Đanh ặ nắc vêy bơơn rạch chô cớ vel Cần Thay, chr’val Tân Mỹ, chr’hoong Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, đhị vêy lấh 90% acoon ma nứih nắc đha nuôr acoon cóh Khmer ặt ma mông. Đhị đâu bêl a hay đha nuôr lướt ra vạch cắh cậ tr’bhlêy tr’bhlêy lâng bhuông ra kịt. Bh’rợ lướt ra vạch lâng bhuông ra kit cắh liêm buôn tu bêl đác k’ruung Cần Thay rêệ, bhuông ra kit k’tứi bhlâng công cắh choom lướt. Tu c’lâng p’rang zr’nắh k’đháp, pr’đươi pr’dua bh’nơơn ha rêê đhuốch đha nuôr bơn bhrợ têng đhị đâu công cắh vêy ngai tước câl lâng ha dang vêy nắc công pay câl cơnh lâng chr’nắp ếp bhlâng, pr’ặt tr’mông âng đha nuôr Khmer vel đong ta luôn lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Xang bêl Chính phủ vêy Chính sách k’rong bhrợ pa dưr cơ sở hạ tầng zr’lụ đha nuôr acoon cóh, vel Cần Thay bơơn k’rong bhrợ t’bhứah c’lâng p’rang. Bơơn năl vel đay vêy dự án k’rong bhrợ t’bhứah c’lâng p’rang, zấp ngai, zaasp ddong bhui harr xay moon pay đoọng k’tiếc đoọng Nhà nước bhrợ c’lâng. Xang k’noọ 1 c’moo xơợng bhrợ, tước lứch x’ría c’moo a hay c’lâng c’tốch vel Cần Thay âi bhrợ têng xang n’juối ch’ngai dâng 6km p’têệt lâng c’lâng tỉnh 907 âng tỉnh Vĩnh Long, xe 4 bánh lướt ra vạch buôn bặ. Đha nuôr Khmer vel Cần Thay pa bhlâng bhui har. P’căn Thạch Thị Viên c’moo đâu âi lấh 80 g’luh tr’nơợp bơơn lêy xe 4 bánh xó z’lấh đong đay bhui har đoọng năl: “C’lâng Nhà nước bhrợ xang pa bhlâng lieem, bhrợ c’lâng đoọng ha đha nuôr lướt đoọng u buôn, bhui harr, doóc lụ c’tiêr, oó đớc dưr váih bhrêy tắh c’lâng p’rang cơnh a hay bêl cắh âi vêy c’lâng”.

Dự án pa dưr c’lâng p’rang vel bhươl đhị vel Cần Thay âng Chính sách k’rong pa dưr cơ sở hạ tầng đhị 334 vel âng 95 chr’val đha rựt vêy bấc đha nuôr acoon cóh Khmer ặt ma mông cóh prang zr’lụ Đồng bằng K’ruung Cửu Long. Xang cr’chăl bhrợ têng bấc c’nặt c’lâng đhị apêê chr’val đha rựt n’nâu r’dợ bơơn dưr váih p’têệt vel bhươl lâng đô thị cốh zr’lụ. Bêl c’lâng p’rang pa dưr âi glụ đơng apêê cr’nọo xa nay n’lơơng dh’rứah pa dưr.

N’đăh chính sách giáo dục âng Đảng lâng Nhà nước, tơợ bấc c’moo đâu apêê vel đong cóh zr’lụ Tây Nam bộ bhrợ k’rơ bh’rợ pa dưr c’bhúh trường dân tộc nội trú cấp chr’hoong lâng cấp tỉnh. Học tập đhị đâu apêê a đhi học sinh cắh muy doó đoọng zên học nắc dzợ vêy học bổng zấp c’xêê đoọng apêê a đhi đươi dua cóh prang c’moo học. Ting Ủy Ban acoon cóh tước đâu prang zr’lụ vêy 34 trường dân tộc nội trú, zấp c’moo vêy dâng 10 r’bhâu a dhdi học sinh Khmer tước học. Nâu đoo nắc đhị đoọng apêê a đhi học sinh Khmer bơơn bhrợ têng liêm choom lấh. A đhi Trần Thị Ngọc Nhung, trường Dân tộc Nội trú Châu Thành tỉnh Sóc Trăng moon: “Học đhị trường a cu bhui har bơơn thầy cô k’rang tước apêê a đhi. Thầy cô k’rang tơợ bh’rợ cha ộm bệch ặt lâng bh’rợ cha học âng apêê a đhi. Học đhị đâu apêê a đhi bơơn đoọng sách k’goóh. Tơợp c’moo học apêê a đhi dzợ bơơn đoọng học tập k’goóh”.

Lấh 2 chính sách xay moon n’nâu, apêê tỉnh cóh zr’lụ âi xay bhrợ mr’cơnh lâng liêm choom apêê chính sách n’lơơng cơnh lâng zr’lụ đha nuôr Khmer cơnh zooi đoọng đong ặt, k’tiếc ặt lâng k’tiếc pa bhrợ ha đha nuôr Khmer đha rựt. Apêê pr’loọng đha rựt bơơn Nhà nước câl bảo hiểm y tế đoọng đha nuôr vêy pr’đơợ zư x’mir lêy c’rơ  tr’mông. Cơnh lâng điện, đác chaach đợ pr’loọng đha rựt Khmer dha rựt cóh zr’lụ zêng vêy chính sách crêê âng Đảng lâng Nhà nước cơnh lâng đha nuôr acoon cốh moon za zum, đha nuôr acoon cóh Khmer moon la lay tu cơnh đeếc pr’ặt tr’mông âng đha nuôr Khmer Nam bộ ting bơơn tr’xin bhrợ pa đăn bhlưa đha rựt lâng ca van cóh vel đong. Xay moon ooy râu tr’xăl cóh zr’lụ đha nuôr Khmer Cần Thơ, Thượng tọa Lý Hùng, Phó Hội trưởng Hội Đoàn kết sư sãi chắp kiêng k’tiêc sk’ruung thành phố Cần Thơ moon: “A zi pa bhlâng bhui har, mâng loom ooy râu k’đhơợng xay âng bh’cộ Đảng, Chính phủ lâng apêê bộ ngành cóh Trung ương lâng apêê vel đong cóh bấ c’moo ha nua zooi đha nuôr acoon cóh bơơn bấc chính sách acoon cóh liêm choom bhlâng đoọng pr’ặt tr’mông đha nuôr Khmer ting t’ngay ting ca van ca bhố”.

Ting Ủy ban acoon cóh, đươi apêê vel đong xơợng bhrợ liêm apêê chính sách acoon cóh tu cơnh đêếc pr’ặt tr’mông đha nuôr Khmer Nam bộ ta luôn bơơn ha dưr dal. C’moo 2005 prang zr’nắh vêy k’noọ 30% đợ pr’loọng Khmer đha rựt tước đâu âi xiêr dzợ  16% ting cr’noọ xa nay t’mêê.

Tơợ bấc bh’nơơn xay moon n’nâu, đha nuôr Khmer Nam bộ ta luôn mâng loom ooy râu k’đhơợng xay âng Đảng lâng Nhà nước, cắh xơợng đươi ting râu ha zuuc moon âng c’bhúh lệt mốp; t’bhlâng ting pấh apêê bh’rợ tr’nêng thi đua chắp kiêng k’tiếc k’ruung, thi đua pa bhrợ ta têng, z’lấh đha rựt bhrợ cha dưr ca van liêm choom chroi đoọng bhrợ pa dưr vel đong Việt Nam ting t’ngay ting ca van liêm./.

Hiệu quả từ chính sách dân tộc

của Đảng đối với đồng bào Khmer Nam bộ

                                                                  Chanh Tuy

Đồng bào Khmer Nam bộ hiện có khoảng 1,3 triệu người sống tập trung tại các tỉnh Tây Nam bộ. Trước đây đời sống của đồng bào còn gặp nhiều khó khăn, nhưng sau thời gian thực hiện các Chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, đời sống kinh tế văn hóa tinh thần của đồng bào Khmer Nam bộ không ngừng được nâng lên.

  Lâu lắm rồi mới được trở lại ấp Cần Thay, xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, nơi có  hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Nơi đây ngày xưa người dân đi lại hoặc giao thương hàng hóa chỉ bằng ghe, xuồng. Việc đi lại bằng phương tiện thủy không được thuận lợi lắm vì khi nước xuống sông Cần Thay cạn  trơ  đáy, ghe xuồng cỡ nhỏ cũng không lưu thông được. Do giao thông đi lại khó khăn, hàng hóa nông sản bà con sản xuất được tại đây cũng không có người đến mua và nếu có mua các thương lái cũng mua với giá thấp, cuộc sống của đồng bào Khmer địa phương luôn gặp nhiều khó khăn. Sau khi Chính phủ có Chính sách đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ấp Cần Thay được đầu tư mở rộng đường giao thông. Hay tin ấp mình có dự án đầu tư mở rộng giao thông, người người, nhà nhà hồ hởi đăng ký hiến đất để Nhà nước làm đường. Sau gần 1 năm thực hiện, đến cuối năm ngoái giao thông ấp Cần Thay đã hoàn chỉnh dài khoảng 6km nối với Tỉnh lộ 907 của tỉnh Vĩnh Long, xe 4 bánh đi lại được dễ dàng. Đồng bào Khmer ấp Cần Thay rất vui. Bà Thạch Thị Viên năm nay đã ngoài 80 lần đầu tiên thấy được xe 4 bánh chạy qua nhà mình cho biết: “Đường nhà nước làm xong rất đẹp, làm đường cho nhân dân dễ đi, vui vẻ, không để sình lầy, đừng để xảy ra tai nạn giao thông như trước đây chưa có làm đường”.

Dự án phát triển giao thông nông thôn tại ấp Cần Thay thuộc chính sách đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại 334 ấp của 95 xã nghèo có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống trong toàn khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Sau thời gian thực hiện hàng loạt tuyến đường giao thông tại các xã nghèo này lần lượt mọc lên nối nông thôn với đô thị trong khu vực. Khi giao thông phát triển đã kéo theo các tiêu chí khác cùng phát triển.

Về chính sách giáo dục của Đảng và Nhà nước, từ nhiều năm nay các địa phương trong khu vực Tây Nam bộ đẩy mạnh công tác phát triển hệ thống trường dân tộc nội trú cấp huyện và cấp tỉnh. Học tập tại đây các em học sinh không những không đóng học phí mà còn có học bổng hàng tháng đủ để các em trang trải chi phí trong suốt năm học. Theo Ủy Ban Dân tộc đến nay toàn khu vực có 34 trường dân tộc nội trú, hàng năm có khoảng 10 ngàn em học sinh Khmer đến học. Đây là cái nôi để các em học sinh Khmer chắp cánh bao cao và bay xa hơn. Em Trần Thị Ngọc Nhung, trường DTNT Châu Thành tỉnh Sóc Trăng nói: “Học tại trường em rất vui được thầy cô quan tâm đến các em. Thầy cô lo từ chuyện ăn giấc ngủ và việc ăn học của các em. Học tại đây các em được cấp sách miễn phí. Đầu năm vào các em còn được cấp tập học miễn phí nữa”.

Ngoài 2 chính sách kể trên, các tỉnh trong khu vực đã triển khai đồng bộ và có hiệu quả các chính sách khác đối với vùng đồng bào Khmer như hỗ trợ nhà ở, đất ở và đất sản xuất cho đồng bào Khmer nghèo. Các hộ nghèo được Nhà nước mua bảo hiểm y tế để bà con có điều kiện chăm sóc sức khỏe. Đối với điện và nước sạch những hộ Khmer nghèo trong khu vực đều có chính sách trợ giá hàng tháng. Nhờ thực hiện đồng bộ các chủ trương chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, đồng bào dân tộc Khmer nói riêng nên đời sống của bà con từng bước được nâng lên rút ngắn khoảng cách giữa giàu và nghèo trong cộng đồng. Thượng tọa Lý Hùng, Phó Hội trưởng Hội đoàn kết sư sãi yêu nước thành phố Cần Thơ: Cảm nhận về sự đổi thay trong vùng đồng bào Khmer Cần Thơ. “Chúng tôi cũng rất là vui mừng, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ và các bộ ngành ở Trung ương và các địa phương trong những năm qua giúp đồng bào dân tộc được nhiều chính sách dân tộc hữu hiệu nhất để đời sống đồng bào dân tộc Khmer ngày càng khấm khá hơn.”

Theo Ủy Ban dân tộc, nhờ các địa phương thực hiện tốt các chính sách dân tộc nên đời sống kinh tế văn hóa tinh thần đồng bào Khmer Nam bộ không ngừng được nâng lên. Năm 2005 toàn vùng có gần 30% số hộ Khmer nghèo đến nay đã giảm xuống còn 16% theo tiêu chí mới.
       Từ những kết quả kể trên, đồng bào Khmer Nam bộ luôn tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, không nghe theo lời xúi giục của kẻ xấu; tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, thi đua lao động sản xuất, thoát nghèo làm giàu chính đáng góp phần xây dựng quê hương Việt Nam ngày càng giàu đẹp./.