Apêê đoo năc apêê moon đha nuôr đươi, bhrợ đha nuôr chăp, tươc p’too moon đha nuôr đh’rưah ting pâh bhrợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê, pa dưr tr’mông tr’meh – pr’ăt tr’nơt lâng k’đhơợng nhâm yêm têêm, pa dưr c’leh liêm đhr’niêng bh’rợ acoon coh

Acoon c’lâng DH1.ĐG tợơ trung tâm chr’val moot tươc apêê vêê Quyết Thắng, Panan, Gadoong, chr’val da ding ca coong Sông Vàng nâu câi âi bơơn bhrợ liêm lâng bê tông. Bơr n’đăh c’lâng, bâc g’roong đhêl bơơn ra pă liêm cra; đợ z’đêr c’riing đong bhrợ lâng đhêl c’cọ liêm li glêêch, bhrợ t’vaih râu liêm pr’hay lalay. C’chăl lâng n’năc năc đoo pr’hoọm t’viêng âng tơơm n’loong cha năm, pr’hoọm bhrôông, rơơc âng bâc râu pô chơh truih bơr n’đăh toor c’lâng lâng đhị c’riing đong, bhrợ ha vêêl đong liêm pr’hay lâh mơ.

Coh pr’đơợ n’năc, t’cooh vêêl Cơ Tu Đinh Văn Thép, 75 c’moo, ăt coh vêêl Gadoong, n’jưah gr’lêêh ha la tơơm cha năm đhị g’roong đong n’jưah hâng hơnh ch’ol ooy c’lâng ga măc moon: nâu đoo năc acôn c’lâng âng “xa nay Đảng, loom đha nuôr”.T’cooh moon, vêêl Gadoong vêy lâh 180 pr’loọng, coh đêêc k’noọ 90% năc ma nưih Cơ Tu. Pr’ăt tr’mông âng đha nuôr l’lăm ahay bâc râu zr’năh k’đhap. Zâp bêl hân noo boo tươc, c’lâng c’tôch lụ c’tiêr, bh’rợ lươt ra vach lâng tr’câl tr’bhlêy k’đhap k’ra.

C’moo 2011, bêl vêêl đong xay bhrợ bh’rợ xa nay cr’noọ cr’niêng k’tiêc k’ruung bhrợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê, bh’rợ  c’lâng lâng bê tông bơơn xơợng bhrợ. N’đhơ cơnh đêêc, zr’năh k’đhap bhlâng bêl đêêc năc ra li pa đơp đhăm k’tiêc, tu k’tiêc âng đha nuôr p’têêt lâng c’lâng bhrợ cha tr’mông tr’meh âng ting pr’loọng đha nuôr.

Cơnh lâng bh’rợ năc ma nưih bâc ngai chăp coh đha nuôr, t’cooh Đinh Văn Thép âi tươc zâp đong đoọng p’too moon pa ghit. Lâh n’năc, đoọng đha nuôr đươi lâng ting bhrợ, t’cooh âi pay đoọng lâh 2 sào k’tiêc chr’noh âng pr’loọng đong đoọng bhrợ c’lâng. “Boop moon, têy bhrợ”, đha nuôr bơơn lêy râu liêm choom la lua tu cơnh đêêc âi mr’cơnh loom xơợng bhrợ. K’zệt pr’lọong đha nuôr coh vêêl đh’rưah pay đoọng k’tiêc, n’jơh g’roong, chr’noh, bhrợ t’bhưahb leh c’lâng.

Căh muy năc ma nưih lươt l’lăm coh bhrợ pa dưr vêêl bhươl, t’cooh Thép dzợ năc ma nưih choom bhrợ cha tr’haanh. Cơnh lâng 5 héc-ta crâng choh, t’cooh âng pa zum băn c’rooc coh n’dup gâm ngut âng crâng, băn aoc, a tưch, a đha lâng choh p’xoọng chr’noh râu lơơng. Đươi cơnh đêêc, zâp c’moo pr’loọng đong t’cooh vêy pa chô tươc k’ha riêng ưc đồng.

Tơợ pr’đhang bh’rợ âng đay, t’cooh dzợ p’zay zooi đoọng m’ma chr’noh, acoon bh’năn lâng xay truih đoọng z’hai bhrợ têng ha bâc pr’loọng đha nuôr coh vêêl đh’rưah pa dưr tr’mông, tr’xin ha z’lâh đha rưt. T’cooh Thép xay moon:

“Ađay năc đảng viên, năc ma nưih chr’năp tu cơnh đêêc a đay gương mẫu, lươt bhrợ l’lăm zâp bh’rợ. Ađay bhrợ, đha nuôr lêy bh’nơơn, đha nuôr vêy xơợng lâng ting bhrợ. P’too moon đha nuôr căh vêy muy bơr t’ngay năc choom. A đay n’jưah bhrợ, n’jưah p’too moon, boo đanh clâp k’tiêc. Tươc đâu, c’lâng c’tôch liêm cra lươt ra vach, tr’câl tr’bhlêy liêm buôn. Đha nuôr bhui har ăt ma mông”.

Công cơnh t’cooh vêêl Đinh Văn Thép, t’cooh vêêl bâc ngai chăp Mạc Văn Min, coh vêêl Tống Cói, c’moo đâu âi lâh 70 c’moo, công đơc c’leh liêm coh bh’rợ tr’xăl pr’dưr pr’dzoọng da ding ca coong Sông Vàng.

T’cooh Min xay moon, cơnh lâng muy chr’val da ding ca coong dzợ bâc zr’năh k’đhap, bh’rợ bhrợ c’lâng vêêl bhươl căh muy năc ooy zên pră, năc chr’năp lâh mơ râu mr’cơnh loom âng đha nuôr. Đhị bêl đha nuôr dzợ pang ra ooy pay đoọng k’tiêc, col chr’noh, n’jơh g’roong, t’cooh Min âi pay đoọng 500 mét vuông k’tiêc chr’noh âng đong đay đoọng bhrợ c’lâng bê tông. Bh’rợ la lua chr’năp n’năc âi bhrợ t’vaih băr bhưah, zooi đha nuôr năl ghit lâng đh’rưah pa zum têy bhrợ têng.

Căh muy lưch loom lâng bhrợ pa dưr vêêl bhươl t’mêê, t’cooh Min dzợ đơc bâc c’rơ g’lêêh coh bh’rợ zư đơc c’leh liêm âng đhr’niêng bh’rợ Cơ Tu. T’cooh ta luôn p’too moon đha nuôr k’đhơợng zư đơc apêê đhr’niêng bh’rợ liêm chr’năp, p’rá xa nay, xa nap, tr’coó xa nul âng ma nưih đay; đh’rưah lâng p’too moon ca coon cha chau năl chăp hơnh đợ râu chr’năp âng ca conh bha bhươp đơc đoọng.

Lâh đhị đêêc, a đoo dzợ năc ma nưih “bhrợ pr’liêm” âng vêêl Tống Cói. Tơợ bâc g’luh tr’vay tr’lin coh đong xang, tr’zêêng k’tiêc k’buynh, tươc apêê xa nay tr’pay diic điêl bêl p’niên nhum, crêê đhi noo c’bhuh xoọng… t’cooh zêng p’zay p’too moon, xay prá pa zum lâng xa nay chr’năp lâng loom ma nưih âng apêê lươt l’lăm đoọng p’too moon đha nuôr.

T’cooh Mạc Văn Min đoọng năl, đoọng đha nuôr chăp xơợng, c’la đoo năc ta luôn gương mẫu, lươt bhrợ l’lăm coh zâp bh’rợ.

“Kiêng moon đoọng đha nuôr xơợng, năc a đay năc ma nưih lươt bhrợ l’lăm. Kiêng pa dưr liêm bh’rợ ma nưih bâc ngai chăp coh vêêl đong, a đay choom p’zay ting học tập, bơơn năl c’năl bh’riêl t’mêê. Tơợ đêêc, vêy choom p’too moon đha nuôr ting xơợng bhrợ”.

Tươc lâng chr’val da ding ca coong Sông Vàng t’ngay đâu, căh muy lêy ghit c’bhuh hạ tầng bơơn k’rong bhrợ liêm cra, mr’cơnh, năc dzợ dưr vaih bâc bh’nơơn bhrợ cha cha liêm choom. Choom xay moon tươc cơnh pr’đhang choh pih ngam, pih bhung, băn a oc; đh’rưah lâng n’năc apêê bh’rợ công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ công ting bhr’dzang bơơn bhrợ pa dưr – t’vaih bh’nơơn pa chô yêm têêm ha bâc pr’loọng đha nuôr.

T’cooh Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND chr’val Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng đoọng năl: pr’ăt tr’mong âng đha nuôr vêêl đong âi vêy bâc râu tr’xăl liêm choom. Bh’nơơn n’nâu căh muy tươc tơợ râu k’đhơợng xay bhrơợng âng chính quyền, năc dzợ  râu t’bhlâng dưr z’lâh âng zâp ngai đha nuôr, pa bhlâng năc râu chroi đoọng chr’năp âng c’bhuh bâc ngai chăp coh vêêl đong.

Tơợ bâc bh’rợ tr’nêng liêm ghit cơnh đoọng k’tiêc bhrợ c’lâng, pa choom đha nuôr pa dưr tr’mông tr’meh, pr’liêm coh vêêl ma nang… apêê ngai cơnh t’cooh veêl Đinh Văn Thép, t’cooh Mạc Văn Min xooc chroi đoọng bhrợ pa dưr pr’dưr pr’dzoọng t’mêê ha zr’lụ da ding ca coong Sông Vàng t’ngay đâu.

“Coh cr’chăl ha nua, bh’rợ âng c’bhuh t’cooh vêêl, trưởng vêêl, bâc ngai chăp đhị vêêl đong chr’val pa căh pa bhlâng ghit. Căh muy năc đhị p’têêt bhlưa chính quyền lâng đha nuôr, bhrợ liêm bh’rợ p’too moon năc c’bhuh bâc ngai chăp dzợ chroi đoọng liêm coh văn kiện Đại hội Đảng bộ g’luh tr’nơơp nhiệm kỳ 2025-2030, zooi đảng bộ lâng chính quyền chr’val xră pa gluh Nghị quyết, xay moon c’lâng bh’rợ bha lâng, bhrơợng k’rơ coh pa dưr tr’mông tr’meh – pr’ăt tr’nơt âng chr’val Sông Vàng”.

Bâc acoon c’lang bê tông liêm cra, đợ g’roong đhêl liêm li cha chrih, đợ nang pô bhưưng ang pr’hoọm zâp p’lêêh đong… năc đợ râu tr’xăl choom lêy ghit coh Sông Vàng t’ngay đâu. N’đhang râu bhrợ t’vaih c’rơ nhâm âng vêêl bhươl t’mêê coh da ding ca coong, năc đoo râu mr’cơnh loom âng đha nuôr. Lâng năc đợ apêê bâc ngai chăp, cơnh lâng bh’rợ bhrợ ghit la lua, xooc ting t’ngay bhrợ pa liêm, băr bhưah, đoọng vêêl bhươl Sông Vàng ting t’ngay ting liêm pr’hay, ca bhố ngăn lâng dưr k’rơ nhâm mâng./.

NGƯỜI CÓ UY TÍN – NÓI DÂN NGHE, LÀM DÂN TIN Ở SÔNG VÀNG

Ở xã miền núi Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng nhiều chủ trương, chính sách khi đưa về cơ sở đã đi vào cuộc sống nhanh hay chậm, một phần nhờ vào đội ngũ người có uy tín trong cộng đồng. Họ là những người nói dân nghe, làm dân tin, trực tiếp vận động bà con cùng tham gia xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội và giữ gìn an ninh trật tự, phát huy bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc

Con đường ĐH1.ĐG từ trung tâm xã dẫn vào các thôn Quyết Thắng, Panan, Gadoong, xã miền núi Sông Vàng nay đã được bê tông hóa phẳng phiu. Hai bên đường, những hàng rào đá được xếp ngay ngắn; những bức tường ngõ bằng đá núi mộc mạc mà chắc chắn, tạo nên nét độc đáo riêng. Xen giữa là sắc xanh của cây cảnh, cùng sắc đỏ, tím, vàng của nhiều loài hoa nở dọc hai bên đường và trước mỗi cổng nhà, khiến bức tranh làng quê thêm sinh động, tươi mới.

Trong không gian ấy, già làng Cơ Tu Đinh Văn Thép, 75 tuổi, ở thôn Gadoong, vừa tỉa lại cây cảnh, nhành hoa trước hàng rào đá của gia đình, vừa tự hào chỉ tay về phía con đường lớn và nói: đây là con đường của “ý Đảng, lòng dân”.

Ông cho biết, thôn Gadoong có hơn 180 hộ, trong đó gần 90% là người Cơ Tu. Cuộc sống của bà con trước đây còn nhiều khó khăn. Mỗi khi mùa mưa đến, đường sá lầy lội, việc đi lại và giao thương bị hạn chế rất nhiều.

Năm 2011, khi địa phương triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, việc bê tông hóa đường giao thông nông thôn được thực hiện. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất lúc bấy giờ là công tác giải phóng mặt bằng, bởi đất sản xuất gắn liền với sinh kế của từng hộ gia đình.

Với vai trò là người có uy tín trong cộng đồng, ông Đinh Văn Thép đã trực tiếp đến từng nhà để vận động, phân tích rõ ràng, thấu tình đạt lý. Để bà con tin và làm theo, ông tiên phong hiến hơn 2 sào đất vườn của gia đình để mở đường. “Miệng nói, tay làm”, bà con thấy rõ lợi ích thiết thực nên đã đồng thuận. Sau đó, hàng chục hộ dân trong thôn cùng tự nguyện hiến đất, tháo dỡ hàng rào, mở rộng mặt đường để thi công.

Không chỉ là người đi đầu trong xây dựng nông thôn mới, ông Thép còn là điển hình trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Với 5 héc-ta rừng trồng, ông linh hoạt kết hợp nuôi bò dưới tán rừng, nuôi heo, gà, vịt và trồng thêm rau màu. Nhờ đó, mỗi năm gia đình ông có thu nhập lên đến vài trăm triệu đồng.

Từ mô hình của mình, ông còn tích cực hỗ trợ giống cây, con và chia sẻ kinh nghiệm cho nhiều hộ dân trong thôn cùng phát triển kinh tế, từng bước nâng cao đời sống. Ông Thép bộc bạch:

“Mình là đảng viên, là người có uy tín nên mình phải gương mẫu, tiên phong trong mọi phong trào. Mình làm, bà con nhìn thấy kết quả, bà con mới nghe và làm theo. Vận động bà con không phải một hai ngày là được. Mình phải vừa làm, vừa vận động, mưa dầm thấm lâu. Đến nay, đường sá đẹp đẽ giao thương thuận lợi, cảnh quan nông thôn tươi mát, rực rỡ cây cảnh hoa lá. Đời sống bà con cũng khấm khá hơn. Ai cũng phấn khởi”.

Cũng như già làng Đinh Văn Thép, già làng Mạc Văn Min, ở thôn Tống Cói, năm nay đã ngoài 70 tuổi, cũng để lại dấu ấn đậm nét trong hành trình đổi thay diện mạo vùng núi Sông Vàng.

Ông Min chia sẻ, với một xã miền núi còn nhiều khó khăn, việc mở rộng đường giao thông nông thôn không chỉ là bài toán về kinh phí, mà quan trọng hơn là sự đồng thuận của người dân. Trước những băn khoăn khi bà con phải hiến đất, chặt cây, dời hàng rào, ông đã tự nguyện hiến 500 mét vuông đất vườn của gia đình để làm đường bê tông nông thôn. Việc làm cụ thể, thiết thực ấy đã tạo sức lan tỏa, giúp bà con hiểu và cùng chung tay thực hiện.

Không chỉ tâm huyết với xây dựng nông thôn mới, già Min còn dành nhiều công sức trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Cơ Tu. Ông thường xuyên vận động bà con duy trì các lễ hội truyền thống, bảo tồn tiếng nói, trang phục, nhạc cụ dân tộc; đồng thời nhắc nhở con cháu biết trân trọng những giá trị mà cha ông để lại.

Bên cạnh đó, ông còn là “người hòa giải” quen thuộc ở thôn Tống Cói. Từ những mâu thuẫn nhỏ trong gia đình, tranh chấp đất đai, đến các vấn đề như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống hay bạo lực gia đình… ông đều kiên trì vận động, phân tích thấu đáo, kết hợp giữa cái lý và cái tình của người đi trước để thuyết phục bà con.

Già làng Mạc Văn Min cho biết, để được bà con tin yêu, nể phục, bản thân ông luôn phải gương mẫu, đi đầu trong mọi phong trào.

“Muốn nói bà con nghe, mình phải là người gương mẫu. Muốn phát huy tốt vai trò người có uy tín ở địa phương, mình cần phải thường xuyên học tập, cập nhật kiến thức mới. Từ đó, mới có thể tuyên truyền, vận động để bà con nghe và làm theo”.

Đến với xã miền núi Sông Vàng hôm nay, không chỉ thấy rõ hệ thống hạ tầng được đầu tư khang trang, đồng bộ, mà còn ghi nhận nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đang hình thành và phát triển. Có thể kể đến như mô hình trồng cam, bưởi da xanh, nuôi heo bản địa; cùng với đó là các ngành nghề công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ cũng từng bước được mở rộng… tạo nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình.

Ông Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND xã Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng cho biết: đời sống của người dân địa phương đã có nhiều đổi thay tích cực. Kết quả này không chỉ đến từ sự quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành của chính quyền, mà còn từ nỗ lực vươn lên của mỗi người dân, đặc biệt là sự đóng góp quan trọng của đội ngũ người có uy tín trong cộng đồng.

Từ những việc làm cụ thể như hiến đất mở đường, góp công sửa đường, đến việc hướng dẫn bà con phát triển kinh tế, hòa giải mâu thuẫn trong thôn xóm… những người như già làng Đinh Văn Thép, già làng Mạc Văn Min đang góp phần làm nên diện mạo mới cho vùng cao Sông Vàng hôm nay.

“Trong thời gian qua, vai trò đội ngũ già làng, người có uy tín trên địa bàn xã thể hiện rất rõ nét. Không chỉ là cầu nối giữa chính quyền và người dân, làm tốt công tác vận động tuyên truyền mà đội ngũ già làng, người có uy tín còn đóng góp tích cực trong văn kiện Đại hội Đảng bộ lần thứ Nhất nhiệm kỳ 2025-2030, giúp đảng bộ và chính quyền xã  ban hành Nghị quyết, đưa ra những biện pháp, nhiệm vụ trọng tâm, hướng đi đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội của xã Sông Vàng”.

Những con đường bê tông phẳng phiu, những hàng rào đá ngay ngắn, những vườn hoa rực rỡ trước mỗi ngõ nhà… là những đổi thay có thể nhìn thấy rõ ở Sông Vàng hôm nay. Nhưng điều làm nên sức bền của nông thôn mới nơi miền núi, lại chính là sự đồng thuận của người dân. Và chính những người có uy tín, bằng những việc làm cụ thể, giản dị mà bền bỉ, đang từng ngày vun đắp, lan tỏa tinh thần ấy, để bản làng Sông Vàng ngày càng khởi sắc, ấm no và phát triển bền vững./.