Bhươl cr’noon cr’ăy phong Quy Hoà ( Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hoà), thành phố Quy Nhơn, ắt cóh m’pâng ta huung têêm ngăn đăn toor biển. Bhươl cr’noon n’nâu nắc đhị ắt mamông âng lấh 250 pr’loọng đong lâng lấh 400 cha nắc manuýh k’ăy phong blo tơợ prang k’tiếc k’ruung. Cóh cr’noon phong, zập lang cha nắc manuýh nắc vêy đợ rau cắh pr’đoỌng, rau cr’ăy âng a chắc a zân lâng ooy cr’noọ. Apêê đoo chô ooy đâu ắt mamông bhui har đh’rứah. A dếch Hồ Thị Nguyệt, 80 c’moo, vel đong cóh thành phố Huế k’nặ 20 c’moo ắt mamông đhị cr’noon phong Quy Hoà. A dếch Nguyệt crêê cr’ăy phong tơợ bêl 20 c’moo. Na noo pân đil lâng ta đhi pân juýh âng a dếch nắc công crêê pr’lúh cr’ăy n’nâu. Rau rơơm kiêng âng a dếch Nguyệt nắc bơơn ắt mamông lâng đhanuôr cóh cr’noon phong tước lứch lang: “Pa dứah cóh đâu apêê bác sĩ, y tấ liêm crêê pa bhlâng, cha ộm crêê liêm, liêm crêê lấh mơ ahay. đanh đanh nắc vêy apêê liêm loom tước đoọng nắc ađay câl p’xoọng chr’na đha nắh đoọng u yêm lấh mơ. Acu mót ooy bệnh viện n’nâu nắc l’thai lấh mơ, cruung đác cóh đâu ting t’ngay u liêm lấh mơ, vêy apêê pa liêm p’xoọng. Acu lêy cóh đâu nắc đhr’nong đong âng cu”.

Bhươl cr’noon phong Quy Hoà vêy 255 đhr’nong đong âng bấc c’bhúh liêm loom bhrợ têng đoọng ha manuýh jéh k’ăy. Pazêng đhr’nong đong cóh bhươl cr’noon phong Quy Hoà nắc đợ xa nay ooy da dêr doọ u khúch goo. Xa nay ooy lang âng a moó Pơ Sen, vel đong cóh Gia Lai vêy bấc ngai cóh cr’noon n’năl. A moó ch’roonh zr’muông lâng muy cha nắc pân juýh, nắc đoo bêl a đoo pân juýh n’nắc n’năl a moo crêê pr’lúh cr’ăy phong nắc ađoo dưr lơi a moó. Chô ắt mamông cóh cr’noon phong Quy Hoà, a moó lum muy cha nắc manuýh pân juýh n’lơơng crêê cr’ăy cơnh a moó. A noo lâng a moó tr’dêr, ắt đh’rứah. K’điêl cắh vêy dzung, k’diíc cắh vêy têy, a đoo za nươr đh’rứah đoọng ắt mamông. Pơ Sen xay truíh: “Xoọc lum a đoo tước nâu cơy nắc glặp 15 c’moo. Mị 2 cha nắc công lứch khúch goo, jéh k’ăy, têy dzung cắh vêy, lang manuýh cắh vêy k’coon nắc zr’nắh xr’dô pa bhlâng. A đoo ta ha ặ hân đhơ cơnh đêếc liêm crêê pa bhlâng, bơr azi ắt mamông đh’rứah chrooi ch’néh zêệ ch’na cha zazum, bêl jéh k’ăy nắc tr’zúp tr’zooi đh’rứah”.

Đhanuôr cr’noon phong Quy Hoà nắc dzợ bhrợ têng bấc rau bh’rợ đoọng ta bơơn tr’mông. Manuýh doọ lấh ngân nắc lướt ta bơơn axiu, lướt ooy crâng chóh n’loong… manuýh crêê k’ăy ngân nắc ắt mamông cóh đong đương đươi đợ zên zúp zooi. Pa dứah đh’réh cr’ăy đoọng ha manuýh cóh cr’noon phong, apêê y bác sỹ Bệnh viện Phong lâng da liễu Trung ương Quy Hoà ơy t’bhlâng ta đang moon pazêng c’bhúh cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng zúp zooi. Bấc c’bhúh, cha nắc manuýh liêm loom ơy pazum têy k’rong c’rơ bhrợ têng pazêng rau pr’đươi lâng pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha k’coon ta đhi apêê crêê pr’lúh cr’ăy; zúp zooi bhrợ têng trường mẫu giáo, đong zư lêy p’niên, câl pazêng rau pr’đươi học tập, chóh n’loong cóh zr’lụ Bệnh viện. K’coon ta đhi âng apêê đoo nắc t’bhlâng cóh học tập, bơơn bấc bh’nơơn chr’nắp dal, bấc apêê ađhi xoọc lướt học cóh apêê trường đại học, cao đẳng. Đhr’nong đong trường mẫu giáo cóh bhươl cr’noon phong Quy Hoà zập t’ngay nắc dzợ bấc ơl p’rá cr’chăng âng acoon p’niên. A moÓ Nguyễn Thị Minh Ái, giáo viên mầm non Ghềnh Ráng, thành phố Quy Nhơn xay moon, apêê ađhi cóh cr’noon phòng nắc ng’k’rang bấc lấh mơ: “Apêê p’niên dzợ lum bấc rau zr’nắh k’đháp cóh pr’ắt tr’mông, tu cơnh đêếc nắc k’rang ha apêê đoo bấc lấh mơ. Acu k’er da dêr pa bhlâng p’niên k’tứi, zư lêy apêê đoo nắc cơnh k’coon âng đay. Apêe đoo nắc dzợ k’tứi, cắh n’năl pr’lúh cr’ăy nắc n’hau, acu t’bhlâng xay bhrợ pazêng rau đơ liêm crêê bhlâng đoọng ha apêê đoo”.

Bác sĩ Vũ Tuấn Anh, Giám đốc bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hoà xay moon, cóh cr’chăl ahay, apêê y, bác sĩ đhị đâu ta luôn t’bhlâng xay bhrợ rau liêm crêê bhlâng đoọng ha manuýh crêê pr’lúh cr’ăy phong. Bấc apêê bác sĩ nắc tình nguyện ắt cóh bhươl cr’noon phong, t’bhlâng pa dứah đoọng ha manuýh crêê cr’ăy phong cơnh manuýh bhúh xoọng âng đay. Ting cơnh bác sĩ Vũ Tuấn Anh, rơơm kiêng âng apêê bác sĩ nắc bhrợ t’váih rau liêm crêê pa bhlâng cóh môi trường, đoọng bhrợ ha manuýh k’ăy phong doọ dzợ lấh xơợng k’ăy k’naanh. “Cr’noọ âng zi nắc bhrợ liêm crêê, manuýh k’ăy bơơn ắt lâng cruung đác, đoọng apêê đoo ắt mamông liêm crêê, ắt cóph zr’lụ liêm pr’hay, doọ dzợ lấh xơợng k’ăy k’naanh cóh a chắc a zân. Manuýh tơợ lơơng tước, lum lêy nắc t’bil bhlưa manuýh k’ăy lâng manuýh doọ k’ăy, đoọng manuýh k’ăy lêy apêê đoo nắc công cơnh manuýh n’lơơng ấh”.

Nắc ngoọ cơnh muy zr’lụ têêm ngăn đhị toor biển, bhươl cr’noon phong Quy Hoà nâu cơy nắc tr’xăl bấc pa bhlâng lâng dưr váih zr’lụ tước la lêy âng manuýh./.

Bình yên làng bệnh phong Quy Hòa

Thanh Hiếu

Trước đây, làng bệnh phong Quy Hòa, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định lặng lẽ và kín đáo như một góc khuất nhỏ nơi phố biển Quy Nhơn. Những năm gần đây, làng này được nhắc đến là khu sinh thái bình yên và thơ mộng được nhiều người ghé thăm. Sự e ngại với những bệnh nhân phong không còn nữa. Thay vào đó là những đồng cảm, yêu thương và ấm áp tình người. Cũng chính nơi đây, nhiều nam, nữ bệnh nhân phong nên nghĩa vợ chồng, sinh ra những đứa con lành lặn, học hành tiến bộ mong muốn trở về chữa bệnh cho bà con.

Làng phong Quy Hòa (Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa), thành phố Quy Nhơn, nằm lọt giữa thung lũng bình yên bên bờ biển. Ngôi làng này là nơi an cư của hơn 250 hộ gia đình với hơn 400 bệnh nhân phong đến từ khắp cả nước. Ở làng phong, mỗi phận người là một câu chuyện dài đầy bi kịch, nỗi đau của thể xác lẫn tinh thần. Họ về đây sống vui vẻ bên nhau. Bà Hồ Thị Nguyệt, 80 tuổi, quê ở thành phố Huế gần 20 năm sống tại làng phong Quy Hòa. Bà Nguyệt mắc bệnh phong từ năm 20 tuổi. Chị gái và em trai của bà cũng mắc bệnh này. Mong ước của bà Nguyệt là được sống gắn bó với bà con làng phong đến cuối đời: “Điều trị ở đây các bác sĩ, y tá rất đàng hoàng, ăn uống đàng hoàng, sướng hơn trước. Lâu lâu có đoàn từ thiện vào cho thì mình mua thêm thức ăn cho ngon. Tôi vào bệnh viện này thì thấy thoải mái hơn, phong cảnh nơi đây lúc nào cũng đẹp, có sửa chữa thêm. Mình xem nơi đây chính là ngôi nhà của mình”.

Làng phong Quy Hòa có 255 căn nhà của nhiều tổ chức từ thiện xây dựng tặng bệnh nhân. Những mái ấm gia đình ở làng phong Quy Hòa là những câu chuyện về tình yêu không tật nguyền. Câu chuyện về số phận của chị Pơ Sen, quê ở Gia Lai được nhiều người trong làng phong biết đến. Chị từng có tình yêu đẹp nhưng người đàn ông đó khi biết chị mắc bệnh phong đã bỏ chị mà đi. Về sống ở làng phong Quy Hòa, chị gặp người đàn ông khác cùng cảnh ngộ. Anh và chị chia sẻ yêu thương, vui buồn có nhau. Vợ mất chân, chồng mất tay, họ dựa vào nhau để sống. Pơ Sen tâm sự: “Hồi gặp ông ấy đến nay đã 15 năm chẵn. Cả 2 người cũng đều tàn phế, bệnh tật, tay chân không có, cuộc đời không con không cái khổ lắm. Ông ấy lớn tuổi nhưng rất tốt, hai người sống góp gạo nấu cơm chung, lúc đau ốm thì giúp đỡ, chăm sóc nhau”.

Người dân làng phong Quy Hòa còn phải bươn chải bằng nhiều nghề để kiếm sống. Người bệnh nhẹ thì đi biển đánh cá, lên rừng trồng cây… Người bệnh nặng ngồi 1 chỗ sống nhờ tiền trợ cấp. Điều trị bệnh cho những người ở làng phong, các y bác sĩ Bệnh viện Phong và da liễu Trung ương Quy Hòa đã tích cực vận động các tổ chức trong và ngoài nước giúp đỡ. Nhiều tổ chức, cá nhân hảo tâm đã chung tay góp sức xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng và đào tạo nghề cho con em bệnh nhân; Hỗ trợ xây dựng trường mẫu giáo, nhà trẻ, mua dụng cụ học sinh, trồng cây xanh trong khuôn viên Bệnh viện. Con em của họ đã vươn lên trong học tập, đạt nhiều thành tích cao, nhiều em đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng. Ngôi trường mẫu giáo ở trong làng phong Quy Hòa hằng ngày vẫn rộn vang tiếng cười đùa của con trẻ. Chị Nguyễn Thị Minh Ái, giáo viên mầm non Ghềnh Ráng, thành phố Quy Nhơn cho biết, các em ở làng phong cần được quan tâm, chia sẻ nhiều hơn: “Các cháu điều kiện còn thiếu thốn nên phải quan tâm đến cháu hơn. Mình thương trẻ thì trẻ thương mình, chăm sóc các cháu như con của mình vậy. Các em vẫn còn ngây thơ, chưa hiểu được bệnh tật là gì, mình quan tâm những gì tốt nhất cho các cháu là được”.

Bác sĩ Vũ Tuấn Anh, Giám đốc bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa cho biết, thời gian qua, các y, bác sĩ tại đây luôn nỗ lực chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân phong. Nhiều bác sĩ tình nguyện ở lại làng phong, tận tình chăm sóc bệnh nhân phong như người thân của mình. Theo bác sĩ Vũ Tuấn Anh, mong muốn của các bác sĩ là tạo một môi trường bệnh viện thoải mái với không gian sinh thái đẹp để bệnh nhân phong vơi đi nỗi đau bệnh tật: “Mục đích của mình là làm cho đẹp, người bệnh được hòa với thiên nhiên để tâm hồn của họ được thoải mái, sống trong khung cảnh tốt, bớt đi nỗi đau về thể xác cũng như tinh thần. Người bên ngoài vào chơi, thăm quan thì xóa nhòa khoảng cách giữa người bệnh với người lành để người bệnh cảm thấy họ cũng giống như những người bình thường khác”.

Như một nơi bình yên bên miền chân sóng, làng phong Quy Hòa ngày nay đã có rất nhiều thay đổi và trở thành điểm đến của nhiều người./.