Pazêng t’ngay đâu, truíh c’lâng moọt ooy vel đác mắm Nam Ô, ma nuýh lướt vối, bhrợ têng bấc lấh mơ t’ngay c’xu. Đhanuôr bấc tợơ chô ooy đâu câl đác mắm cha Tết, bhrợ pr’hêl. Đác mắm Nam Ô bơơn ta bhrợ têng prang c’moo. Đhơ cơnh đếêc, cóh pazêng t’ngay c’xêê đăn Tết, đợ đác mắm pa câl bấc lấh bơr, pêê chu cơnh c’xu. Pa căn Phạm Thị Hải Nguyệt ơy bhrợ têng đác mắm đanh c’moo đhị vel bhrợ têng đác mắm Nam Ô xay moon: Zập c’moo pr’loọng đong đoo pa câl đoọng ha thị trường k’nặ 3.000 lít đác mắm. Bêl Tết, apêê zước câl cung zăng bấc, cóh đếêc bấc bhlầng nắc apêê ặt cóh Nam, cóh Bắc, apêê tước câl:“Cơnh c’xu, tước đăn Tết nắc zi bhrợ têng đoọng ha pêê zước câl lalăm. Đhị cr’chăl tết nắc pa câl bấc lấh mơ. Hợp đồng tợơ apêê cơ quan doanh nghiệp. Zập cơ quan nắc apêê đoọng zập cha nắc 1 lít, đoo doanh nghiệp 200 cha nắc nắc bơơn pa câl 200 lít đác mắm. Căh cợ nắc pa câl đăh nguôi pa gơi mọot ooy thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, bấc bhlầng nắc t’mooi du lịch”.

      Đọong vêy t’dzọt đác mắm yêm nắc lêy đanh lấh 1 c’moo. A xiu đoọng bhrợ nắc a biing tăm. Mọot c’xêê 3 âm lịch, đhanuôr t’mêê bơơn a xiu, t’mọot ooy bhụ prặ bhoóh, đương tước lứch c’xêê 12 nắc chiết pa hooi pay đác mắm. Pr’lọong đong pa căn Lê Nguyễn Hoàng Tâm ơy 5 lang bhrợ têng đác mắm nâu, pa căn Tâm đoọng năl, mắm cóh đâu nắc zêng bhrợ têng lâng zr’ma tự nhiên, căh vêy đươi dua rau za nươu bhrợ zr’ma. Zêng lâng bhiệc đớc a xiu nắc cung đớc coh bhụ sành căh cợ nắc thùng phuy tệêm ngăn. Đhanuôr prặ a xiu lâng bhoóh cr’liêng ga mắc ơy đớc đanh c’moo. Apêê pr’đươi đớc mắm nắc ta bhrợ lâng n’loong pa néh, cóh dứp đớc chuốh lâng pr’níh, muy bhụ mặ đớc prặ 2-3 tạ a xiu. Đớc tước 12 c’xêê t’tun, nắc pay mơ 100-150 lít đác mắm loại 1, pr’họom bhrôông cọoc, đha hum yêm. Pa căn Lê Nguyễn Hoàng Tâm đoọng năl:“Ma nuýh đươi dua ơy câl cha tợơ bấc lang a hay, tợơ đếêc nắc ma nuýh đi moon đoọng ma nuýh tốh xợơng năl, tợơ lang nâu tước lang tốh năl. Zập ngai nâu kêi zêng k’rang tước đhr’năng tệêm ngăn chr’na đh’nắh, tu cơnh đếêc bấc ngai tin đươi cha đác mắm âng zi”.

       Đác mắm Nam Ô vêy truyền thống đanh c’moo, tu cơnh đếêc nắc mơ chu Tết zập đoo pr’loọng đong cung kiêng vêy bơr pêê lít đác mắm Nam Ô đoọng cha lâng bhrợ pr’hêl Tết đoọng ha ma nuýh đong, pr’zợc. Đác mắm Nam Ô căh muy pa câl đhị Đà Nẵng nắc dzợ đơơng pa câl đoọng ha pêê tỉnh, thành lơơng cóh prang k’tiếc k’ruung cơnh Hà Nội, Đắk Lắk, thành phố Hồ Chí Minh… T’coóh Trần Ngọc Vinh, Chủ tịch vel bh’rợ tr’nêng đác mắm Nam Ô xay moon, cóh đhr’năng bấc vel đong đươi dua công nghệ liêm t’mêê đoọng bhrợ đác mắm nắc vel Nam Ô dzợ zư đớc bhrợ têng cơnh ty đanh a hay. Zập c’nặt prặ a xiu tước pay đác mắm zêng liêm crêê kỹ thuật, tệêm ngăn bh’nơơn. Tu cơnh đếêc đác mắm Nam Ô bấc ngai kiêng cha. T’coóh Trần Ngọc Vinh đoọng năl, pazêng t’ngay đâu đhanuôr trơ vâng đoọng loon vêy mắm pa câl đoọng ha thị trường Tết. C’moo đâu, đợ đác mắm Nam Ô k’nặ 200 r’bhầu lít, bấc lấh cr’chăl tết c’moo hay:“Đhanuôr zi zập bêl cung ra văng mắm cr’chăl Tết tợơ 8-10 c’xêê. Ra văng đoọng ha Tết 2019 nắc tợơ tợơp cha tết xang c’xêê 1 âm câl a xiu crêê cr’chăl a xiu c’xêê 3 âm, tước c’xêê 11 nắc azi pa hooi đác mắm. Xang đếêc, đương ma núyh câl t’đang nắc a zi toong mắm cóh chai, đơơng đoọng ha ma nuýh đươi dua crêê đhị Tết. Mắm căh vêy đươi dua rau za nươu bhrợ zr’ma, bhrợ têng crêê t’ngay c’xêê, crêê giờ nắc vêy mắm yêm. Acu rơơm Nhà nước cha mệêt lêy bh’nơơn mắm liêm ghít lấh mơ dzợ”./.

Làng nước mắm Nam Ô hối hả vào Tết

                PV Phương Cúc

Những ngày này, các hộ sản xuất nước mắm ở làng Nam Ô ở phường Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng đang hối hả vào vụ chuẩn bị nguồn hàng bán dịp trước Tết. Những chai nước mắm của làng nghề nức tiếng này được nhiều người ưa chuộng gửi về phương xa cho gia đình, người thân.

Những ngày này, dọc con đường vào làng nước mắm Nam Ô, tấp nập hơn hẳn ngày thường. Người dân các nơi về đây mua nước mắm về ăn Tết, làm quà. Thông thường, nước mắm Nam Ô được sản xuất quanh năm. Tuy nhiên, vào những tháng gần Tết, sản lượng nước mắm tiêu thụ tăng gấp đôi, gấp 3 ngày thường. Bà Phạm Thị Hải Nguyệt có nghề làm nước mắm lâu năm ở làng nước mắm Nam Ô chia sẻ: mỗi năm gia đình bà bán ra thị trường gần 3.000 lít nước mắm. Dịp Tết khách hàng đặt mua nhiều, trong đó, nhiều người ở trong Nam ngoài Bắc cũng tìm đến đặt mua:“Như thường lệ, cứ sắp Tết là mình nhận đơn đặt hàng về gia đình cùng làm. Chủ yếu mùa Tết thì được nhiều hơn. Hợp đồng từ các cơ quan, doanh nghiệp. Mỗi cơ quan thì họ biếu mỗi người một lít, ví dụ doanh nghiệp có 200 công nhân thì bán được 200 lít nước mắm. Hay mình bán ở ngoài gửi đi thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội chủ yếu là khách du lịch”.

Để cho ra giọt nước mắm đạt chất lượng phải mất hơn 1 năm. Loại cá duy nhất được lựa chọn là cá cơm than. Vào tháng 3 âm lịch, ngư dân vừa đánh bắt cá lên, cho vào vại ướp muối, đợi đến hơn 12 tháng mới được chiết mắm. Gia đình bà Lê Nguyễn Hoàng Tâm có 5 đời nối nghiệp sản xuất nước nắm truyền thống, bà Tâm cho biết, mắm ở đây làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng bất kỳ hóa chất nào. Ngay cả ủ cá cũng dùng chum vại sành hoặc thùng phuy đạt tiêu chuẩn an toàn. Người dân muối cá bằng muối hạt lớn để lâu năm. Các chum nước mắm làm bằng gỗ mít, dưới đáy chèn sạn và chổi đót, một chum có thể đựng được 2 đến 3 tại cá ướp muối. Để đến 12 tháng sau, mới lấy được khoảng 100 -150 lít nước mắm loại 1, màu đỏ sậm, đặc sánh, rất thơm ngon. Bà Lê Nguyễn Hoàng Tâm cho biết:“Khách hàng họ ăn từ bao nhiêu đời nay rồi bây giờ cứ thế rồi truyền tai nhau. Người ta bây giờ quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm, nên họ thấy tín nhiệm sản phẩm của mình”.

Nước mắm Nam Ô có truyền thống từ lâu đời nên cứ đến dịp Tết gia đình nào cũng muốn có vài lít nước mắm Nam Ô để ăn và làm quà biếu Tết cho người thân, bạn bè. Nước mắm Nam Ô không chỉ được tiêu thụ ở Đà Nẵng mà còn xuất đi các tỉnh, thành khác trong cả nước như Hà Nội, Đăk Lăk, thành phố Hồ Chí Minh,… Ông Trần Ngọc Vinh, Chủ tịch Làng nghề nước mắm Nam Ô chia sẻ, Trong khi nhiều nơi sử dụng công nghệ hiện đại để làm mắm thì làng Nam Ô vẫn giữ cách làm truyền thống. Mọi quy trình từ ủ mắm đến chiết mắm đều phải đảm bảo kỹ thuật, chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Do vậy, nước mắm Nam Ô được thị trường rất ưa chuộng. Ông Trần Ngọc Vinh cho biết thêm, những ngày này bà con tất bật sản xuất để kịp cung ứng cho thị trường Tết. Năm nay, sản lượng tiêu thụ nước mắm Nam Ô gần 200 nghìn lít, tăng hơn nhiều với dịp Tết năm ngoái:“Bà con chúng tôi lúc nào cũng chuẩn bị mắm dịp Tết phải cách 8 đến 10 tháng. Chuẩn bị cho Tết 2019, thì bắt đầu ăn tết xong tháng Giêng mua cá để đúng y dịp cá tháng 3, đến tháng 11 là chúng tôi cho ra nước. Sau đó, đợi khách hàng gọi điện là mình cho mắm vào chai chuyển cho khách vào dịp Tết. Mắm không dùng hóa chất, phải đúng ngày, đúng tháng, đúng giờ mới được ra sản phẩm. Tôi mong muốn Nhà nước hỗ trợ mặt bằng tập trung các hội viên làng nghề giao người kiểm soát chất lượng mắm càng ngày càng cao hơn nữa”./