K’noọ 1 tuần hanua, t’coóh A Lăng Pốc, 55 c’moo cóh chr’val Dang, chr’hoong Tây Giang zư padứah cóh Trung tâm Y tế chr’hoong tu k’hir đenh đươnh cắh năl liêm gít râu tu. Zâp t’ngay, nắc ting ặt dưr k’hir bấc lấh mơ lâng t’coóh Pốc. Zâp bác sĩ cóh Trung tâm y tế chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nắc lêy ta luôn pay a’ham xét nghiệm lâng chấc lêy vi rút bhrợ k’hir plóh a’ham đoọng vêy cơnh c’lâng zư padứah liêm choom. t’coóh A Lăng Pốc đoọng năl, cr’chăl đâu 15 c’moo t’coóh cung ơy ta luôn k’hir plóh a’ham, tu cr’chăl n’nắc dzợ p’niên, buôn lướt ooy crâng k’coong, xang nặc chô zư padứah liêm choom, cắh năl hâu tu xoọc đâu nắc chô k’hir plóh a’ham cớ: “Tuần tr’nơợp nắc k’ay a’cọ, tuần thứ 2 nắc k’ay ngân lấh, ha dêêr. Dưr váih k’hir bêl ra’diu lâng hi dưm. Bêl ahay acu lướt bộ đội, c’moo 2000 k’ay cớ. Xoọc đâu cung dưr váih cớ”.

Bác sĩ Lưu Văn Quân, Phó Khoa khám padứah cr’ay Trung tâm Y tế chr’hoong Tây Giang, manứih xoọc trực tiếp zư padứah đoọng ha manứih k’ay A Lăng Pốc đoọng năl, manứih k’ay nâu k’hir cóh đông k’dâng 2 tuần, ta luôn k’ay a’cọ bêl moót viện. Nâu đoo nắc c’léh cr’ay âng k’hir plóh a’ham tu manứih k’ay nâu k’hir ngân, lâng glúh bấc cr’hộ, ha dêêr a’chặc a’zân. Ooy ta zư lêy cha mêết tước t’ngay thứ 5 nắc manứih k’ay nâu vêy doọ dzợ lấh k’hir.

Bác sĩ Lưu Văn Quân đoọng năl, Tây Giang nắc 1 vel đông ắt cóh bản đồ k’hir plóh a’ham âng Bộ y tế, hân đhơ cơnh đêêc, nắc ơy đenh doọ bơơn lêy ngai crêê cr’ay k’hir plóh a’ham lâng doọ váih kí sinh trung k’hir plóh a’ham: “Xoọc đâu đợ apêê k’hir plóh a’ham zêng lêy vêy đợ c’léh cr’ay k’ay a’cọ, xét nghiệm ký sinh trùng k’hir, chấc lêy 2, 3 chu cung cắh choom cha mêết lêy gít lâng zêng lêy zâp ký sinh trùng k’hir vêy bấc zanươu nắc ha dang k’hir chô váih cớ nắc nâu đoo bhiệc zr’nắh bhlâng, k’rang lấh mơ âng ngành y tế. Lâng Ban giám đốc cung ơy k’đươi moon k’noọ tước đâu nắc moót ooy chr’val Dang lêy cha mêết pr’lúh cr’ay”.

Bác sĩ Nguyễn Huy Thông, Gíam đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, đơn vị xoọc k’rang bhlâng tu xoọc đâu, chr’hoong đăn k’noong k’tiếc Tây Giang nắc ơy dưr váih bấc apêê k’hir plóh a’ham. Lấh mơ, bấc apêê k’hir plóh a’ham cóh chr’hoong Nam Giang vêy ký sinh trùng k’hir ặt p’lơớp, bhiệc bơơn lêy k’hir plóh a’ham zr’nắh bhlâng. Cr’chăl nâu, ký sinh trùng k’hir plóh a’ham vêy đhr’năng zêl cha’groong zanươu nắc bhrợ bh’rợ zư lêy lưmz r’nắh k’đhạp lấh mơ. Lấh mơ, xang bấc c’moo doọ váih pr’lúh nắc đhanuôr vêy cr’noọ cắh p’gít lêy pa liêm, bếch cắh t’bắc màn, lướt crâng cung cắh cha’groong k’gơu. Tu cơnh đâu, Trung tâm k’đươi moon zâp đơn vị y tế cơ sở bêl vêy manứih k’hir plóh a’ham nắc lêy cha’mêết đhanuôr cóh vel đông n’nắc, pay a’ham đoọng lêy cha’mêết lâng bhrợ têng đấh loon. Bác sĩ Nguyễn Huy Thông, Gíam đốc Trung tâm y tế chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Khoa y tế dự phòng âng đơn vị xoọc lêy bhrợ c’lâng bh’rợ xay moon đoọng ha Trung tâm zêl cha’groong k’hir plóh a’ham-bướu cổ đoọng trâm màn, l’lăm nắc đoọng zâp vel đông đăn k’noong k’tiếc lâng chr’hoong Nam Giang nắc đhị váih pr’lúh, râu 2 nắc zâp vel đông ắt cóh bản đồ âng đơn vị, nắc đợ đhị váih bấc đắh k’hir plóh a’ham ooy đợ c’moo hanua. Ha dợ zanươu nắc azi ta luôn zêl cha’groong đoọng bêl váih pr’lúh nắc liêm zâp”./.

Tây Giang với nỗi lo bệnh sốt rét quay trở lại

                          PV Thành Long- Hốih Nhàn

       Mới đây, Trung tâm Y tế huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã tiếp nhận một số bệnh nhân mắc sốt rét. Đây là  những ca sốt rét được phát hiện sau 15 năm dịch bệnh này không còn xuất hiện ở Tây Giang. Đáng lo là hiện trên địa bàn huyện giáp ranh Nam Giang đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều ca sốt rét. Thời điểm này cũng là chu kỳ 15 năm, bệnh sốt rét dễ quay trở lại. Trước tình hình này, cơ quan chức năng huyện Tây Giang đã triển khai nhiều giải pháp để chủ động đói phó với bệnh sốt rét, không để bệnh lây lan ra diện rộng.

       Gần 1 tuần qua, ông A Lăng Pốc, 55 tuổi ở xã Dang, huyện Tây Giang phải điều trị ở Trung tâm Y tế huyện do sốt rét kéo dài không rõ nguyên nhân. Mỗi ngày, tần suất lên cơn sốt rét của ông Pốc dày hơn, thời gian kéo dài hơn. Các bác sĩ ở Trung tâm Y tế huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam phải liên tục lấy máu xét nghiệm và tìm ra vi rút gây sốt rét để có phác đồ điều trị phù hợp. Ông A Lăng Pốc cho biết, cách đây 15 năm ông cũng đã từng bị sốt rét, do thời gian đó còn trẻ, hay đi rừng dài ngày, sau đó đã điều trị dứt điểm không hiểu vì sao giờ lại bị sốt rét lại: “Tuần đâu tiên chỉ đau đầu thôi, đến tuần thứ hai bắt đầu đau nặng, người run rẩy, bắt đầu đau nặng hơn. Nó xuất hiện từng cơn, nhất là vào buổi tối và buổi sáng. Trước đây tôi đi bộ đội cũng đau một lần rồi, năm 2000 đau tiếp và người run như này, đau như này tôi đi mua thuốc uống, có đỡ hơn. Nay bệnh lại tái phát tiếp”.

       Bác sĩ Lưu Văn Quân, Phó Khoa khám bệnh Trung tâm Y tế huyện Tây Giang, người đang trực tiếp điều trị cho bệnh nhân A Lăng Pốc cho biết, bệnh nhân này sốt cao ở nhà khoảng 2 tuần, liên tục đau đầu, nhức mỏi toàn thân trước khi nhập viện. Đây là triệu chứng của sốt rét vì bệnh nhân sốt cao, kèm theo vã mồ hôi, lạnh run. Qua điều trị đến ngày thứ 5 thì bệnh nhân mới giảm dần tần suất sốt rét.

Bác sĩ Lưu Văn Quân cho biết, Tây Giang là 1 địa phương nằm trên bản đồ sốt rét của Bộ Y tế, nhưng đã lâu lắm rồi chưa ghi nhận trường hợp nào mắc bệnh sốt rét và không có ký sinh trùng sốt rét. “Bây giờ những ca sốt rét bệnh nhân vào hầu như chỉ có triệu trứng đau đầu, xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét, tìm 2,3 lần cũng có thể không gặp và hầu hết các ký sinh trùng sốt rét kháng rất nhiều thuốc nên nấu sốt rét quay trở lại thì đây là vấn đề rất khó, rất đáng lo ngại của ngành Y tế. Và Ban Giám đốc cũng đã chỉ đạo sắp tới phải vào xã Dang điều tra dịch tễ”.

        Bác sĩ Nguyễn Huy Thông, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, đơn vị đang rất lo vì hiện nay, huyện giáp ranh Nam Giang đã xuất hiện nhiều ca sốt rét. Đặc biệt, nhiều ca sốt rét ở huyện Nam Giang có ký sinh trùng rốt rét ẩn, việc phát hiện bệnh sốt rét khó khăn. Bên cạnh đó, ký sinh trùng sốt rét có khả năng kháng thuốc cao càng khiến công tác điều trị gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, sau nhiều năm không có dịch nên người dân sẽ có tâm lý chủ quan, không ngủ màng, đi rừng cũng không phòng tránh muỗi. Vì vậy, Trung tâm chỉ đạo các đơn vị y tế cơ sở khi có người bị sốt là phải lấy máu theo dõi, xử lý môi trường; phát hiện bệnh nhân bị sốt rét là tiến hành tổng điều tra nhân dân địa bàn đó, lấy máu đại trà để chủ động phát hiện và xử lý kịp thời. Bác sĩ Nguyễn Huy Thông, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Khoa Y tế dự phòng của đơn vị đang lập kế hoạch tham mưu cho Trung tâm phòng chống sốt rét- bướu cổ để tẩm mùng, trước hết cho các địa phương giáp ranh với huyện Nam Giang là nơi có dịch, thứ 2 là các địa phương nằm trong bản đồ của đơn vị, là những điểm nóng về sốt rét trong những năm qua. Còn thuốc thì chúng tôi luôn sẵn sàng phòng chống bệnh sốt rét để luôn luôn chủ động, không để bị động khi dịch bệnh xảy ra”./.