Trúih c’lâng tơợ zr’lụ m’pâng chr’hoong Tây Giang chô ooy chr’val Dang, buôn pa bhlâng bơơn lêy đợ zr’lụ đhanuôr ắt mamông t’mêê la liêm, lâng zập pazêng rau pr’đươi cơnh điện, c’lâng, trường, trạm… doọ dzợ váih đhr’năng đhr’nong đong ta bhrợ lâng cr’đe plăng cơnh l’lăm ahay. Liêm bhlâng nắc cơnh zr’lụ đhanuôr ắt mamông cr’noon K’Xêêng, chr’val Dang, nắc đhị la liêm ooy zr’lụ ắt mamông cơnh t’mêê, Tơợ c’ring âng cr’noon nắc ng’lêy muy pr’họm tr’ang âng xr’pợ tole, vêy muy bêệ trường mầm non ắt đhị m’pâng zr’lụ đhanuôr ắt mamông, nắc zr’lụ đoọng ha k’coon ta đhi acoon cóh học tập, ắt cha ớh. Rau liêm choom bhlâng cóh đâu nắc zập đhr’nong đong lứch vêy ta bhrợ têng đong pr’noong, đong họm la lay lâng đong ắt bha lâng. T’coóh A Lăng Đâr, ắt cóh cr’noon K’Xêêng, chr’val Dang, chr’hoong Tây Giang xay moon, cóh l’lăm ahay ađoo đh’rứah lâng đhanuôr ắt cóh cr’noon Pa Zol, nâu cơy chô ắt mamông đhị mặt bằng K’Xêêng n’nâu ơy 4 c’moo. Hân đhơ cơnh đêếc nắc zập ngai dợ chô bhrợ cha cóh zr’lụ ắt mamông ty ahay, tu cóh đâu cắh vêy k’tiếc pa bhrợ. Ra diu lướt ha bu văl chô cớ, lướt chô công liêm crêê tu ơy vêy c’lâng xe. Chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, pr’loọng đong đoo nắc pr’loọng đong đharứt vêy thuỷ điện A Vương zúp zooi 20 ức đồng đoọng bhrợ têng đong ắt. Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu đươi dua bấc bhlâng nắc ooy bh’rợ ha rêê đhuốch, b’băn la léh, cóh cr’chăl n’nâu nắc đhanuôr xoọc xoót ha roo bhlâng. T’coóh A Lăng Đâr, cr’noon K’Xêêng prá: “T’ping lâng đhị ắt mamông ty ahay nắc cóh đhăm ắt mamông t’mêê liêm crêê bấc lấh mơ, azi chô ooy đâu nắc vêy Nhà nước zúp zooi ooy đhăm ắt, zúp zooi bhrợ đong ắt, bhrợ đong pr’noong, điện đác, trường học, jéh k’ăy nắc đăn ooy trạm xá, ng’moon zazum nắc zập liêm bhlâng”.

Muy zr’lụ đhăm ắt mamông la lay vêy UBND chr’hoong Tây Giang đoọng ắt t’mêê ting cơnh xa nay ra pặ cớ zr’lụ đhanuôr ắt mamông. Ađoo n’nắc cr’noon Axoò, chr’val A Nông. Cr’noon Axoò xoọc đâu nắc zr’lụ đhăm ắt mamông liêm crêê lâng bấc rau pr’đươi chr’nắp. Zập pr’loọng đong nắc lứch bhrợ t’mêê đong ắt liêm nhâm, doọ dzợ váih đong ta bhrợ lang am cr’đe, xa pợ plăng cơnh l’lăm. T’coóh A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Nông, chr’hoong Tây Giang xay moon, cóh 10 c’moo ahay, chr’val ta đang moon đhanuôr Axoò chô ắt ooy đhăm ắt mamông t’mêê đoọng tơớp bhrợ têng bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. Cóh tr’nơớp tơớp chô ắt ooy đâu, đhanuôr cắh tộ chô, cắh ngai kiêng lướt. Xang đợ cr’chăl xay moon, p’too pa choom, pa bhlâng nắc bơơn lêy pazêng zr’lụ đhăm ắt t’mêê sạch liêm cóh x’rịa nắc đhanuôr công chô. Tước ooy đhăm ắt mamông t’mêê, zập ngai công đoọng k’tiếc đoọng bhrợ têng zr’lụ đhanuôr ắt mamông t’mêê, tr’zúp tr’zooi pa tơơi đông xang… đươi vêy cơnh đêếc, tước nâu cơy zr’lụ đhăm ắt t’mêê nắc sạch liêm lấh mơ. T’coóh A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Nông, chr’hoong Tây Giang prá: “Bêl xay bhrợ công lum zr’nắh k’đháp ooy bh’rợ ta đang k’dua, muy bơr pr’loọng đong cắh ơy n’năl ghít. Xang lêy c’lâng xa nây âng Đảng, Nhà nước tr’nơớp nắc ra li k’tiếc bhrợ đhăm clung, bhrợ cớ đhăm ắt t’mêê đoọng ha đhanuôr vêy đhị ắt mamông nhâm mâng, xang n’nắc ra li ruộng tông… ting t’ngay đhanuôr công n’nắc, xang n’nắc k’rong bhrợ têng pazêng rau pr’đươi chr’nắp. đhanuôr nắc lứch ting đoọng k’tiếc, doọ nhăn zên chroót pa chô cr’van”.

Bơơn n’năl, c’lâng xa nay ra pặ cớ zr’lụ đhanuôr ắt mamông nắc vêy UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng tơợ c’moo 2009. Tước cr’chăl n’nâu, prang chr’hoong nắc ơy ra pặ xang 84 cóh pazêng 95 zr’lụ đhanuôr ắt mamông. T’coóh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang xay moon, đoọng vêy c’rơ xay bhrợ ha bh’rợ ra pặ cớ zr’lụ ắt mamông âng đhanuôr, chr’hoong Tây Giang nắc xay bhrợ crêê cơnh cóh bh’rợ đươi dua pazêng rau cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung cơnh xa nay bh’rợ 30a, cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh… T’coóh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang xay moon: cr’noọ xa nay nắc ắt mamông muy đhị pa têết đh’rứah lâng bh’rợ bhrợ cha muy đhị: “Ra pặ cớ đhanuôr ắt mamông, azi pa têết lâng văn hoá lâng nhâm mâng bh’rợ pa dưr kinh tế. Cóh zr’lụ đhanuôr ắt mamông nắc pa têết lâng k’tiếc pa bhrợ, ting cơnh c’lâng bh’rợ ắt mamông muy đhị bhrợ cha muy đhị, cóh đêếc ra li k’tiếc bhrợ đhăm clung ắt mamông, đoọng cớ k’tiếc ha đhanuôr, muy pr’loọng đong m’bứi bhlâng nắc 200m2 k’tiếc. Ting n’nắc k’rong bhrợ đh’rứah lâng pazêng xa nay bh’rợ k’rong bhrợ c’lâng p’rang, c’lang đác, điện lâng chr’nắp bhlâng muy zr’lụ ắt mamông âng đhanuôr n’nâu nắc bhrợ têng 1 trường mầm non đoọng ha apêê ađhi bơơn học đhị bhươl cr’noon”./.

Tây Giang: Điểm sáng trong sắp xếp lại dân cư

             PV Thành Long- Hốih Nhàn

Những năm qua, các cấp chính quyền huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nỗ lực trong việc sắp xếp lại dân cư theo tinh thần Nghị quyết số 12 của HĐND tỉnh. Đến nay, 84 trong tổng số 95 khu dân cư đã được sắp xếp lại với đầy đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu như: Điện, đường, trường, trạm. Nhiều khu dân cư mới khang trang, sạch đẹp, thậm chí nhiều nơi người dân còn được hỗ trợ xây nhà vệ sinh nằm riêng biệt, cải thiện môi trường sống của người dân.

Dọc đường từ trung tâm huyện Tây Giang về xã Dang, không khó để bắt gặp những khu dân cư mới khang trang đầy đủ điện, đường, trường, trạm.. không còn cảnh tranh tre nứa lá như trước đây nữa. Điển hình như khu dân cư thôn K’Xêêng, xã Dang, một điểm sáng về khu dân cư kiểu mới. Từ đầu thôn đã thấy một màu sáng rực rỡ của mái tole, có một trường mầm non nằm chính giữa khu dân cư, là nơi dành cho con em đồng bào học tập, vui chơi. Điểm nhấn nữa là mỗi nhà đều xây dựng một nhà vệ sinh nằm biệt lập với căn nhà chính. Ông A Lăng Đâr, thôn K’Xêêng, xã Dang, huyện Tây Giang cho biết, trước đây ông cùng bà con ở dưới thôn Pa Zol, nay về định cư ở mặt bằng thôn K’Xêêng này được 4 năm. Thế nhưng mọi người vẫn làm ăn, sản xuất ở nơi ở cũ, vì trên này còn thiếu đất sản xuất. Sáng đi làm chiều tối lại về đây, đi lại cũng thuận tiện hơn nhiều vì có đường xe rồi. Nhận mặt bằng nơi mới, thuộc diện hộ nghèo gia đình ông được thuỷ điện A Vương hỗ trợ 20 triệu đồng để làm nhà. Cuộc sống của bà con ở đây chủ yếu dựa vào việc làm nương rẫy, chăn nuôi nhỏ lẻ, thời điểm này bà con đang thu hoạch lúa mùa chính. Ông A Lăng Đâr, thôn K’Xêêng nói:“So với nơi ở cũ thì nơi ở mới tốt hơn nhiều, chúng tôi về đây được Nhà nước hỗ trợ về mặt bằng, hỗ trợ làm nhà ở, làm nhà vệ sinh, điện nước, trường học, đau ốm thì gần trạm xa, nói chúng là đầy đủ rồi”.

Một khu dân cư khác được UBND huyện Tây Giang bố trí mới theo Đề án sắp xếp lại khu dân cư. Đó là thôn Axoò, xã A Nông. Thôn Axoò hiện nay là khu dân cư kiểu mẫu với đầy đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu. Mỗi gia đình đều xây mới nhà cửa khang trang, không còn cảnh nhà tranh nứa lá như tập quán trước đây. Ông A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND xã A Nông, huyện Tây Giang cho biết, cách đây 10 năm, xã vận động bà con thôn Axoò về khu mới này để bắt đầu quá trình xây dựng nông thôn mới. Ban đầu khi nói di dời, bà con phản đối lắm, không ai muốn di cả. Nhưng sau thời gian vận động, nhất là được thấy những khu dân cư mới khang trang, sạch đẹp nên dần bà con cũng đồng lòng. Thế rồi đến nơi mới, ai cũng tự nguyện hiến đất để xây dựng khu dân cư, giúp nhau di dời nhà cửa.. nhờ vậy đến nay khu dân cư mới khang trang, sạch đẹp. Ông A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND xã A Nông, huyện Tây Giang cho biết:“Trong quá trình cũng khó khăn về công tác tuyên truyền, một số hộ dân chưa am hiểu. Sau xem được chủ trương của Đảng, Nhà nước đầu tiên là san ủi mặt bằng, tái định cư cho dân có nơi ở ổn định sau san ủi mặt bằng, đồng ruộng..dần dần dân hiểu sau đó tiếp tục đầu tư xây dựng công trình cơ bản. Bà con đều hiến đất hết, không có đòi đền bù.”

Được biết, chủ trương sắp xếp lại khu dân cư được UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tiến hành từ năm 2009. Đến thời điểm này, toàn huyện đã sắp xếp được 84 trên tổng số 95 khu dân cư. Ông Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết, để có nguồn lực cho việc thực hiện sắp xếp lại khu dân cư, huyện Tây Giang đã phải linh hoạt trong việc vận dụng từ các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình 30a, chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Nghị quyết 12 của HĐND tỉnh... Ông Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết: mục tiêu là định cư gắn với định canh:“Sắp xếp lại dân cư chúng tôi gắn liền với văn hóa và đảm bảo được phát triển kinh tế. Khu vực xung quanh người dân ở sẽ gắn với đất sản xuất theo hướng định cư gắn với canh, trong đó san ủi mặt bằng, cấp lại đất cho người dân tối thiểu mỗi hộ gia đình 200 m2 đất. Bên cạnh đó lồng ghép các chương trình nguồn vốn để đầu tư công trình giao thông, công trình nước, điện và đặc biệt mỗi mặt bằng dân cư này xây dựng 1 điểm trường mầm non để các cháu học ngay tại thôn./.”