Cóh pa zêng 12 cr’noọ xa nay bấc bhlâng âng Nghị quyết n’đắh kế hoạch pa dưr tr’mông tr’mêếh – pr’ặt tr’nợt c’moo 2019, vêy tước 7 cr’noọ xa nay dal lấh tr’piing lâng c’moo 2018. Râu choom p’ghít lêy, cr’noọ x âny bha lâng, chr’nắp cơnh GDP bơơn xay moon dal lấh  0,1% tr’piing lâng c’moo 2018. Apêê cr’noọ xa nay pa xiêr đha rựt; đợ ma núih pa bhrợ âi bơơn pa choom đoọng bh’rợ; đợ zường bệnh; Đợ đha nuôr ting pấh bảo hiểm y tế; đợ zr’lụ công nghiệp, zr’lụ chế xuất xoọc bhrợ  c’bhúh xay bhrợ đác nha nhự k’rong muy đhị bơơn cr’noọ xa nay ooy môi trường; đợ mơ gâm ngút âng crâng, zêng bơơn xay moon dal lấh tơợ 0,2% tước k’noọ 3%. Nâu đoo nắc râu c’léh đoọng lêy ta la tranh kinh tế c’moo 2019 vêy váih bấc râu liêm t’mêê.

C’bhúh cr’noọ xa nay dưr k’rơ n’nâu dưr váih tơợ pr’đơợ xay moon ghít, dáp lêy đơơng âng khoa học, crêê đhr’năng la lua pa dưr âng k’tiếc k’ruung xoọc đâu lâng bấc c’moo ha nua, âi dáp ch’mêệt lêy liêm ghít tước apêê râu liêm choom, zr’nắh k’đháp, công cơnh râu t’bhlâng cóh k’đhơợng xay, xơợng brhợ lâng đhr’năng la lua pr’đơợ tr’mông tr’mêếh….

Ta la tranh tr’mông tr’mêếh – pr’ặt tr’nợt c’moo 2019 bơơn mâng loom vêy liêm choom lấh, dzợ nắc tu tinh thần liêm glặp cóh Nghị quyết. Nắc đoo, ma năl bhrợ zấp prang cóh apêê pr’đơợ âng pr’ăt tr’mông. Nghị quyết xay moon cớ rây yêm têêm tr’mông tr’mêếh bhứah ga mắc, ch’mêệt lêy lạm phát, ha dưr dal bh’nơơn, chất lượng, liêm choom bh’rợ tr’nêng, râu bhrợ c’la lâng c’rơ tr’zêệng âng pr’đơợ tr’mông tr’mêếh. K’rong bhrợ bhr’lậ môi trường k’rong bhrợ, câl bhlêy, bhrợ pa dưr râu dưr k’rơ âng tr’mông tr’mêếh; bhrợ t’váih râu  dưr tr’xăl la lua lấh cóh xơợng bhrợ apêê g’lúh bhrợ têng, ra pặ cớ pr’đơợ p’têệt râu tr’xăl t’mêê bh’rợ dưr k’rơ; bhrợ k’rơ râu tr’xăl t’mêê, đươi dua khoa học, công nghệ liêm choom lâng đươi dua liêmn choom g’lúh cách mạng công nghiệp g’lúh 4. Pa ghít pa dưr y tế, giáo dục, đào tạo, văn hóa, xã hội, k’đhơợng nhâm yêm têêm tr’mông tr’mêếh, ha dưr dal pr’ặt tr’mông âng đha nuôr. T’bhlâng k’đhơợng lêy cr’van, zư lêy môi trường, zêl lâng cha groong boo đhí tuhs bh;ong, đươngz êl lâng râu tr’xăl âng plêêng k’tiếc. Bhrợ k’rơ bh’rợ bhrợ bhr’lậ hành chính, bhrợ bhr’lậ tư pháp,  bhrợ ma mách bộ mách, pa xiêr biên chế; ra pặ cớ c’bhúh công chức, viên chức, ha dưr dal bh’nơơn k’dhơợng xay lâng bhrợ têng ơháp luật; t’bhlâng zel lâng cha groong t’tông k’roóch, xơợng bhrợ c’bơớc, zêl ta uốh. Bhrợ bhr’lậ quốc phòng, an ninh; k’đhơợng nhâm yêm têêm prang xã hội. ha dưr dal râu liêm choom bh’rợ đối ngoại lâng hội nghị quốc tế.

Nghị quyết n’dắh dự toán zên nhà nước c’moo 2019 Quốc hội t’mêê ha lỵ lêy âi k’dâng đớc đợ  acoon số chr’nắp âng ngân sách nhà nước c’moo 2019. Pa ghít, năl ghít pa zêng zên bơơn pa chô ha nhà nước c’moo 2019 nắc 1.411.300 tỷ đồng ( Muy ức, puôn ha riêng m’zệt muy r’bhâu, pêê ha riêng tỷ đồng); Pa zêng zên đươi dua âng nhà nước nắc 1.633.300 tỷ đồng (Muy ức, cha pắt ha riêng pêê zệt pêê r’bhâu, pêê ha riêng tỷ đồng); Đợ zên đươi dua bấc bhlâng nắc 222.000 tỷ đồng ( bơr ha riêng bơr zệt bơr r’bhâu tỷ đồng), ma mơ 3,6% pa zêng bh’nơơn cốh k’tiếc k’ruung ( GDP). Nghị quyết công bhrợ bhr’lậ, p’xoọng moọt c’bhúh kế hoạch  k’rong bhrợ âng nhà nước trung hạn cr’chăl 2016-2020 lâng  k’dâng đớc zên nhà nước đoọng ha 4 dự án hân đơớh. Nắc đoo, Dự án c’bhúh thông tin k’đhơợng lêy lâng hiện đại hóa ngân hàng; Dự án zooi đoọng apêê chr’val pa bhlâng zr’nắh k’đháp; dự án Zooi đoọng kinh doanh đoọng ha pr’loọng bhrợ têng âng tỉnh Cao Bằng lâng Bắc Kạn; lâng Dự án k’đhơợng lêy k’rong pa zêng đợ đác lâng pa dưr đô thị cóh bh’rợ p’têệt lâng tr’xăl âng plêêng k’tiếc.

Đoọng xơợng bhrợ dự toán n’đắh zên nhà nước, rơớt đhr’năng bil bal zên nhà nước, ta uốh ta ruông, đươi dua la lấh bấc zên âi ting dưr váih, Nghị quyết n’đắh dự toán zên nhà nước c’moo 2019 âi k’đươi Chính  phủ xơợng bhrợ 11 c’lâng bh’rợ zên bạc. Cóh đêếc, pa bhlâng pa ghít tước bh’rợ t’lăng ghít lâng c’bơớc cóh đươi dua zên nhà nước. Pa ghít, k’đươi Chính phủ bhrợ k’rơ bh’rợ ch’mêệt lêy lâng t’lăng bh’rợ đươi dua zên nhà nước; t’bhlâng zêl pa câl lệt xa nay, t’bhlâng zêl bil thuế, mút thuế; pa xiêr đợ apêê nợ thuế, bhrợ t’bhứah xay bhrợ hóa đơn điện tử. Nghị quyết công moon ghít, cắh xrắ bhrợ chính sách bhrợ pa xiêr râu pa chô zên nhà nước, nắc muy ngai bhrợ bhr’lậ chính sách pay ting apêê gr’hoót moọt ặt bhrợ dhd’rứah; C’bơớc liêm lích đoọng apêê zên đươi dua ta luôn; pa xiêr k’rơ zên bhrợ têng hội nghị, hội thảo, cha ộm, lướt pa chắp ch’mêệt lêy; ra pặ lêy zên pay câl pr’đươi dua liêm ghít, crêê quy định; bhrợ k’rơ bh’rợ xơợng bhrợ bh’rợ đươi dua xe nhà nước; cắh ra pặ dự toán zên đươi dua ha pêê chính sách cắh âi xrắ pa glúh. Nghị quyết moon ghít, nắc muy xrắ bhrợ chính sách bhrợ pa dzoóc đươi dua zên nhà nước bêl pa bhlâng chr’nắp lâng vêy tơợ ta níh. T’bhlâng ch’mêệt lêy cóh bh’rợ k’đhơợng lêy pay, pa chô, đươi dua zên nhà nước, rơớt đhr’năng ta uốh ta ruông zên nhà nước, pa bhlâng ắnc k’đhơợng lêy liêm ghít ooy hun k’rong bhrợ apêê bh’rợ bhrợ pa dưr chr’nắp.

Đh’rứah lâng bh’rợ k’đươi apêê bộ, cơ quan trung ương lâng apêê vel đong t’bhlâng xơợng bhrợ apêê quy định ooy chính sách bhrợ t’váih pr’đơợ bhrợ bhtr’lậ zên lương pa zum lâng bhrợ liêm đoọng c’bơớch zên đươi dua p’têệt lâng ra pặ cớ bộ máy, pa xiêr biên chế, ha dưr dal đợ bhrợ c’la zên bạc âng đơn vị nhà nước, choom p’ghít bhlâng, Nghị quyết công moon ghít: tơợ t’ngay 1/7/2019, xơợng bhrợ bhr’lậ zên lương tơợ 1,39 ức đồng/c’xêê dzoóc 1,49 đồng/c’xêê, brhợ bhr’lậ zên lương hưu, zooi đoọng bảo hiểm xã hội, zooi đoọng zấp c’xêê ting quy định lâng zooi đoọng t’đui đoọng ma nưuíh vêy c’rơ g’lêếh lâng cách mạng mơ zên lương pa dzoóc.

Nghị quyết n’đắh kế hoạch pa dưr tr’mông tr’mêếh – pr’ặt tr’nợt c’moo 2019 lâng Nghị quyết n’đắh dự toán zên nhà nước c’moo 2019, âi xay moon đợ cr’noọ xa nay crêê la lua lâng bấc c’lâng bh’rợ chr’nắp cóh k’đhơợng lêy, xơợng bhrợ lâng ch’mêệt lêy âng pa zêng hệ thống chính trị, vêy nắc pr’đơợ đoọng pa dưr tr’mông tr’mêếh lâng liêm choom ha k’tiếc k’ruung. Bh’rợ t’bhlâng bhrợ têng liêm đợ cr’noọ xa nay ta moon cóh c’moo 2019, vêy chr’năp, cắh muy cóh c’moo ha y nắc dzợ bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng bhrợ têng xang kế hoạch pr’ặt tr’mông 5 c’moo ( 2016-2020) lâng bhrợ t’víah pr’đơợp đoọng ha pêê c’moo t’tun, bhrợ crêê cơnh râu đương kía, p’rơơm âng đha nuôr prang k’tiếc./.

Nhìn lại Quốc Hội tuần 3:

 Bức tranh kinh tế - xã hội 2019 sẽ có nhiều khởi sắc

               Nguyên Nhung

Sau nhiều phiên thảo luận với tinh thần trách nhiệm cao về thực trạng, thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp cho phát triển kinh tế, xã hội đất nước, tuần làm việc thứ 3 của kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa 14 (từ 5/11-10/11), với sự nhất trí của đa số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua hai nghị quyết quan trọng, quyết định cho sự phát triển kinh tế - xã hội của năm tới, tạo đà cho các năm tiếp theo. Đó là Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019 và Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2019. Qua đó cho thấy bức tranh kinh tế - xã hội năm 2019 sẽ có nhiều khởi sắc.

Trong số 12 chỉ tiêu chủ yếu của Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019, có tới 7 chỉ tiêu cao hơn so với năm 2018. Đáng chú ý, chỉ tiêu then chốt, quan trọng như GDP được xác định cao hơn 0,1% so với năm 2018. Các chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo; Tỷ lệ lao động qua đào tạo; Số giường bệnh/ vạn dân; Tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế; Tỷ lệ khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường; Tỷ lệ che phủ rừng, đều xác định cao hơn từ 0,2% đến xấp xỉ 3%. Đây là tín hiệu cho thấy bức tranh kinh tế năm 2019 sẽ có nhiều khởi sắc.

        Hệ thống chỉ tiêu tăng trưởng này xuất phát từ cơ sở phân tích cặn kẽ, thống kê mang tính khoa học, sát thực tế phát triển của đất nước hiện nay và những năm qua, đã tính toán kỹ lưỡng đến những thuận lợi, khó khăn cả chủ quan và khách quan, cũng như những nỗ lực trong điều hành, thực thi và nội tại nền kinh tế... 

Bức tranh kinh tế - xã hội năm 2019 được tin tưởng sẽ tươi sáng hơn, còn bởi lẽ tinh thần xuyên suốt bao trùm trong Nghị quyết. Đó là, chủ động toàn diện trên các mặt chủ yếu của đời sống kinh tế - xã hội. Nghị quyết xác định tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tính tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Tập trung cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; tạo chuyển biến thực chất hơn trong thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến và tận dụng có hiệu quả cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Chú trọng phát triển y tế, giáo dục, đào tạo, văn hóa, xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp, tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế; cơ cấu lại đội ngũ công chức, viên chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo điều hành và thực thi pháp luật; quyết liệt phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Củng cố quốc phòng, an ninh; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2019 Quốc hội vừa thông qua đã dự toán những con số cơ bản của ngân sách nhà nước năm 2019. Cụ thể, xác định rõ tổng số thu ngân sách nhà nước năm 2019 là 1.411.300 tỷ đồng (một triệu, bốn trăm mười một nghìn, ba trăm tỷ đồng); Tổng số chi ngân sách nhà nước là 1.633.300 tỷ đồng (một triệu, sáu trăm ba mươi ba nghìn, ba trăm tỷ đồng); Mức bội chi là 222.000 tỷ đồng (hai trăm hai mươi hai nghìn tỷ đồng), tương đương 3,6% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Nghị quyết cũng điều chỉnh, bổ sung vào danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 và dự toán ngân sách nhà nước cho 4 dự án cấp bách. Đó là, Dự án Hệ thống thông tin quản lý và hiện đại hóa ngân hàng; Dự án hỗ trợ các xã đặc biệt khó khăn; Dự án Hỗ trợ kinh doanh cho nông hộ của tỉnh Cao Bằng và Bắc Kạn; và Dự án quản lý tổng hợp nguồn nước và phát triển đô thị trong mối liên hệ với biến đổi khí hậu.

Để thực hiện được dự toán về ngân sách, tránh tình trạng thất thu ngân sách, thất thoát lãng phí, bội chi ngân sách như đã từng xảy ra, Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2019 đã giao chính phủ thực hiện 11 biện pháp điều hành nhiệm vụ tài chính, ngân sách. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh tới việc minh bạch và tiết kiệm trong sử dụng ngân sách. Cụ thể, giao Chính phủ đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và công khai, minh bạch việc sử dụng ngân sách nhà nước; tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại, quyết liệt chống thất thu thuế, chuyển giá, trốn thuế; giảm tỷ lệ nợ thuế, mở rộng triển khai hóa đơn điện tử. Nghị quyết cũng khẳng định, không ban hành chính sách làm giảm thu ngân sách nhà nước trừ trường hợp điều chỉnh chính sách thu theo các cam kết hội nhập; Tiết kiệm triệt để các khoản chi thường xuyên; giảm mạnh kinh phí tổ chức hội nghị, hội thảo, khánh tiết, đi nghiên cứu, khảo sát nước ngoài; bố trí kinh phí mua sắm trang thiết bị chặt chẽ, đúng quy định; đẩy mạnh việc thực hiện khoán sử dụng xe công; không bố trí dự toán chi cho các chính sách chưa ban hành. Nghị quyết chỉ rõ, chỉ ban hành chính sách làm tăng chi ngân sách nhà nước khi thật sự cần thiết và có nguồn bảo đảm. Tăng cường giám sát trong quản lý thu, chi ngân sách nhà nước, tránh thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước, nhất là quản lý chặt chẽ về suất đầu tư các công trình xây dựng cơ bản.

Cùng với việc giao các bộ, cơ quan trung ương và các địa phương tiếp tục thực hiện các quy định về chính sách tạo nguồn cải cách tiền lương kết hợp triệt để tiết kiệm chi gắn với sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, nâng cao mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, đáng chú ý, Nghị quyết cũng nêu rõ: từ ngày 01 tháng 7 năm 2019, thực hiện điều chỉnh mức lương cơ sở từ 1,39 triệu đồng/tháng lên 1,49 triệu đồng/tháng, điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng theo quy định (đối tượng do ngân sách nhà nước bảo đảm) và trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng tăng bằng mức tăng lương cơ sở.

Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019 và Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2019, đã đề ra những chỉ tiêu sát thực tế và những giải pháp căn cơ trong quản lý, thực thi và giám sát của cả hệ thống chính trị, sẽ là động lực để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, và tiến bộ xã hội của đất nước. Việc nỗ lực hoàn thành những chỉ tiêu đặt ra trong năm 2019, có ý nghĩa quan trọng, không chỉ trong năm tới mà còn tạo tiền đề để hoàn thành kế hoạch kinh tế xã hội 5 năm (2016-2020) và tạo đà cho những năm tiếp theo, đáp ứng sự trông đợi, kỳ vọng của cử tri và nhân dân cả nước./.