Tơợ ch’nang Cam Ranh, z’lấh k’nặ 300 hải lý, azi nắc tước ooy thị trấn Trường Sa, chr’hoong đảo Trường Sa bêl hân noo ha pruốt xoọc chô. Đhị đhr’năng p’răng pa bhlâng, cóh muy n’đắh âng đảo la liêm pr’hay n’nâu nắc muy bhươl cr’noon cơnh bhươl cr’noon n’lơơng cóh đhăm k’tiếc hình chữ S.

Muy bhươl cr’noon têêm ngăn lâng pazêng đhr’nong đong công têêm ngăn. Cóh muy bhươl cr’noon nắc đhr’năng pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong doọ lấh ta bhúch, ắt mamông cóh pazêng đhr’nong đong doọ lấh la lay cơnh. Apêê đoo đh’rứah lâng apêê chiến sĩ cóh đâu nắc dzợ toong t’ngay ắt lâng biển lâng zư lêy đảo. T’ngay tất niên zập ngai đh’rứah tôm bánh chưng, đh’rứah hát pr’hát, đh’rứah lâng xa nul âng đác tân glươi, xa nul âng đhí. A noo Lâm Ngọc Huynh, đhanuôr ắt mamông cóh đảo Trường Sa prá: “Tơợ t’ngay 25 tước t’ngay 30 Tết, pazêng pr’loọng đong bhrợ têng tất niên đoọng pazêng pr’loọng đong đh’rứah ắt tớt cha đắh. Pr’loọng đong n’nâu bhrợ têng xang nắc tước ooy pr’loọng đong n’tốh đoọng zập ngai bơơn ắt đh’rứah. Chr’na tất niên, pr’loọng đong hân đoo công vêy a pậ bhuốih a bhô dang. Acu công tôm m’bứi bánh chưng, bánh tét lâng bhrợ m’bứi mứt a hự, mứt k’bhông đớc đhị r’piing đoọng vêy bh’rợ Tết bhui har lấh mơ”.

Zập ngay, pazêng manuýh pân juýh dzợ t’bhlâng lướt pa bhrợ cóh biển lâng bh’rợ ta bơơn a chông axiu, ha dzợ apêê pân đil nắc ắt cóh đong taanh lái lâng chóh r’véh, băn a óc. Bêl tước ooy ha bu, apêê đoo nắc lướt xe đạp chở đơơng k’coon k’tứi cóh truíh c’lâng lướt bấc ơl n’loong đoọng xơợng rau k’rịa âng đhí biển. Apêê đoo ắt đh’rứah cơnh muy pr’loọng đong, liêm crêê, bhui har lâng têêm ngăn. Pr’ắt tr’mông cóh đâu nắc cơnh đêếc u váih tơợ t’ngay n’nâu tước ooy t’ngay n’tốh, doọ k’uốih, đơớh hân…

Pazêng p’niên k’tứi pậ banh nắc liêm crêê lâng dưr k’rơ, Apêê đoo zập t’ngay bơơn tước ooy trường học tập, cha ớh lâng vêy ta pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong đhr’năng cắh liêm crêê âng pleng k’tiếc, rau zr’nắh k’đháp cóh zr’lụ tr’nơớp âng k’tiếc k’ruung. A đhi Nguyễn Trần An Thuyên, học sinh lớp 4, trường tiểu học thị trấn Trường Sa prá: “Acu học lớp 4, đh’rứah lâng apêê ađhi k’tứi. Bài tập hân đoo đớp k’đháp nắc acu pa choom đoọng ha apêê ađhi. Acu kiêng học môn Tiếng Việt. Ha y chroo acu pậ banh nắc kiêng bhrợ bác sĩ, tu a cu kiêng pa dứah đh’réh cr’ăy đoọng ha zập ngai”.

Lớp học cóh đảo Trường Sa chr’nắp pa bhlâng. Tơợ pazêng p’niên k’tứi mầm non 3 c’moo tước ooy apêê học sinh lớp 4, lớp 5 nắc lứch học zazum cóh muy lớp. Lâng pa choom cóh muy lớp cơnh đêếc lâng manuýh thầy nắc cắh bool vêy u buôn. Nâu đoo nắc c’moo tr’nơớp thầy giáo Bành Hữu Tình tước ooy đảo Trường Sa pa bhrợ. Lâng thầy, bh’rợ pa choom chữu cóh zr’lụ tr’nơớp âng đác tân glươi, zr’lụ tr’nơớp âng đhí n’jứah nắc rau bhui har, n’jứah nắc bh’rợ chr’nắp ga mắc pa bhlâng. N’năl ghít bh’rợ tr’nêng âng đay, manuýh thầy giáo p’niên n’nâu đớc pazêng rau liêm crêê bhlâng đoọng ha bh’rợ pa choom p’niên k’tứi cóh đảo Trường Sa. “Lâng cr’noọ xa nay trách nhiệm lâng cr’noọ liêm crêê âng manúyh nhà giáo, c’la cu pa bhrợ lứch c’rơ âng đay. Acu lêy p’niên k’tứi nắc cơnh k’coon, ta đhi đay đoọng p’too pa choom, đoọng apêê đoo ting t’ngay liêm crêê, t’béch g’lăng lấh mơ. Apêê đoo tước học ooy đhăm k’tiếc bhlâng nắc công ma mơ mr’cơnh lâng apêê pr’zớc cóh k’tiếc bhlâng”.

Cóh pazêng c’moo ahay, đươi vêy k’rang âng Đảng lâng Nhà nước nắc đợ rau liêm choom cóh pr’ắt tr’mông âng đhanuôr thị trấn Trường Sa ta luôn vêy ta ha dưr dal. Máy ra lóc đác biển vêy ta bhrợ têng nắc đhr’năng ta bhúch đác ch’ngaách cóh đâu doọ dzợ lấh bấc. Điện nắc chô tước ooy zập pr’loọng đong đươi vêy pr’đươi đươi tơợ đhí, đươi ooy p’răng bhrợ ha zr’lụ bhươl cr’noon n’nâu dưr ang. Ting n’nắc, đoọng pa dưr dal rau liêm choom âng bh’rợ khám pa dứah đh’réh cr’ăy đoọng ha đhanuôr, cán bộ chiến sĩ cóh đảo, cóh pazêng c’moo ahay, thị trấn Trường Sa ơy bhrợ têng liêm crêê pazêng rau pr’đươi t’mêê ma mơ lâng pr’đươi cóh đhăm k’tiếc bhlâng. Cắh muy xay bhrợ liêm xang cơnh cr’noọ zư pa dứah đh’réh cr’ăy âng đhanuôr, cán bộ chiến sĩ cóh đảo, đhị đâu nắc dzợ dưr váih đhị za nươr âng pazêng đhanuôr ta bơơn a chông axiu cóh biển. A moó Võ Thị Song ắt cóh thị trấn Trường Sa prá: “Cóh đâu, quân lâng đhanuôr bhrợ zr’ziêng đh’rứah. Bộ đội zúp zooi azi bấc pa bhlâng. Ha dang vêy jéh k’ăy, bệnh xá nắc đương pa dứah liêm crêê bhlâng. Đợ t’ngay bhiệc bhan, tết tóc apêê a noo công k’dua azi tước. Ha dang pr’loọng đong đhanuôr vêy rau bhrợ têng nắc công k’dua apêê a noo tước. Zr’ziêng chr’nắp pr’hay pa bhlâng”.

Cóh biển n’tốh vêy cơnh cắh vêy têêm ngăn, nắc ơy vêy apêê chiến sỹ toong t’ngay ha dum đương goon lêy. Apêê a noo nắc xoọc dzoong goon lêy đoọng k’tiếc k’ruung têêm ngăn. Cóh đêếc, zập t’ngay nắc dzợ vêy xa nul âng chuông chùa chr’va chr’đhô, xa nul học bài ê a, xa nul a tứch t’căr bêl đhâng. Đảo Trường Sa nâu cơy nắc bấc ơl pr’họm t’viêng âng t’nơơm n’loong bàng vuông, t’nơơm tra… Nắc cắh muy zúp zooi đhanuôr cóh đâu g’đéch đhí, zâl đhí boo ga mắc nắc dzợ xay moon ooy cr’noọ xa nay kiêng dưr z’lấh zr’nắh k’đháp k’rơ pa bhlâng. Bơơn lêy pazêng rau chr’nắp pr’hay nắc pr’ắt tr’mông váih k’rơ cóh đâu, ch’ngai tơợ đhăm k’tiếc bhlâng tước k’ha riêng hải lý, lâng azi Trường Sa nắc đăn pa bhlâng, tu rau đêếc nắc muy pâng lêệ, aham âng k’tiếc k’ruung chr’nắp pr’hay./.

Có một ngôi làng bình yên giữa biển

                                                      Thành Trung

Không xe cộ ồn ào, không phố xá nhộn nhịp và mặc cho nắng gió khắc nghiệt, mặc cho sóng biển gào thét, bầu trời vẫn xanh và những con người ở đây vẫn lạc quan, yêu cuộc sống. Có một ngôi làng bình yên, ấm áp và giàu sức sống như thế trên đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. 

Từ cảng Cam Ranh, vượt hành trình gần 300 hải lý, chúng tôi đến với thị trấn Trường Sa, huyện đảo Trường Sa khi mùa xuân đang đến ngập tràn. Giữa cái nắng chói chang, tại một góc của hòn đảo xinh đẹp này là một ngôi làng vốn bình dị như bao ngôi làng khác trên dải đất hình chữ S.

Một ngôi làng yên bình với những ngôi nhà rất đỗi bình yên. Ở một ngôi làng mà điều kiện kinh tế của từng hộ gia đình không quá chênh lệch, sống trong những ngôi nhà không quá khác biệt. Họ cùng các chiến sĩ nơi đây vẫn hàng ngày bám biển và giữ đảo. Ngày tất niên, mọi người cùng gói bánh chưng, cùng nhau cất lên lời ca tiếng hát, hòa cùng tiếng sóng, tiếng gió. Anh Lâm Ngọc Huynh, người dân trên đảo Trường Sa chia sẻ: “Từ 25 đến 30 Tết, từng hộ tổ chức tất niên để các hộ cùng qua giao lưu. Hộ này làm trước 1 bữa xong đến hộ khác để mọi người sum vầy hơn. Bữa cơm tất niên, nhà nào cũng có một mâm cơm cúng tổ tiên. Mình cũng gói ít bánh chưng, bánh Tét và lamg ít mứt gừng, mứt dừa đơm lên bàn thờ cho không khí Tết vui tươi hơn”.

Hàng ngày, những người đàn ông vẫn bám biển ra khơi theo nghề chài lưới, còn những người phụ nữ ở nhà cần mẫn vá lưới và  trồng rau, nuôi lợn.  Khi bóng chiều buông xuống, họ lại thong dong đạp xe chở những đứa nhỏ dạo trên những con đường rợp bóng cây để tận hưởng làn gió biển mặn mòi. Họ bên nhau như một gia đình, thân tình,  ấm áp và bình an. Cuộc sống ở đây cứ thế  trôi đi từ ngày này qua ngày khác, không ồn ào, vội vã…

Những đứa trẻ lớn lên, vô tư hồn nhiên và mạnh mẽ. Chúng hàng ngày được đến trường vui chơi, học tập và được trang bị những kỹ năng để thích ứng với điều kiện khắc nghiệt nơi đầu sóng ngọn gió. Em Nguyễn Trần An Thuyên, học sinh lớp 4, trường tiểu học thị trấn Trường Sa nói: “Con học lớp 4, cùng các em. Những bài tập khó thì con chỉ bảo các em. Con thích học môn Tiếng Việt. Lớn lên com muốn làm nghề bác sy, vì con muốn chữa bệnh cho mọi người”.

       Lớp học ở đảo Trường Sa rất đặc biệt. Từ những em bé mầm non 3 tuổi cho đến cô cậu học sinh lớp 4, lớp 5 đều học chung một lớp. Và dạy học ở một lớp học như thế đối với người thầy chắc chắn chẳng bao giờ là dễ dàng. Đây là năm đầu tiên thầy giáo Bành Hữu Tình tình nguyện đến đảo Trường Sa công tác. Với thầy, việc được “gieo chữ” ở nơi đầu sóng ngọn gió vừa là niềm vinh dự, vừa là một nhiệm vụ thiêng liêng. Hiểu rõ được sứ mệnh của mình, người thầy giáo trẻ này đang dành tất cả những gì tốt nhất cho công việc “gieo mầm” ở đảo Trường Sa: “Với tinh thần trách nhiệm và lương tâm của một nhà giáo, bản thân tôi làm việc cố gắng hết sức. Tôi xem các cháu như con, em, cháu mình để chỉ bảo, giảng dạy để các cháu càng ngày càng tiến bộ hơn. Các cháu vào học trong đất liền không thua kém gì các bạn trong đó”.

Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nên chất lượng cuộc sống của người dân thị trấn Trường Sa không ngừng được cải thiện. Máy lọc nước biển được  đầu tư khiến câu chuyện thiếu nước ngọt giờ đây không còn là nỗi lo quá lớn đối với những cư dân vùng đảo. Điện cũng đã về đến từng nhà nhờ hệ thống năng lượng gió, năng lượng mặt trời khiến vùng quê này như “bừng sáng”. Bên cạnh đó, nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân, cán bộ chiến sĩ trên đảo, những năm qua, thị trấn Trường Sa được đầu tư đồng bộ nhiều thiết bị y tế  hiện đại chẳng thua gì đất liền. Không chỉ đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho cư dân, cán bộ chiến sĩ trên đảo, nơi đây còn trở thành “điểm tựa” của những ngư dân đi biển. Chị Võ Thị Song ở thị trấn Trường Sa cho biết: “Ở đây, quân và dân kết nghĩa với nhau. Bộ đội giúp chúng tôi rất nhiều. Nếu có bệnh, đau, bệnh xá phục vụ tận tình. Những ngày lễ, tết thì các anh bên kết nghĩa mời mình lên chơi. Nếu các hộ dân có tổ chức thì mời bên kết nghĩa lại. Tình nghĩa mà”.

       Biển ngoài kia có thể không bình yên nhưng đã có các chiến sĩ ngày đêm tỉnh thức. Các anh vẫn đang đứng gác để Tổ quốc bình yên. Nơi ấy, hàng ngày vẫn có tiếng chuông chùa ngân nga, tiếng học bài ê a, tiếng gà gáy ban trưa. Đảo Trường Sa hôm nay được phủ kín bởi màu xanh từ những tán cây bàng vuông, cây tra, cây phong ba, bão táp. Nó không chỉ giúp người dân ở đây chắn gió, chắn bão mà còn như biểu tượng về khát vọng vươn lên mãnh liệt trước những gian khó, hiểm nguy. Được tận mắt chứng kiến những hình ảnh đẹp đẽ, bình dị nhưng cũng đầy sức sống ở nơi đầu con sóng, cách đất liền hàng trăm hải lý, với chúng tôi Trường Sa thật gần, bởi đó là một phần máu thịt của Tổ quốc yêu thương./.