Pral kdal đĭ ti dlông ana durian ti sa boh war ti să Nha Bích, ƀuôn prŏng Đồng Nai -êlâo dih jing wăl krah Chơn Thành, čar Bình Phước, ayŏng Võ Quốc Thành (38 thŭn, ti ƀuôn sang Dak Lak), yăl dliê, anei jing bruă mâo mă prăk mơ̆ng ñu hlăm yan hrui êmiêt boh durian. Ñu yua grăn dhŏng khŏk djơ djĕ hlăm boh durian, mđing hmư̆ ênai kwang čiăng ksiêm dlăng djŏ klă hnơ̆ng khua, hnơ̆ng kmluôn leh anăn hnơ̆ng ksă hlăm lam čiăng bi mklă klei khăt boh. Khădah snăn, bruă anei amâo dưi mâo ôh hlăm sa aguah sa tlam.

Ayŏng Thành brei thâo, hlăk mrâo ngă bruă, khăt djŏ boh mda, boh awăt jing klei amâo dưi tlaih ôh. Grăp blư̆ ngă soh, phung ngă bruă srăng čŏng pô tla prăk kơ pô đang war amâo dah pô kiă kriê. Găn hgao dŭm klei khăt soh, ñu hriăm mjuăt klei răng leh anăn mđing hmư̆ ênai jăk hĭn. Ayŏng Võ Quốc Thành brei thâo:

"Kâo čŏng mă klei hriăm leh grăp blư̆ tuôm hŏng klei amâo mâo jăk. Tơdah tuôm hlăm dŭm đang boh arăng pĕ êlâo leh (hlăm đang boh giăm jih leh, knŏng adôk mă ƀiă boh đuč), brei phung thâo mbruă čŏng ngă êmưt čiăng tông bi kjăp, mđing hmư̆ bi nik ênai. Snăn kơh dưi mâo hnơ̆ng djŏ klă, ñĕ kơ klei djŏ khăt čhuai boh mda, boh awăt”

Amâo djŏ knŏng thâo kral ênai khŏk êdu – ktang amâo dah dăl- mngač phung khăt lŏ thâo săng klă dŭm mta ana boh durian leh anăn klei jăk siam mơ̆ng krĭng lăn mơ̆ng grăp alŭ wăl. Grăp mta mjeh boh durian mâo hnơ̆ng đĭ jing, leh anăn hrue mlan mdê mdê čiăng dưi mâo boh ksă jăk sơăi. Ayŏng Bùi Duy Hạnh (40 thŭn, ƀuôn sang Nghệ An), mnuih mâo êbeh 10 thŭn hlăm bruă pla mjing boh durian, leh anăn nao leh hlăm djăp krĭng kwar, brei thâo:

“Yăng đar hdră truh kơ mmông hrui êmiêt jing hlăm brô 90 hruê hŏng durian Ri6 leh anăn 120 hruê kơ durian Thái, truh kơ djŏ dŭm hruê anăn durian khua, hmei mrâo nao ti đang war čiăng lông ƀơ̆ng. Tơdah ƀuh kmluôn djăp leh hnơ̆ng ksă snăn kơh srăng khăt. Bi hŏng phung thâo mbruă, bruă thâo kral ăt ênưih hĭn hluê hŏng klei dlăng klă sĭt snăn phung mưng dlăng mơ̆ng mta boh durian snăn thâo leh boh durian khua leh amâodah ka.

Bruă khŏk durian mâo klei mdê hjăn kyuadah amâo mâo sang hră, adŭ hriăm amâodah hdră mjuăt bi hriăm kjăp ôh. Jih jang klei thâo dưi mtô hluê hŏng klei hriăm mơ̆ng boh sĭt. Klei thâo kơ bruă jưh knang prŏng kơ klei thâo mâo leh leh anăn klei thâo hmư̆, mâo mnuih knŏng 3 mlan  ktuê dlăng jing "kjăp leh kngan", ƀiădah ăt mâo mơh mnuih êmưt mơ̆ng 2 truh kơ 3 thŭn kơh jhŏng djă dhŏng. Ayŏng Huỳnh Văn Khanh (36 thŭn, ƀuôn sang Vĩnh Long) hơ̆k mơak brei thâo:

"Knŏng čiăng kơ diih mâo klei čiăng hriăm, leh anăn phung nao êlâo srăng mtô hŏng jih ai tiê diñu, dơ̆ng mơ̆ng klei dlăng kơ klĭt, klei mblang êruê hlŏng truh kơ kuôp. Mâo phung mă bruă hluê pô dŭm yan srăng dưi thâo khăt yơh. Khă snăn, bruă anei ruah mnuih dleh snăk, čiăng mâo klei gĭr leh anăn klei êmăt kơ ênai.

Hlăm sa mmông hrui pĕ boh, klei bi mguôp yuôm bhăn mơ̆ng "êpul djŏ guôp"–mâo phung khăt ti ana leh anăn phung kăp mă ti gŭ lăn jing mta bi klă. Pô khăt đĭ kơ dlông, hlăk phung kăp mă ti gŭ lăn yua hruh dưm boh bi knar hŏng hnơ̆ng dlông, kñăm rơ̆ng klei êđăp ênang leh anăn răng kriê êruê durian amâo joh ôh. Hnư hrui wĭt mơ̆ng phung mă bruă mâo klei bi mklă jưh knang kơ klei thâo ngă bruă. Sa čô thâo khŏk, khăt boh durian mbruă dưi mâo mơ̆ng 50 -60 êklăk prăk/mlan. Hlăk êjai anăn, êpul phung đru bruă (lu jing ngă bruă kăp mđŭ, mă boh kroh) mâo hnư prăk hlăm brô  15 êklăk prăk/mlan.

Wăt tơdah duah prăk êklăk hlăm grăp hruê, klei ktrŏ truh kơ phung mbruă jing prŏng snăk. Hlue si phung  mnia blei leh anăn pô đang war, hnơ̆ng luč liê leh anăn soh čhuai dưi brei kơ êpul phung hrui pĕ knŏng ƀiă êdi hlăm brô 2% (bi knar hŏng 20kg boh mtah hlăm grăp ton durian).

Tơdah êgao hĭn kơ ênoh anei, pô khăt srăng mă prăk ñu pô tla jih jang klei luč liê tui si ênoh mâo hlăm anôk mnia mblei. Ênoh anăn srăng truh dŭm pluh êklăk prăk leh sa hruê amâo mâo djŏ. Kyua anăn, ti tluôn hnơ̆ng prăk hrui wĭt jăk jing klei kƀĭn ai tiê leh anăn bruă klam kjăp hŏng klei yua dhŏng.

Yan boh durian kreh pŏk mlar ti krĭng Yŭ kwar Dhŭng, lŏ dơ̆ng truh ti krĭng Ngŏ kwar Krah leh anăn mjưh ruê̆ ti dŭm čar Lăn Dap Kngư. Hŏng ênhă pla mjing prŏng hlăm kluôm ala leh anăn wưng hrui pĕ amâo mâo bi knar, phung hiu khăt kơ boh durian rơ̆ng mâo nanao bruă mă jih thŭn./.