Ha bu cha kêết, bêl xang tập thể dục, k’zệt a đhi học sinh manuýh Cơ Tu cóh trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi, chr’val A Tiêng, chr’hoong da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nắc chô mót ooy đong za nêệ. Cắh ngai moon ngai, apêê ađhi nắc ma ra pặ tr’nớt, ắt ooy pa pan cha cha chr’na ha dum. Nâu đoo nắc đợ học sinh nội trú cóh trường, bơơn đươi chế độ zúp zooi ting cơnh Nghị định 116 âng Chính phủ. Hân đhơ cơnh đêếc, pazêng g’lúh cha cha n’nâu nắc tị bh’rợ cóh tr’nơớp, ha dang cóh ha y chroo cắh dzợ vêy ta zúp zooi, vêy cơnh pr’loọng đong apêê ađhi vêy zập c’tơ đoọng apêê ađhi tước ooy trường cắh. A đhi A Lăng Thị Nga, học sinh lớp 9 prá: “Tơợ đong zi tước ooy trường nắc 17 km lâng bh’rợ lướt dzung ta luôn nắc cắh mặ lướt, pa bhlâng nắc bêl boo đhí nắc cắh choom lướt học. Bơơn ắt cóh trường, ắt bán trú cơnh đâu, bơơn nhà trường zêệ đoọng chr’na cha nắc liêm buôn lấh mơ, doọ zr’nắh k’đháp, bh’rợ lướt học công ta luôn lấh mơ. Pr’loọng đong zi zr’nắh k’đháp cắh vêy pr’đơợ đoọng đơơng acu tước ooy trường. Bơơn ắt cơnh đâu nắc acu kiêng ắt cơnh đâu lấh mơ, vêy đhị cha, đhị ắt nắc acu bơơn lướt học ta luôn, doọ đhêy học cơnh ahay. Azi t’bhlâng học liêm choom lấh mơ dzợ”.

Nắc muy cóh pazêng zr’lụ trường pa bhrợ ting cơnh bh’rợ bán trú, bấc c’moo ahay, tơợ rau zúp zooi âng Chính phủ, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi cóh chr’val A Tiêng, chr’hoong Tây Giang ta luôn nhâm mâng bh’rợ k’rang đoọng ha k’ha riêng a coon a đhi manuýh Cơ Tu đhị vel đong. Hân đhơ cơnh đêếc, tước ooy c’moo học 2017 – 2018, xang bêl Thủ tướng Chính phủ xay moon đợ t’nooi bhươl cr’noon pa bhlâng zr’nắh k’đháp, chr’val zr’lụ III, zr’lụ II, zr’lụ I âng zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng da ding k’coong cr’chăl c’moo 2016 – 2020, bấc học sinh bán trú đhị trường cắh dzợ ắt cóh xa nay vêy ta đoọng đươi chế độ zúp zooi tu pr’loọng đong apêê ađhi doọ dzợ ắt cóh zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp.

C’moo học 2018 – 2019, prang trường Nguyễn Văn Trỗi vêy k’nặ 270 học sinh cóh zập khối lớp 6 tước lớp 9, pazêng apêê ađhi ắt cóh chr’val A Nông, Lăng lâng A Tiêng. Cóh pazêng n’nâu, vêy lấh 170 a đhi bơơn đươi chính sách zúp zooi âng Chính phủ. Hân đhơ cơnh đêếc, xang bêl Nghị định 116 lâng xa nay xay moon đhị Quyết định 582 âng Thủ tướng Chính phủ vêy chr’nắp xay bhrợ, prang trường nắc dzợ mơ 6 ađhi bơơn đươi chính scsh zúp zooi ting cơnh xa nay n’nâu. Tu cơnh đêếc, xoọc đâu pazêng rau zên cha ộm, học tập âng học sinh nắc lứch đươi ooy rau zúp zooi âng vel đong. Cô Hồ Thị Tâm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi xay moon: Bấc apêê học sinh ắt cóh xa nay n’nâu nắc đong ắt cóh ch’ngai, ch’ngai ooy trường k’nặ 20km nắc apêê đoo ắt bán trú. Ha dang cắh dzợ bơơn đươi chế độ chính sách n’nâu dzợ nắc xa nay vêy zập apêê ađhi lướt học cóh lớp nắc k’đháp pa bhlâng ha nhà trường lâng đhr’năng học sinh lơi học bấc bhlâng: “Muy bơr bhươl cr’noon cóh ch’ngau âng chr’val Lăng, chr’val A Tiêng apêê ađhi công m’bơr bhlâng nắc bơr pêê tiếng đồng hồ lướt tước ooy trường. Bêl cắh dzợ vêy chế độ ắt cóh bán trú lâng học sinh nắc bh’rợ lướt học âng apêê ađhi zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Ha dang học cóh ra diu nắc đhơ đhơ cơnh apêê ađhi công dưr tơợ 3 giờ ra diu, cơnh đêếc nắc k’đháp pa bhlâng đoọng ha apêê ađhi lướt học cóh t’ngay. Cơnh đêếc đoọng ha học sinh lướt học ta luôn tơợ t’ngay n’nâu tước ooy t’ngay n’tốh nắc k’đháp pa bhlâng. Tu cơnh đêếc công rơơm kiêng apêê ađhi vêy chế độ đanh đươnh lấh mơ tơợ tỉnh cắh cậ tơợ trung ương”.

Công cơnh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi, c’moo học n;nâu Trường THPT Tây Giang công vêy k’zệt a đhi cắh dzợ bơơn đươi chế độ zúp zooi ha zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp, bấc bhlâng nắc cóh 2 chr’val ơy xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê nắc A Nông lâng Lăng. Đhị đhr’năng cơnh đâu, nhà trường công đh’rứah lâng học sinh ơy ta béch tr’zúp tr’zooi bhrợ đoọng ha học sinh têêm loom học tập.

C’moo học 2017 – 2018, prang chr’hoong Tây Giang vêy 371 học sinh đhị muy bơr zr’lụ trường cắh dzợ bơơn đươi rau zúp zooi ting cơnh Nghị định 116 âng Chính phủ. Đoọng apêê ađhi têêm loom học tập, zâl đhr’năng lơi học, UBND chr’hoong Tây Giang ơy pay tơợ ngân sách đoọng zêệ bhrợ chr’na ha apêê ađhi. Lâng c’moo học 2018 – 2019, tơợ bh’rợ ch’mêết lêy vêy lấh 330 học sinh cắh ắt cóh xa nay vêy ta zúp zooi ting cơnh Nghị định 116 âng Chính phủ. UBND chr’hoong công ơy xay moon ngân sách đoọng vêy pr’đơợ xay moon đoọng zên lâng t’bhlâng ta đang moon apêê chr’val, đh’rứah lâng pazêng c’bhúh xã hội pazum têy zúp zooi p’xoọng ch’néh, pr’đươi học tập ha apêê ađhi têêm loom. P’căn Lê Kim Vân, Trưởng phòng Giáo dục lâng Đào tạo chr’hoong Tây Giang prá: “Chr’hoong, phòng Giáo dục lâng Đào tạo công cơnh nhà trường họp bấc pa bhlâng đoọng xay moon bh’rợ tr’nêng nắc xay bhrợ cơnh ooy đoọng zúp zooi đoọng ha apêê ađhi vêy zên ắt bán trú. Chr’hoong công pay đoọng zên dự phòng zúp zooi ha apêê ađhi mơ 360 r’bhâu đồng muy cóh muy c’xêê lang chr’val zúp zooi 10kg ch’néh ha muy a đhi cóh muy c’xêê lâng zúp zooi cóh 9 c’xêê”.

Rau t’bhlâng âng chính quyền vel đong nắc đhiệp bh’rợ cóh tr’nơớp, ooy đanh đươnh nắc đơớh vêy k’rang lêy loon đơớh âng Trung ương, tỉnh Quảng Nam cóh bh’rợ đơớh vêy xa nay bh’rợ xay moon chính sách zúp zooi ch’néh ch’na, pr’đươi học tập, z’nươu tr’hau… đoọng ha học sinh đhanuôr acoon cóh chr’hoong Tây Giang xoọc lướt học cóh đhr’năng bán trú cóh pazêng bậc tiểu học, THCS lâng THPT./.

Nỗi lo của thầy trò vùng cao Tây Giang

khi không còn được hưởng chế độ hỗ trợ

                                                Thành Long- Hốih Nhàn

Những năm trước đây, học sinh DTTS ở huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam được hưởng chế độ chính sách theo Nghị định 116 của Chính phủ. Theo đó, mỗi năm, các em được Nhà nước hỗ trợ gạo, tiền ăn, nơi ở bán trú, tiền học, thuốc men.., trong 9 tháng. Tuy nhiên, vừa qua,  nhiều học sinh bị cắt chế độ này do địa phương nơi các em sinh sống không còn nằm trong khu vực đặc biệt khó khăn như trước đây. Mặc dù chính quyền địa phương đã kịp thời có hỗ trợ ban đầu, nhưng nhiều người vẫn lo ngại nếu không có nguồn lực giải quyết khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ học sinh bỏ học giữa chừng.

  Chiều đông, khi vừa kết thúc tiết học thể dục, hàng chục em học sinh dân tộc Cơ Tu ở trường điểm trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi, xã A Tiêng, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam lập tức ùa vào bếp. Không ai bảo ai, các em tự động sắp xếp ghế, ngồi vào bàn ăn bữa tối. Đây là số học sinh nội trú tại trường, được hưởng các chế độ hỗ trợ theo Nghị định 116 của Chính phủ. Thế nhưng, bữa ăn như thế này chỉ là giải pháp tạm thời, nếu sau này không còn được hỗ trợ, liệu gia đình các em có còn đủ nguồn lực để các em tiếp tục đến trường. Em A Lăng Thị Nga, học sinh lớp 9 cho biết: “Từ nhà em đến trường xa khoảng 17 km với lại việc đi bộ thường xuyên thì khổng nổi, nhất là lúc trời mưa gió thì không thể đi học được. Được ở trường, ở bán trú như này, đựơc nhà trường nấu cơm ăn thì thuận tiện rất nhiều, không còn khó khăn vất, việc đi học cũng thường xuyên hơn. Nhà em khó khăn, vất vả không có điều kiện để đưa đón em đến trường. Được ở như này thì em muốn ở như này hơn, có chỗ ăn, chỗ ở thì em có điều kiện đi học thường xuyên, không nghỉ học như trước đây. Chúng em cố gắng học tập tốt hơn nữa”.

Là một trong những điểm trường hoạt động theo mô hình bán trú, nhiều năm qua, từ nguồn hỗ trợ của Chính phủ, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi ở xã A Tiêng, huyện Tây Giang luôn đảm bảo việc chăm lo cho hàng trăm con em đồng bào Cơ Tu tại địa phương. Tuy nhiên, bước vào năm học 2017 - 2018, sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh sách thôn đặc biệt khó khăn, xã khu vực III, khu vực II, khu vực I thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 - 2020, nhiều học sinh bán trú tại trường không còn thuộc diện được hưởng chế độ hỗ trợ do gia đình các em không còn nằm trong khu vực đặc biệt khó khăn.

Năm học 2018 - 2019, toàn trường Nguyễn Văn Trỗi có gần 270 học sinh ở các khối lớp 6 đến lớp 9, hầu hết ở xã A Nông, Lăng và A Tiêng. Trong số này, có hơn 170 em được hưởng chính sách hỗ trợ của chính phủ. Tuy nhiên, sau khi Nghị định 116 và quy định tại Quyết định 582 của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực thi hành, toàn trường chỉ còn 6 em được hỗ trợ chính sách theo quy định này. Do đó, hiện nay mọi chi phí ăn uống, học tập của học sinh đều dựa vào nguồn hỗ trợ của địa phương. Cô Hồ Thị Tâm, Hiệu Trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi chia sẻ: phần lớn học sinh trong diện này nhà đều ở xa, cách trường gần 20 km nên phải ở bán trú. Nếu không được hưởng chính sách này nữa thì vấn đề việc duy trì sĩ số lớp học sẽ rất khó khăn cho nhà trường và nguy cơ học sinh bỏ học rất cao. “Một số thôn ở xa của xã Lăng, xã A Tiêng các em đi cũng ít nhất vài tiếng để đến trường. Khi không còn chế độ ở bán trú đối với học sinh thì việc đi học của các em rất vất vả. Nếu như học buổi sáng thì chắc chắn các em phải dậy sớm từ lúc 3 giờ thì rất khó cho các em đi học trong ngày. Như vậy để học sinh đi học chuyên cần từ ngày này qua ngày khác hết sức nan giải để duy trì sĩ số. Cho nên cũng mong muốn các em có được chế độ lâu dài hơn từ phía tỉnh hoặc Trung ương”.

Cũng như Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Văn Trỗi, năm học này Trường THPT Tây Giang có hàng chục em không còn hưởng chế độ hỗ trợ diện khu vực đặc biệt khó khăn, chủ yếu ở 2 xã đạt chuẩn nông thôn mới là A Nông và Lăng. Trước tình trạng này, nhà trường cùng với học sinh đã linh hoạt san sẻ, giúp học sinh an tâm học tập.

Năm học 2017 - 2018, toàn huyện Tây Giang có 371 học sinh tại một số điểm trường không còn được hỗ trợ theo Nghị định 116 của Chính phủ. Để các em yên tâm học tập, ngăn tình trạng bỏ học, UBND huyện Tây Giang đã trích ngân sách hỗ trợ để duy trì bữa ăn cho các em. Riêng năm học 2018 - 2019, qua rà soát có hơn 330 học sinh không nằm diện hỗ trợ theo Nghị định 116 của Chính phủ. UBND huyện cũng phê duyệt ngân sách để có cơ sở quyết định cấp kinh phí và tiếp tục vận động các xã, cùng các tổ chức xã hội chung tay hỗ trợ thêm gạo, dụng cụ học tập cho các em tâm. Bà Lê Kim Vân, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tây Giang cho biết: “Huyện, phòng Giáo dục và Đào tạo cũng như nhà trường họp rất nhiều lần để đưa ra giải pháp làm thế nào để hỗ trợ cho các em có tiền ở bán trú. Huyện cũng trích kinh phí dự phòng hỗ trợ cho các em 360 nghìn một tháng và xã hỗ trợ 10kg gạo cho mỗi em trong 1 tháng và hỗ trợ trong 9 tháng”.

Nỗ lực của chính quyền địa phương chỉ là giải pháp tạm thời, về lâu dài rất cần sự quan tâm kịp thời của Trung ương, tỉnh Quảng Nam trong việc sớm có quy định chính sách hỗ trợ lương thực, thực phẩm, học phẩm, thuốc y tế… cho học sinh DTTS huyện Tây Giang đang theo học mô hình bán trú ở các bậc tiểu học, THCS và THPT./.