Vêu boóp p’rá cơnh đâu “ kiêng đoọng
xoóc tăm, n’căl liêm - ta zước lướt da ding chấc bơơn hà thủ ô”. Tợơ đanh râu
liêm choom âng hà thủ ô vêy ta đươi dua cóh bấc za nươu, bhrợ liêm đoọng ha
c’rơ âng a chắc a zân hêê. Đhanuôr lâng pr’zợc nắc đh’rứah chấc năl đắh pr’đươi
pr’dua âng hà thủ ô cóh c’nắt t’ruíh “ ma nuýh pa dứah đh’réh cr’ay cóh bhươl
cr’noon” t’ngay đâu.
Hà
thủ ô vêy đh’nớc lalay nắc Gia đằng, cóh t’tun t’coóh Hà Thủ Ô ộm râu za nươu
nâu lâng xăl váih đh’nớc Hà thủ ô ( tợơ tợơp nắc cơnh đâu: a chắc âng muy ch’nắc ca ay cắh vêy
coon, tợơ bêl ộm Hà thủ ô nắc c’rơ lâng n’niên 10 p’nong ca coon lâng mamông
tước 160 c’moo)
Vêy 2 râu
hà thủ ô nắc: bhrôông lâng bhoóc. Đhơ cơnh đếêc, hà thủ ô bhrôông t’mêê nắc râu
za nươu đươi cóh đông y. Ting cơnh y học cổ truyền, hà thủ ô choom đắh p’lêê,
tinh huyết, nhuận tràng, lướt pr’noong buôn, bhrợ tăm chr’ta, xoóc.
# Hà thủ
ô bhrôông nắc râu vêy bấc tinh chất chr’nắp lấh hà thủ ô bhoóc, tu cơnh đếêc
nắc pr’đươi âng hà thủ ô bhrôông bơơn đươi đoọng bhrợ za nươu pa dứah cr’ay.
Cha xâng xệêp, ngam tăng.
Ting cơnh
Đông y, lấh mơ bhrợ tăm xoóc, hà thủ ô bhrôông nắc dzợ choom bhrợ liêm a ham, doó
đấh t’coóh, liêm a chắc a zân; liêm choom đoọng ma nuýh cắh liêm đắh p’lêê,
n’léh cơnh đâu: vir móh mắt, buôn ha vil, patung k’târ, cắh choom bếch, xruốt
xoóc, chr’ta, xoóc đấh u bhoóh.
# p’lêê
âng hà thủ ô nắc râu bhrợ za nươu đơ bhlầng
T’nơơm
nâu bơơn đhị hânnoo c’lọt, p’lêê pếch bơơn rao đoọng sạch, xrắ ting c’lát, vêy
đhị lúc ar lâng a tuông tăm đoọng zệê ộm.
# Râu
liêm choom đhị pa dứah cr’ay: apêê pa chắp lêy đoọng lêy, râu liêm choom âng hà
thủ ô choom pa liêm a ham, g’đéch đhr’năng cắh liêm c’lâng a ham, zư lêy loom,
t’váih hồng cầu, t’bhlầng c’rơ zêl cr’ay, liêm choom bhlầng nắc tuyến thượng
thận lâng giáp tràng. Lấh mơ, hà thủ ô dzợ choom zêl khuẩn, nhuận tràng, t’bil
độc, zêl cha cệêt âng a chắc hêê, zêl t’coóh lâng bhrợ liêm c’năr.
Đông y
vêy za nươu pa dứah thần kinh suy nhược, ộm cha cắh choom lướt pr’noong lâng
apêê t’coóh đhưr, cóh đếêc hà thủ ô nắc râu za nươu đoọng pa dứah liêm choom
bhlầng: 10g hà thủ ô, 5g táo tăm, 2g thanh bì, 3g trần bì, 3g sinh khương, 2g
cam thảo, 600ml đác. Zệê pazêng đớc rệê dzợ mơ 200ml, ộm 3 chu cóh muy t’ngay.
Ha dang
n’léh đhr’năng n’căr bh’ral, vir móh mắt, cắh choom bếch nắc cha pr’chớh zệê
lâng hà thủ ô. Tôm hà thủ ô lâng bhai xang t’moót ooy gọ, zệê lâng pr’chớh. bêl
pr’chớh chệên nắc pầyh thủ ô lâng lúc zr’ma đhiệp mơ cha.
Muy cơnh
lơơng đoọng a hêê buôn năl râu za nươu nâu nắc xrắt nhar hà thủ ô, ngưu tất,
sinh địa, đường quy xang nắc zệê lâng đác k’joọc đoọng ộm xăl trà.
Pr’zợc
cung choom đươi hà thủ ô cơnh zệê đác ộm, bhrợ cơnh cr’liêng zêng vêy âng chô
bh’nơơn liêm.
# Cơnh ộm:
t’ngay pay đươi 15-20g zệê đác đoọng ộm, trâm cóh a lắc cắh cợ cơnh bột.
Lấh mơ
dzợ choom zệê pr’chớh hà thủ ô, cắh cợ bhrợ hà thủ ô đọong bhrợ za nươu pa liêm
c’rơ tr’mung.
# Cơnh
trâm cóh a lắc hà thủ ô: Hà thủ ô bhrôông goóh: 1kg a lắc bhoóc: 3-4l. trâm cóh
muy c’xêê nắc a tếh, zập t’ngay ộm 2-3 ly đhị zập chu cha cha.
# Pa ghít
lêy: cóh thị trường xoọc đâu, hà thủ ô g’lớc, bh’nơơn cắh liêm ta bhrợ tợơ
m’pưr nâu cắh cợ hà thủ ô bhoóc. Đoọng năl cơnh câl oó crêê hà thủ ô g’lớc nắc
pr’zợc lêy ghít căh cợ k’đươi ma nuýh năl đắh za nươu đông y câl đoọng.
Hà thủ ô
bhrôông lêy đhui cơnh m’pur ngô, cóh nguôi bấc đhị lêy bha hú bha hiêu, griing.
Cắt lêy cóh cr’loọng bhrôông bhrôông, cóh m’pâng griing. Hà thủ ô bhrôông vêy
bấc bột bhrôông, cắh vêy râu n’nặ ốt, cha tăng lâng xệêp.
Ha dang
đươi hà thủ ô đoọng pa dứah cr’ay nắc ahêê oó cha bấc a ham a đhăh a cha, m’pur
p’lêê, râu zr’ma cơnh hành, tỏi. ma nuýh cắh choom lướt pr’noong, ếê pr’zruốh
nắc oó đươi hà thủ ô. Pr’zợc lêy zư pa ghít hà thủ ô ơy ta bhrợ xang đớc đhị
goóh, lêy oó đớc n’cool, bhrợ bhrợ cắh liêm tước loom lâng p’lêê./.
Viết bình luận