nghiệp Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ cho biết: “Duyên cơ để Công ty đến với vùng đất Tam Thăng này trước hết là nhờ sự kết nối của Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc, khi đến vùng đất này sẽ thấy sự phát triển mạnh mẽ. Nơi đây có nguồn nhân lực dồi dào, người dân cần cù, chịu khó. Đó là những yếu tố thôi thúc chúng tôi đầu tư vào đây.”

Từ Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ đi về phía Nam chừng 30 cây số dọc biển là đến “vùng dất thép” Núi Thành. Nơi đây được nhắc đến với trận đầu đánh Mỹ và thắng Mỹ, nơi có những rặng dương già cằn cỗi mọc lên trên nỗng cát trắng, xa xa là những mái nhà tranh thấp lè tè luôn hằn sâu trong ký ức những người lớn tuổi. Bây giờ thì vùng đất này đã nhộn nhịp bởi hàng trăm nhà máy, công trình.

Khu Kinh tế mở Chu Lai được thành lập vào năm 2003. Đây là khu kinh tế ven biển đầu tiên của Việt Nam được áp dụng các cơ chế chính sách mới, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế. Ông Lê Vũ Thương, Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế mở Chu Lai cho biết, 16 năm qua, Trung ương và tỉnh đã ban hành rất nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp phát triển. Chính quyền và ngành chức năng địa phương luôn đồng hành với doanh nghiệp. Tỉnh Quảng Nam đã đầu tư kết nối hạ tầng, tập trung giải phóng mặt bằng tao quỹ đất sạch để doanh nghiệp triển khai xây dựng nhà xưởng: “Chính nhờ chính sách này mà khi nhà đầu tư có cơ hội là họ đầu tư ngay. Điển hình đó là Công ty Cổ phần Ô tô Trường Hải. Những năm 2008 rất khó khăn do khủng hoảng kinh tế. Tuy nhiên, chính giai đoạn đó, Quảng Nam đã hỗ trợ cho Trường Hải trong việc thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng. Cũng chính nhờ cơ chế đó mà Trường Hải đã xây dựng được khu công nghiệp cơ khí ô tô như ngày hôm nay. Kết quả mang lại cũng rất khả quan, chính là đóng góp nguồn thu cho ngân sách.”

Từ huyện Núi Thành ngược về phía Bắc đến thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, những bãi cát trắng nhấp nhô ngày nào đã được san phẳng. Tuyến đường ven biển là sự kết nối cần thiết tạo cú huých cho Quảng Nam bứt phá vùng Đông, định hình cho việc xây dựng 6 nhóm dự án động lực mà địa phương quyết tâm thực hiện. Cuộc sống người dân đất Quảng từ chỗ chạy ăn từng bữa nay đã có sự tích lũy cho ngày mai. Đó là điều mà có lẽ ai cũng nhìn thấy và tự hào trong sự đổi thay./.