Kruê̆ hruĕ pŏk êlan đĭ kyar bruă duh mkra ti krĭng ƀuôn sang Quảng Ngãi

VOV.Êđê- Hlăm dŭm ênhă lăn pla hbei ƀlang amâo tŭ dưn, ana boh čêñ hruê̆ hrô dôk pŏk êlan mđĭ kyar bruă duh mkra mrâo kơ lu alŭ wăl ti Quảng Ngãi. Mta ana pla mjing anei đru mkŏ mjing dŭm krĭng mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă mkra mjing leh anăn ba čhĭ kơ ala tač êngao.

Dôk mŭt hlăm yan hrui pĕ, đang kruĕ hruĕ 3ha mơ̆ng gŏ sang Phạm Hồng Việt ti ƀuôn Tum, să Ya Ly, čar Quảng Ngãi mtluk mtlak mnuih mă bruă. Ti gŭ pra kruĕ hruĕ mta mda, phung mă bruă kriê dlăng leh anăn pĕ dŭm boh kruĕ hruĕ tal êlâo.

Êbeh sa thŭn êlâo, lăn anei knŏng pla mjing dŭm mta ana amâo mâo ênoh. Thŭn 2025, Việt jhŏng duh bi liê pla 1ha kruĕ hruĕ. Boh tŭ dưn ba wĭt êgao kơ klei hmăng hmưi êjai prăk mnga mâo hlăm brô 200 êklăk prăk sa ha hlăm sa wưng pla mjing.

Việt lŏ dơ̆ng pŏk mlar ênhă pla mjing truh 7ha, ară anei mâo leh 3ha hrui pĕ. Ñu lŏ duh bi liê kdrăp krih aruăt êa leh anăn yua hdră kriê dlăng hrăm mbĭt. Phạm Hồng Việt brei thâo: Lu gŏ sang hlăm să bi mlih lăn pla mjing amâo mâo tŭ dưn leh anăn lŏ pla ana pla mjing anei.

 “Anei juing sa gru hmă mă đŭt rông dlông. Sa ha  mnuih ƀuôn sang dlăng kriê hlăm wang mơ̆ng 1 thŭn truh 1 thŭn mkrah dưi mâo prăk mnga 200 êklăk prăk. Sa gŏ sang knŏng pla mă mơ̆ng 5 - 7 sào mâo leh hnư hrui wĭt yua hlăm klei hdĭp, lŏ đru rông dŭm mta ana pla mjing mkăn jăk hĭn. Truh ti wưng anei, 15 gŏ êsei nao hgŭm hlăm êpul pla kruĕ hruĕ ti alŭ wăl pla leh êbeh 20ha leh. Phung riêng gah ƀuh boh tŭ dưn ăt čŏng pla mjing mơh”.

 Lê Ngọc Huy, pô kiă kriê đang pla kruĕ hruĕ knơ̆ng bruă Sao Mai brei thâo, knơ̆ng bruă kčưm ngă bruă pla kruĕ hruĕ mơ̆ng akŏ mlan 4 thŭn anei. Truh kơ ară anei, ênhă mâo hrui pĕ dŭm boh tal êlâo đăo tĭng mâo hlăm brô 35 tôn sa ha. Jih jang ênhă dưi mdưm kdrăp krih êa mkiêt mkriêm čiăng bi hrŏ ênoh bi liê leh anăn mđĭ hnơ̆ng jăk klei kiă kriê.

Ăt kăn kbưi hŏng să Ya Ly, ti alŭ Plei Sar, să Ia Chim, čar Quảng Ngãi, dŭm anôk pla kruĕ hruĕ hnơ̆ng prŏng dôk luôm mtah. Anei jing krĭng pla mjing mơ̆ng knơng bruă mkra mjing boh mnga Sao Mai duh bi liê čiăng đru kơ klei mkra mjing leh anăn ba čhĭ.

Krĭng pla mjing anei lŏ mkŏ mjing bruă mă kơ mnuih ƀuôn sang alŭ wăl. Leh brei knơ̆ng bruă mưn lăn, lu gŏ sang lŏ dơ̆ng mă bruă ti đang pla kruĕ hruĕ mơ̆ng knơ̆ng bruă. Kah knar grăp hruê mâo hlăm brô 50 čô mă bruă kriê dlăng leh anăn hrui pĕ kruĕ hruĕ. Hluê si Lê Ngọc Huy, êngao mơ̆ng krĭng pla mjing kyua knơ̆ng bruă duh bi liê, knơ̆ng bruă lŏ blei kruĕ hruĕ mơ̆ng ƀĭng ngă lŏ hma hlăm alŭ wăl čiăng mkra mjing:

 “Pla kruĕ hruĕ tinei jing 1ha hlăm brô 1000 phŭn. Pla bi kbưi 6m, mgăn 1m mkrah. Kdrăp krih êa mkiêt mkriêm. Boh mâo lu hĭn mkă hŏng lu anôk mkăn. Leh 3 mlan ana kčưm mâo boh leh anăn hrui pĕ. Tơdah ênoh msĕ ară anei ana kruĕ hruĕ hơĭt hĭn mkă hŏng hbei ƀlang. Ară anei, kruĕ hruê dôk mâo sang hră blei hŏng ênoh 11 êbâo prăk/kg.”

Kyua dŭm krĭng pla mjing bi kƀĭn, lu mnuih mă bruă krĭng ƀuôn sang, boh nik jing phung mniê leh anăn mnuih djuê ƀiă ti čar Quảng Ngãi mâo bruă mă ti alŭ wăl. Amai Y-Du, ti alŭ Plei Sar, să Ia Chim brei thâo, bruă kriê dlăng leh anăn hrui pĕ mđĭ hnư hrui wĭt, đru bi hơĭt klei hdĭp gŏ sang:

= “Nao khăt adhan leh anăn pĕ boh. Tơdah nao mă bruă jêñ jêñ sa mlan mâo 6 êklăk prăk. Đang kruĕ hruĕ tinei prŏng sơnăk, đru kơ mnuih ƀuôn sang mâo thiăm bruă mă jêñ jêñ”.

Čar Quảng Ngãi ară anei mâo hlăm brô 1000 ha kruĕ hruĕ, dưi đi kyar hŏng lu hdră msĕ si pla ti krĭng lăn sah kba amâodah pla pluă hlăm đang pla mjing. Hnơ̆ng mâo kah knar mơ̆ng 45 - 50 tôn sa ha. Hŏng ênoh čih mơ̆ng 9 - 10 êbâo prăk sa kg, grăp ha kruĕ hruĕ dưi ba wĭt mơ̆ng 400 - 500 êklăk prăk sa wưng pla mơ̆ng 15 - 18 mlan. Ƀiădah, anei ăt jing mta ana pla mjing čiăng mâo prăk duh bui liê leh anăn hdră mnêč pla mjing lu. Ênoh duh bi liê kơ 1ha  hlăm sa wưng mơ̆ng 100 - 120 êklăk prăk. Čiăng mđĭ kyar hơĭt kjăp, dhar bruă lŏ hma dôk mtrŭt mđĭ klei bi hriăm, mkŏ mjing mrô krĭng pla mjing, mrô anôk đŭng hruh leh anăn mđĭ hĭn klei bi mguôp hŏng knơ̆ng bruă mkra mjing, mnia mblei.

Bùi Đức Trung, K’iăng khua anôk bruă pla mjing, răng mgang ana pla mjing leh anăn kiă kriê hnơ̆ng jăk, Knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda čar Quãng Ngãi brei thâo, ti alŭ wăl čar mâo leh lu knơ̆ng bruă hrui blei, mkra mjing kruĕ hruĕ ba čhĭ. Čar srăng lŏ dơ̆ng bi mguôp hŏng knơ̆ng bruă ksiêm dlăng keh lăn, mkŏ mjing dŭm krĭng pla mjing sa anôk nao mbĭt hŏng klei čiăng mkra mjing:

= “Hlăm wưng êgao, anôk bruă mkŏ mjing lu adŭ hriăm kơ bruă pla mjing dŭm mta ana pla mjing ti alŭ wăl, boh nik jing dŭm ana pla mjing phŭn. Hlăm anăn mâo kruĕ hruĕ, sa mta ana yuôm bhăn kyua ba wĭt boh tŭ dưn kơ mnuih ƀuôn sang. Êngao kơ bruă mtô brei hdră mnêč pla leh anăn kriê dlăng, leh mnuih ƀuôn sang ba pla mjing, anôk bruă srăng bi mguôp hŏng Bruă sang čư̆ êa alŭ wăl mkŏ mjing mrô krĭng pla mjing, mbĭt anăn bi mguôp hŏng knơ̆ng bruă čiăng ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng kơ mnuih ƀuôn sang.”

Viết bình luận