Ktrâo atăt hdră dlăng kriê wiê ênăk bruă mkhư̆ klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă kơ ana kñŭl

VOV4.Êđê - Ti anăp klei bi mlih yan adiê, klei adiê hjan mâo dleh dưi ksiêm dlăng, êyui lehanăn mmao hdăng dôk đĭ lar lu ti ana kñŭl, hmăi amâo jăk truh kơ hnơ̆ng mâo boh mnga, hnơ̆ng mâo asăr kñŭl dŭm thŭn giăm anei hrŏ. Anôk mtrŭt mđĭ bruă ngă lŏ hma ala čar srăng ktrâo lač kơ dŭm hdră msir.

 

]

 

1-Bi mdoh war kñŭl:

- Mlan 11 – 12: Bi mdoh war, jah waih rơ̆k rung, hwai kƀĭn djah, adhan hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă, hla luh mkăm čuh bi huôl săp. Tui si klei mưng leh mơ̆ng aê aduôm pô đưm čiăng pruh êyui ƀâo, êyui djip

- Kăp dlăng klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă huĭdah mâo hlăm knăt mda, hla mda, kñăm pral mâo hdră mkhư̆ mtam.

- Mŭt hlăm wưng dơ̆ng hrui êmiêt boh mnga snăn bi mdoh hĕ rơ̆k rung, djah djâo lehanăn hli bi dap ƀô̆ lăn čiăng kơ ênưih hrui duiñ boh leh luh kơ lăn.  

 

2-Khăt adhan, mjing pum ana:

- Kñŭl bi mnga hlăm mlan 12, snăn mđing khăt mkra adhan bi hnưm, khăt hĕ bi jih adhan kƀiêng êwiăr, hlăm gŭ anôk k’up anôk dleh bi mnga lehanăn mboh, knŏng pioh mă 2 – 3 kƀiêng mrâo hlăm sa adhan. Khăt lui jih adhan krô, adhan tuôm hŏng klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă.

- Hŏng dŭm đang kñul sui thŭn leh, êwang plah wah dua pruĕ ana mâo adhan bi sô̆ mbĭt. Dưi khăt hĕ wăt adhan prŏng, amâdah sa kdrêč adhan kñăm čiăng bi mngač tač pum adhan.

- Tơdah khăt adhan prŏng mđing khăt bi djŏ hdră ti m’ă adhan anăn. Yua êa boocdo hŏng mnơ̆ng 1:4:5, amâodah hŏng êa luil leh lui măl ti anôk khăt anăn, čiăng đăm mâo kƀoh muôr, lehanăn mnơ̆ng gam bi rai.

           

3-Dlăng kriê wiê ênăk wưng bi mnga lehanăn bi adiê:

            - Mghaih msir klei bi mnga lehanăn mđĭ hĭn klei đuôm adiê boh: Tơdah ana boh bi mnga, đuôm adiê snăn dưi krih êa drao chế phẩm čiăng mđĭ hĭn klei đuôm adiê, mkhư̆ klei leh adiê mda.

4- War kñŭl khua ana leh, mâo klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă kjham amâo lŏ dưi bi kơrŭ ôh: Bi uă druôm amâodah hlŏng rŭ lŏ pla mrâo, brei mđing: Ba lŏ pla dŭm mjeh grep djuê mrâo mboh hĭn, mâo leh phŭn bruă lŏ hma dôk bi lar anăn jing: PN1; AB29; AB05-08; ĐDH67-15; ĐDH102-293... Hŏng ênoh pla djŏ jing 200 phŭn/ha, jing hŏng êwang bi kpleh 8m x 6m, lehanăn khăt mkra čiăng bi rưng mngač tač hlăm brô mơ̆ng 8 – 10 thŭn. Yan pla tui hlue mdê bi krĭng (mơ̆ng mlan 6 truh mlan 10, thâodah dưi mơh pla hlăm yan không, khă bi mâo djăp êa krih).

 

5. Gang mkhư̆ klei êyui gam lehanăn bi rai:

Mâo dua mta êyui kreh ngă kơ ana kñul: Jing mta êyui mtah (Helopeltis Theivora) jing lu hĭn; lehanăn mta êyui hrah (Helopeltis antonii) djuê anei ƀiă hĭn.

Êyui mda lehanăn khua ba klei jhat sơăi kơ ana kñŭl, boh nik hlăm dŭm kdrêč mda ana kñŭl msĕ si hla mda, knăt mda, mnga, boh lehanăn asăr mda.

       - Hdră dlăng kriê wiê ênăk:

Amâo mâo prue lu hbâo ure, lehanăn kali ôh êjai hlăm wưng ana pluh knăt mda, bi kƀŭt mnga, lehanăn đĭ jing adiê mda.

Jih bi mdoh rơ̆k rung, khăt mkra adhan bi mjing pum ana boh bi mngač tač, bi hrŏ anôk kơ êyui gam. Duiñ hĕ bi jih adhan, hla, mnga, boh tuôm hŏng klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă ba čuh hĕ kñăm čiăng bi hrŏ jih hnơ̆ng anôk ba mtưp klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă.

- Ba yua hdră sinh học:

Phưi dŭm mta hdăm jŭ, hdăm sao, gŏng gôč lehanăn wăk wai prŏng hiu ƀơ̆ng êyui. Hdăm sao jing jăk hĭn, diñu duiñ ƀơ̆ng jih boh lehanăn êđai êyui.

Ba yua chế phẩm mmao Metarhizum anisopliae, Beauveria bassiana amâodah Paecilomyces sp. Krih mkhư̆ êyui êjai dôk mda, hnơ̆ng krih tui si klei mtă hlăm hruh êa drao.  

- Ba yua êa drao hluăt:

Jing dŭm mta êa drao snei: Permecide 50EC, Peran 50EC, Tungcydan 60EC, Dragoannong 585EC, Wamtox 100EC, Tungrin 25EC, Sherbush 5EC, 10EC... Hŏng hnơ̆ng lehanăn boh ktang čih leh hlăm hruh êa drao.

Wưng krih bi mâo klei tŭ dưn:

+ Êjai ana boh dơ̆ng pluh knăt mda, bi mnga.

+ Krih êa drao hlăm aguah ưm amâodah ti tlam êdăp. Bi hlăm dŭm hrue adiê bi êyui amâo mâo mđiă ôh diñu hiu ƀơ̆ng ktang snăk, snăn dưi krih êa drao ti wưng anei. Bi tơdah hlăk hlăm wưng ana boh dôk bi mnga amâo mâo krih ôh êa drao êlâo kơ 9h aguah, čiăng kơ mnga dưi bi mnga jăk.   

+ Krih êa drao êjai êyui mâo wưng hdĭp mơ̆ng tal 1 – 3 mâo klei tŭ dưn hĭn.

6. Gang mkhư̆ klei mmao hdăng ngă:

Mmao hdăng Colletotrichum gloeosporioides pô ngă, boh nik êjai hnơ̆ng h’uh prŏng, hjan lu lehanăn kƀah mđiă. Mmao jat čăt đĭ kbiă hriê mơ̆ng êa, lehanăn angĭn.

Mmao gam kreh ƀuh ti wưng ana kñŭl bi hla, čuh blang mnga, amâodah dơ̆ng đuôm adiê. Jih jang gru anôk mmao jhat gam hlŏng uê êdah ti ti knăt mda, hlăm hla, adhan mnga, lehanăn hlăm boh.

- Tơdah ƀuh hnơ̆ng mmao jhat gam adôk ti hnơ̆ng êdu snăn ba yua êa drao anei: DuPontTM  Kocide 46.1 WG, Norshield 86.2WG, New Kasuran 16.6WP, Tungvil 5SC, 10SC… Hŏng hnơ̆ng lehanăn boh ktang čih leh hlăm hruh êa drao.

- Wưng krih: Hlăk hlăm wưng ana kñŭl pluh knăt mda, bi mnga, hlăk bi adiê bi tơdah wưng anăn tuôm hŏng hnơ̆ng adiê jing h’uh h’ăp prŏng, lu dhul k’uă snăn bi krih yơh êa drao. Amâo mâo krih ôh êlâo kơ 9h čiăng kơ mnga bi mjing mjeh jăk êlâo.

- Hdră krih êa drao: Krih bi msah tar pum ana boh, tơdah hnơ̆ng h’uh h’ăp jing prŏng, lehanăn dưi krih mbha mâo dua blư̆, (mkă hŏng hrue krih tal êlâo jing mơ̆ng 5 – 7 hrue).

- Yua êa drao Booc - đô 1:4:5 măl mmiă hlăm phŭn boh.

Viết bình luận