Bêl k’tiếc k’ruung dzợ tr’pác tr’clắh, t’coóh Nghi ặt chi rắh toor n’đắh Bắc k’ruung Bến Hải âng vel Hieèn Lương, chr’val Vĩnh Thành, chr’hoong Vĩnh Linh, ha dợ p’căn Hoa nắc ặt cóh vel Tam Hữu, chr’val Triệu Trung, chr’hoong Triệu Phong, ch’rắh toor n’đắh Nam k’ruung Bến Hải. C’moo 1973, p’căn Hoa tông đơơng âng quân lướt ooy miền Bắc zư pa dứah nắc lum ma nứih dân quân Hoàng Nghi. Loom tr’kiêng bhlưa pân đil du kích toor n’đắh Nam lâng a noo dân quân toor n’đắh Bắc bơơn dưr jôông cóh gr’doóc bom đạn zêl prúh a rập a bhuy. 2 anhi hắt bơơn tr’lum tu râu tr’pác tr’clăh mị n’đắh toor.Ma nứih Bắc, ngai Nam, ha dum t’ngay tr’hay đớc cóh loom. Bấc chu, t’coóh Nghi chơớc lêy ng’cơnh choom z’lâh k’ruung c’noong k’tiếc moọt ooy Nam lum ma nứih a đay kiêng. Bêl bơơn lum, mị a nhi đoo ha der loom cắh mặ k’đhơợng đác mắt nắc công đơớh tr’pác têy tu a rập a bhuy. Hiệp định Paris ký gr’hoót c’xêê 1/1973. Công cóh c’moo n’nắc, t’coóh Nghi bhui har k’đhơợng têy p’căn Hoa lướt z’lấh bêệ poong Hiền Lương cóh bhiệc xay xơ lướt pay k’điêl, bơr a nhi nắc âi bơơn chô ặt pa zum, n’kêệt a cọ, bọ n’hang. T’coóh Hoàng Nghi hay cớ: “Bơr pr’loọng đong lúh đoọng hơnh ma mai, xang bêl dưr váih díc điêl, nắc bơr a zi lướt bộ đhị poong Hiền Lương. A cu vêy hay muy bài thơ bêl lướt cóh poong “ K’ruung Hiền Lương muy n’đắh bôl, muy n’đắh cloóch/ Poong Hiền Lương muy n’đắh hay, muy n’đắh ca er/ Chr’ngai m’zệt t’cool c’moo đanh/ Bêl ooy nắc vêy bơơn p’têệt pa zum c’lâng lúh moọt/ Nâu câi poong nắc cớ p’têệt poong/ T’clắh ván đha hum n’loong t’mêê đoọng a nhi bơơn tr’lum”.

46 c’moo âi đanh dáp tơợ t’ngay xay xơ tr’nơợp hơnh ma mai đhị bêệ poong Hiền Lương xang t’ngay pa zum, đanh đanh, t’coóh Nghi, p’căn Hoa công dzợ tr’keh cr’đơơng đhị poong Hiền Lương xay trúih cớ t’ngay c’xêê a hay. Cơnh lâng t’coóh Nghi, p’căn Hoa, xay xơ đhị poong Hiền Lương cắh muy nắc têêm ngăn âng a nhi díc điêl t’mêê nắc dzợ  râu bhui har âng k’tiếc k’ruung  bêl mị n’đắh toor doó dzợ tr’pác. P’căn Hoa hay cớ, bêl đêếc lum pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp bhiệc bhan xay xơ âng a nhi đoo nắc đhêêng vêy đác chè t’viêng, m’bứi beng keoọ: “A cu pa chắp ha dang lướt  dân quân du kích bom đạn cắh mặ ma mông nắc tr’lum. K’tiếc k’ruung pa zum muy ooy xang nắc tr’pay mr’har căh cơnh. Hay cớ bêl xay xơ tr’nơợp âng cu nắc đanh đanh lướt tước poong xay trúih cớ, bơr a zi tr’đơơng lâng ca coon cha chau tước đêếc cha ớh, n’dhdơ t’coóh ặ n’đhang buôn xay trúih lâng ca coon cha chau, xay trúih bêl a hay a dích a bhươp xay xơ ng’cơnh ooy”.

T’coóh Đinh Như Quang, bêl đêếc nắc Phó Bí thư Đoàn Thanh niên chr’val Vĩnh Thành, chr’hoong Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị dzợ hay ghít t’ngay đoàn chr’val bhrợ đoọng xay xơ ha t’coóh Nghi lâng p’căn Hoa.  Loom tr’kiêng âng anhi z’lấh lơi zr’nắh k’đháp âng bom dạn a rập a bhuy. T’coóh Dinh Như quang trúih cớ, bhiệc xay xơ bêl đêếc k’tứi n’đhang têêm ngăn, bấc ngai tước hơnh déh. Đhị ta bhrợ xay xơ bơơn p’loon cha pợ plăng, cr’đêê, đợ grăng đạn bhrợ pa pan bhrợ bhiệc xay xơ: “Bơr n’đắh nắc đhêêng chr’ngai muy c’nặt nắc bấc c’moo tr’pác tr’clăh. Xang n’nắc c’bhúh xoọng 2 n’đắh bơơn tr’lum cớ cr’óp gr’vặt đhị poong, râu bhui har âng 2 a nhi đoo công n’léh râu têêm ngăn âng k’tiếc k’ruung bơơn p’têệt pa zum muy ooy cr’đhơợng têy, bhui har âng t’ngay pa zum k’tiếc k’ruung”.

Xay xơ âng a nhi t’coóh Nghi lâng p’căn Hoa nắc pa cắh đoọng ha râu loom tr’kiêng muy cơnh nhâm mâng, z’lấh râu zr’nắh xr’dô, tr’pác tr’clắh âng a rập a bhuy. Lâng bêệ poong Hiền Lương dưr váih đhị tr’xoo tr’lum têêm ngăn âng bơr cha nắc ma nứih./.

Đám cưới đầu tiên qua cầu Hiền Lương sau 20 năm chia cắt Bắc –Nam

                     PV Thanh Hiếu

46 năm trước (27/1/1973), Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình tại Việt Nam được ký kết. Cầu Hiền Lương, giới tuyến tạm thời trên sông Bến Hải không còn là nỗi đau chia cắt non sông. Đám cưới đầu tiên rước dâu qua cầu Hiền Lương sau khi hòa bình lập lại là đám cưới của ông Hoàng Nghi và bà Hoàng Thị Hoa ở xã Vĩnh Thành, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.

Khi đất nước còn chia cắt, ông Nghi ở bờ Bắc sông Bến Hải thuộc làng Hiền Lương, xã Vĩnh Thành, huyện Vĩnh Linh còn bà Hoa ở làng Tam Hữu, xã Triệu Trung, huyện Triệu Phong, phía bờ Nam sông Bến Hải. Năm 1972, bà Hoa bí mật đưa quân ra miền Bắc dưỡng thương thì gặp người dân quân Hoàng Nghi. Tình yêu giữa cô du kích bờ Nam và anh dân quân bờ Bắc được nhóm lên trong khói lửa chiến tranh. 2 người ít được gặp nhau vì sự chia cắt đôi bờ. Người Bắc người Nam, đêm ngày thầm thương kín nhớ. Nhiều lần, ông Nghi tìm cách vượt sông giới tuyến vào Nam tìm gặp người yêu thương. Khi gặp được, cả 2 nghẹn ngào rơi nước mắt rồi cũng vội chia tay vì chiến tranh. Hiệp định Paris ký kết tháng 1/1973. Cũng trong năm đó, ông Nghi vui sướng dắt tay bà Hoa đi qua chiếc cầu Hiền Lương trong lễ rước dâu, hai người chính thức về chung một nhà. Ông Hoàng Nghi bồi hồi nhớ lại: “Hai gia đình ra để đón dâu, sau khi chính thức thành vợ chồng xong thì hai ông bà đi bộ qua cầu Hiền Lương. Tôi có nhớ một bài thơ khi đi trên cầu “Sông Hiền Lương bên bồi, bên lở / Cầu Hiền Lương bên nhớ bên thương / Cách nhau mười tám năm trường / Khi mô mới được nối đường vô ra/ Bây giờ cầu lại bắc qua/ Ván thơm gỗ mới cho ta gặp mình”.

46 năm đã trôi qua kể từ ngày đám cưới đầu tiên rước dâu qua chiếc cầu Hiền Lương sau ngày thống nhất, thỉnh thoảng, ông Nghi, bà Hoa vẫn dẫn dắt nhau lên cầu Hiền Lương ôn lại kỷ niệm xưa. Với ông Nghi, bà Hoa, đám cưới qua cầu Hiền Lương không chỉ là hạnh phúc của đôi uyên ương mà còn là niềm vui của đất nước khi đôi bờ không còn cách trở. Bà Hoa nhớ lại, hồi đó hoàn cảnh khó khăn, lễ cưới của ông bà chỉ có nước chè xanh, một ít bánh kẹo: “Mình nghĩ rằng nếu đi dân quân du kích bom đạn không thể nào sống nổi mà gặp nhau. Thống nhất rồi lấy nhau được rồi rất sung sướng. Nhớ lại đám cưới đầu tiên của mình thì thỉnh thoảng ra cầu ôn lại, 2 ông bà dắt nhau cùng con cái ra đó chơi, tuy già rồi nhưng hay nhắc lại với con cháu, kể rằng hồi xưa ông bà cưới hỏi như thế nào”.

Ông Đinh Như Quang, lúc đó Phó Bí thư Đoàn Thanh niên xã Vĩnh Thành, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị nhớ như in ngày Xã đoàn tổ chức đám cưới cho ông Nghi và bà Hoa. Tình yêu của 2 người  vượt qua khói lửa bom đạn chiến tranh. Ông Đinh Như Quang kể lại, tiệc cưới lúc đó đơn sơ nhưng đầm ấm, nhiều người đến chúc phúc. Nơi tổ chức đám cưới được lợp vội tấm tranh tre, những thùng đạn làm bàn dựng tiệc cưới: “Hai miền chỉ cách nhau một đoạn mà mấy năm chia lìa. Rồi bà con 2 bên gặp lại nhau ôm nhau trên cầu, niềm hạnh phúc của 2 anh chị cũng biểu hiện niềm hạnh phúc của đất nước nối lại 1 vòng tay, cảm xúc của ngày thống nhất”.

Đám cưới của ông Nghi và bà Hoa là minh chứng cho tình yêu đôi lứa thủy chung, vượt qua sự tàn khốc, chia cắt của chiến tranh. Và cây cầu Hiền Lương trở thành điểm hẹn hạnh phúc cho 2 người./.