Zr’lụ miền Trung – Tây Nguyên vêy bấc rau liêm choom lâng c’rơ ooy du lịch. Bấc c’moo ahay, apêê vel đong ơy đơớh loon k’rong bhrợ đh’rứah, pa têết bhrợ đh’rứah đoọng pa dưr du lịch, pa dưr dal rau chr’nắp pr’hay pazêng rau âng pazêng zr’lụ tước la lêy cóh pazêng vel đong lâng cóh prang zr’lụ. Hân đhơ cơnh đêếc, du lịch zr’lụ n’nâu dưr váih cắh ơy crêê cơnh lâng rau liêm choom xoọc vêy. Apêê tỉnh, thành zr’lụ miền Trung lâng Tây Nguyên xoọc chêếc bh’rợ pa liêm môi trường du lịch, bấc cơnh bh’rợ tr’nêng đoọng du lịch dưr váih k’rơ lấh mơ, nhâm mâng lấh mơ. Bha ar xrặ âng PV Lê Hiếu ắt đhị miền Trung.

Zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên pazêng vêy 19 tỉnh, thành phố lâng zr’lụ crâng k’tiếc k’nặ 152 r’bhâu km2, đhanuôr lấh 24 ức cha nắc manuýh. Zr’lụ n’nâu vêy đợ cr’van ooy du lịch bấc cơnh lâng bấc rau liêm choom ooy cruung đácm c’cir văn hoá – lịch sử. Prang zr’lụ xoọc vêy 12 tang bhuông păr pa bhrợ, lâng 5 tang bhuông păr quốc tế; 10 ch’nang biển rau 1. Rau liêm choom ooy du lịch biển, đảo vêy ta lêy nắc rau c’rơ âng pazêng zr’lụ ng’họm cóh toor biển crêê cơnh xa nay âng quốc tế, bấc vịnh đác la liêm vêy bha lang k’tiếc haanh déh. Nâu đoo nắc zr’lụ k’rong 14 c’cir bha lang k’tiếc lâng 40 c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp… C’moo 2018, pazêng ta mooi tước ooy zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên bơơn k’dâng 56 ức chu, pay lấh 60% đợ ta mooi âng prang k’tiếc, hân đhơ cơnh đêếc, pazêng đợ rau bơơn pay pa chô pay k’nặ 19% t’piing lâng bha lang k’tiếc. T’coóh Nguyễn Đức Chính, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị xay moon, du lịch cóh zr’lụ n’nâu dzợ ta bhúch rau pa têết bhrợ đh’rứah: “Muy cóh pazêng rau cắh liêm choom nắc bh’rợ pa têết pazêng zr’lụ. Quảng Trị ắt đhị m’pâng Quảng Bình lâng Thừa Thiên Huế, nắc pazêng zr’lụ vêy c’cir văn hoá lâng c’cir cruung đác chr’nắp pr’hay. Pazêng rau bh’rợ pa têết đh’rứah n’nắc nắc cắh ơy u váih cơnh cr’noọ âng pazêng apêê k’đhơợng xay. Bh’rợ pa têết bhrợ đh’rứah pa dưr du lịch bhlưa pazêng tỉnh lâng bhlưa pazêng doanh nghiệp cóh zr’lụ nhâm mâng lấh mơ lâng vêy đợ rau tr’pác trách nhiệm đh’rứah nắc du lịch prang zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên pa dưr k’rơ lấh mơ.”

Du lịch âng zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên vêy ta pác 3 zr’lụ: Bắc Trung Bộ, cóh toor biên Nam Trung Bộ lâng Tây Nguyên. Zr’lụ n’nâu vêy zr’lụ tước la lêy liêm pr’hay pa bhlâng cơnh Quảng Bình, Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Phan Thiết, Đà Lạt… Đợ ta mooi tước ooy zr’lụ n’nâu z’zăng bấc nắc cắh ma mơ, cắh ơy lấh choom k’đơơng bấc ta mooi du lịch cấp dal; pazêng rau pr’đươi du lịch cắh ơy crêê cơnh, đhr’năng pa têết đh’rứah cóh bh’rợ pa dưr du lịch dzợ bấc rau cắh liêm choom, pa bhlâng nắc bh’rợ pa têết bhrợ têng đợ bh’nơơn bh’rợ du lịch la lay. T’coóh Lê Quang Tùng, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch xay moon, pa dưr du lịch cóh zr’lụ n’nâu cắh ơy mr’cơnh: “Xoọc đâu zr’lụ miền Trung du lịch dưr váih cắh ơy mr’cơnh, vêy đợ vel đong du lịch váih k’rơ pa bhlâng cơnh: Đà Nẵng, Huế, Quảng Nam, Nha Trang- Khánh Hoà… nắc công vêy đợ vel đong xoọc đâu du lịch nắc dzợ đợ rau liêm choom, nắc đơớh vêy đợ c’lâng bh’rợ ooy chính sách, cóh đêếc vêy bh’rợ pa dưr manuýh pa bhrợ. Cóh đâu azi xay moon, xay moon xa nay bh’rợ du lịch âng pazêng vel đong nắc chr’nắp pa bhlâng lâng cóh đêếc vêy bh’rợ xay p’cắh zr’lụ công nắc muy rau chr’nắp đoọng bhrợ c’rơ ha zr’lụ dưr váih cóh ha y chroo.”

Bh’rợ du lịch Miền Trung – Tây Nguyên xoọc ắt lâng đhr’năng bấc rau cắh liêm choom, cơnh đợ pr’đươi du lịch nắc mr’cơnh bhlưa pazêng vel đong; ta mooi nắc đhiệp tước đhêy ắt, họm biển, lướt la lêy lâng cha đợ chr’na đha nắh, cắh vêy bh’rợ cha ớh cơnh lướt lêy văn hoá zr’lụ miền… Bh’rợ âng pazêng tour du lịch cắh ơy lấh ghít liêm, đợ t’ngay ắt tớt âng ta mooi cắh lấh đanh. Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Chuyên gia kinh tế, bêl ahay bhrợ Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam xay moon: rau liêm choom du lịch âng Miền Trung lâng Tây Nguyên nắc chr’nắp ga mắc bhlâng, nắc cóh đâu dzợ váih bh’rợ âng ngai nắc âng a đoo n’nắc bhrợ, cắh ơy vêy bh’rợ pa têết bhrợ đh’rứah liêm nhâm. Ting cơnh Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Đình Thiên nắc t’bhlâng k’đơơng t’bấc pazêng apêê tước k’rong bhrợ bha lâng ooy bh’rợ pa dưr du lịch: “T’bhlâng ga mắc pa bhlâng âng Miền Trung – Tây Nguyên, rau t’bhlâng liêm choom bhlâng nắc pa têết đh’rứah, nắc dzợ âng ngai nắc âng a đoo n’nắc bhrợ. Rau la léh ma muúch âng pazêng vel đong nắc nắc cha cóh tr’nơớp nắc cắh ơy zazum ooy du lịch. Truíh pazêng toor biển miền Trung nắc liêm pr’hay pa bhlâng, nắc đợ rau đơ bhứah đoọng pa dưr nắc đhiệp mơ 300 tước 400 mét. Đà Nẵng nắc vel đong liêm choom bhlâng cóh bh’rợ pa dưr du lịch, nắc cắh ơy vêy zr’lụ đoọng ha ta mooi ắt mamông cóh ha dum. Nắc du lịch cắh ng’lướt ắt cha ớh cóh ha dum, ha dum ng’bếch, t’ngay lướt cha ớh nắc ng’đươi zên đhơ đhơ công cắh choom lứch.”

Cóh pazêng c’moo ahay, du lịch zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên ơy tr’zúp tr’zooi đh’rứah ting cơnh c’lâng pa têết zr’lụ, t’bhlâng pa dưr du lịch. Hân đhơ cơnh đêếc, muy bơr chuyên gia xay moon, zr’lụ n’nâu nắc dzợ ta bhúch bh’rợ pa têết bhrợ đh’rứah đươi dua pazểng au đơ chr’nắp âng cruung đác, văn hoá la lay âng pazêng vel đong t’mót ooy bh’nơơn bh’rợ du lịch… t’coóh Nguyễn Quốc Kỳ, Tổng Giám đốc Vietravel xay moon ghít, apêê tỉnh Miền Trung – Tây Nguyên xoọc ta uáh pr’đươi du lịch: “Pazêng bh’nơơn bh’rợ âng hêê cóh miền Trung nắc đhiệp ng’đươi cóh toor đác, cắh ơy choom đươi cóh m’pâng mặt đác lâng cóh clong đác. Ba bi cơnh ahêê bếch 1 ha dum cóh khách sạn, 1 ha dum 150 đô nắc ng’nghiết biển 2 tiếng công bơơn pay pa chô 150 đô la lâng k’rong bhrợ đoọng ha bh’rợ nghiệt lêy biển n’nắc ếp lấh mơ ng’đươi 1 suất k’rong bhrợ đoọng ha 1 phòng khách sạn cơnh xoọc đâu.”

Pa prá đhị bh’rợ prá xay pa dưr du lịch Miền Trung lâng Tây Nguyên, vêy ta bhrợ têng đhị Huế, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ơy xay moon đoọng ha ngành du lịch nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng ha ta mooi tước ooy Việt Nam bấc lấh mơ, ắt đanh lấh mơ, đươi zên bấc lấh mơ; bhrợ têng cơnh ooy đoọng ta mooi xay truíh cớ bh’rợ du lịch chr’nắp liêm lâng đhanuôr, lâng pr’zớc k’rơ lấh mơ, bhui har lấh mơ. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xay moon đhr’năng k’đị ta mooi, đhr’năng lướt ta pun, glụ ta mooi câl hàng, g’lớc ta mooi… dzợ u váih cóh pazêng vel đong, bhrợ rau cắh liêm crêê ooy du lịch. Thủ tướng Chính phủ công ta đang moon pazêng vel đong bhrợ têng rau pr’ắt bh’rợ liêm crêê âng đhanuôr, manuýh bhrợ têng bh’rợ du lịch liêm crêê chr’nắp pr’hay; apêê doanh nghiệp nắc t’bhlâng xay p’cắh rau liêm chr’nắp âng k’tiếc k’ruung: “Apêê vel đong nắc ch’mêết lêy, xay moon cớ, lêy pr’đươi du lịch âng hêê xoọc vêy nắc ơy vêy ta đươi liêm choom cắh?. Lướt đh’rứah lâng n’nắc nắc đơớh ch’mêết lêy, xay moon, ra lóc pác, dzáp t’nooi lâng bhrợ têng pazêng bh’rợ đươi dua tr’pác, đươi dua pr’đươi du lịch. Nắc rơợng griing pay pa chô pazêng pr’đươi du lịch lấh pazao đoọng ooy pazêng c’la k’rong brợ cắh tộ bhrợ têng, cắh đươi cắh đươi dua cắh lấh liêm choom, bhrợ pa hư pazêng rau cr’van pr’đươi chr’nắp âng du lịch.”

Cóh pazêng c’moo ahay, du lịch zr’lụ Miền Trung lâng Tây Nguyên ơy bhrợ t’váih rau liêm choom cóh bh’rợ k’đơơng t’pấh ta mooi tước ooy zr’lụ n’nâu. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng du lịch dưr váih crêê cơnh lâng rau liêm choom ơy vêy, pazêng vel đong cóh zr’lụ n’nâu nắc bhrợ t’váih p’xoọng bấc bh’nơơn bh’rợ du lịch t’mêê, cha chríh, pa dưr dal rau liêm choom cóh pazêng zr’lụ tước la lêy, t’bhlâng pa têết đh’rứah pazêng zr’lụ lâng bhrợ pa dưr zr’lụ du lịch. Apêê tỉnh Miền Trung lâng Tây Nguyên đh’rứah cr’đhơợng têy t’bhlâng pa dưr k’rơ lấh mơ, đơớh lấh mơ dưr váih muy cơnh nhâm mâng lấh mơ./.

Đẩy mạnh liên kết, tăng tốc phát triển du lịch của Miền Trung và Tây Nguyên

 Khu vực miền Trung - Tây Nguyên có nhiều tiềm năng và thế mạnh về du lịch. Nhiều năm qua, các địa phương đã chủ dộng hợp tác, liên kết để phát triển du lịch, nâng cao sức hấp dẫn của các điểm đến trong từng địa phương và trong toàn khu vực. Tuy nhiên, du lịch khu vực này phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh hiện có. Các tỉnh, thành khu vực miền Trung và Tây Nguyên đang tìm cách cải thiện môi trường du lịch, đa dạng hóa sản phẩm để du lịch tăng tốc phát triển bền vững. Bài viết của PV Lê Hiếu thường trú tại miền Trung.

Khu vực Miền Trung và Tây Nguyên gồm có 19 tỉnh, thành phố với diện tích tự nhiên  gần 152 nghìn km², dân số hơn 24 triệu người. Khu vực này có nguồn tài nguyên du lịch đa dạng, phong phú với nhiều tiềm năng nổi trội về cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa - lịch sử. Toàn khu vực hiện có 12 sân bay đang hoạt động, với 5 sân bay quốc tế; 10 cảng biển loại 1. Tiềm năng du lịch biển, đảo được xem là thế mạnh với chuỗi các bãi biển đẳng cấp quốc tế, nhiều vịnh đẹp được thế giới ghi nhận. Đây là nơi tập trung 14 di sản thế giới và 40 di tích quốc gia đặc biệt… Năm 2018, tổng lượng khách đến khu vực Miền Trung và Tây Nguyên đạt khoảng 56 triệu lượt, chiếm hơn 60% lượng khách của cả nước; thế nhưng, tổng thu nhập chỉ chiếm gần 19% so với toàn quốc. Ông Nguyễn Đức Chính, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho rằng, du lịch trong khu vực này còn thiếu sự liên kết: “Một trong những điểm yếu nhất là liên kết của vùng. Quảng Trị nằm giữa Quảng Bình và Thừa Thiên Huế, là các nơi có di sản văn hóa và di sản về thiên nhiên rất nổi tiếng. Nhưng sự liên kết đó chưa diễn ra theo ý muốn của các nhà quản lý. Việc liên kết phát triển du lịch giữ các tỉnh và giữ các doanh nghiệp trong khu vực chặt chẽ và có sự chia sẻ trách nhiệm với nhau thì du lịch cả vùng Miền Trung và Tây Nguyên phát triển mạnh mẽ hơn.”

Du lịch của khu vực Miền Trung và Tây Nguyên được chia thành 3 vùng: Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Khu vực này có những điểm đến đẳng cấp như Quảng Bình, Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Phan Thiết, Đà Lạt... Lượt khách tới khu vực này tương đối lớn nhưng phân bổ không đồng đều, chưa thu hút được thị trường khách du lịch cao cấp; Hệ thống hạ tầng du lịch chưa đồng bộ, tính liên kết trong phát triển du lịch còn nhiều  hạn chế, nhất là liên kết xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù. Ông Lê Quang Tùng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, phát triển du lịch ở khu vực này chưa đồng đều: “ Hiện nay khu vực miền Trung du lịch phát triển chưa đồng đều, có những địa phương du lịch rất phát triển như: Đà Nẵng, Huế, Quảng Nam, Nha Trang - Khánh Hòa… Nhưng cũng có những địa phương hiện nay du lịch vẫn đang là tiềm năng, cần phải có những định hướng xây dựng về chính sách, trong đó có phát triển nguồn nhân lực. Ở đây chúng tôi cho rằng, quảng bá xúc tiến du lịch của các địa phương đóng một vai trò quan trọng và trong đó mô hình quảng bá vùng cũng là một yếu tố tạo ra động lực cho vùng phát triển trong thời gian tới.”

Hoạt động du lịch Miền Trung - Tây Nguyên đang đối mặt với nhiều bất cập như hệ thống sản phẩm du lịch trùng lặp giữa các địa phương; Du khách chỉ dừng lại nghỉ dưỡng, tắm biển, tham quan và ẩm thực, thiếu những hoạt động vui chơi giải trí mang tính trải nghiệm văn hóa vùng miền,.. Hoạt động của các tour du lịch chưa chuyên sâu, số ngày lưu trú của du khách còn ngắn. Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam nhận định: tiềm năng du lịch của Miền Trung và Tây Nguyên là rất lớ  nhưng ở đây vẫn còn diễn ra tình trạng “mạnh ai nấy làm”, chưa có sự liên kết chặt chẽ. Theo Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Đình Thiên thì cần chú trọng thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào phát triển du lịch:    “Nỗ lực lớn nhất của Miền Trung - Tây Nguyên, nổ lực tốt nhất là kết nối nhưng vẫn “mạnh ai nấy làm”. Cái manh mún của từng địa phương là “ăn” mặt tiền chứ chưa phải tổng thể về du lịch. Dọc các bờ biển miền Trung rất đẹp nhưng chiều rộng để phát triển năng lực chỉ 300 đến 400 mét. Đà Nẵng là hình mẫu phát triển du lịch nhưng chưa có nơi cho du khách sống về đêm. Mà du lịch không sống về đêm, đêm ngủ, ngày chơi thì tiền tiêu mãi không hết.”

Những năm qua, du lịch khu vực Miền Trung và Tây Nguyên đã hỗ trợ nhau theo xu hướng liên kết vùng, thúc đẩy phát triển du lịch. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, khu vực này vẫn thiếu sự liên kết khai thác những giá trị tài nguyên, văn hóa đặc thù của từng địa phương “lồng” vào trong sản phẩm du lịch… Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Tổng Giám đốc Vietravel khẳng định, các tỉnh Miền Trung - Tây Nguyên đang lãng phí tài nguyên du lịch: “Toàn bộ sản phẩm chúng ta ở miền Trung chỉ khai thác ở mép nước thôi chưa khai thác trên mặt nước và dưới mặt nước. Ví dụ chúng ta ngủ 1 đêm ở khách sạn 1 đêm 150 đô nhưng lặn biển 2 tiếng cũng có thể thu 150 đô được và đầu tư cho lặn biển đó thấp hơn nhiều chi 1 suất đầu tư cho 1 phòng khách sạn hiện nay.”

Phát biểu tại Hội nghị phát triển du lịch Miền Trung và Tây Nguyên, diễn ra tại thành phố Huế, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đặt ra cho ngành du lịch làm thế nào để du khách tìm đến Việt Nam đông hơn, ở lại lâu hơn, tiêu tiền nhiều hơn; làm thế nào để khách kể lại câu chuyện du lịch thú vị với người thân, với bạn bè một cách đầy hứng khởi. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng tình trạng “chặt chém” du khách, vấn nạn chèo kéo bán hàng rong, lừa đảo khách… còn diễn ra đã làm ảnh hưởng xấu đến du lịch. Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các địa phương phải xây dựng hình ảnh người dân, nhân viên du lịch thân thiện, chân thành; Các doanh nghiệp cần tăng khả năng quảng bá nét đẹp của đất nước: “Các địa phương cần rà soát, phân tích lại xem tài nguyên du lịch của chúng ta hiện có đã được khai thác, sử dụng có hiệu quả chưa? Có được trao đúng “thợ kim hoàn”có năng lực và tiềm lực chưa?. Đi liền với đó cần phải thống kê, phân loại, xếp hạng và tổ chức các hoạt động khai thác phân bổ, sử dụng tài nguyên du lịch. Cần kiên quyết thu hồi các tài nguyên du lịch đã giao nhưng chủ đầu tư không đầu tư, không sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả làm hư hại, xuống cấp tài nguyên.” 

Trong những năm qua, du lịch khu vực Miền Trung và Tây Nguyên đã tạo sự chuyển biến trong việc thu hút du khách đến với khu vực này. Tuy nhiên, để du lịch phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có, các địa phương khu vực này cần tạo được thêm nhiều sản phẩm du lịch mới lạ, nâng cao chất lượng điểm đến, tăng cường liên kết vùng và xây dựng cụm phát triển du lịch. Các tỉnh Miền Trung và Tây Nguyên cùng nắm tay nhau tăng tốc phát triển một cách bền vững hơn./.