Ti Êpul hgŭm bruă lŏ hma mtah Krông Pač, čar Dak Lak, bruă bi mklă klei hâo hưn krĭng pla mjing mâo klei găl ênưih. Trần Văn Thắng, Khua Êpul hgŭm bruă lŏ hma mtah Krông Pač, brei thâo, lu thŭn êgao, êpul hgŭm bruă mkŏ mjing leh hdră pla mjing hluê hnơ̆ng čuăn VietGAP, mbĭt anăn ba yua hră mơar điện tử čiăng ktuê dlăng hdră kriê dlăng ana pla mjing, ba yua mnơ̆ng yua bruă lŏ hma leh anăn hrui êmiêt. Tơdah dŭm klei hâo hưn dưi bi mklă, mkŏ hŏng kdrăp ksiêm dlăng phŭn agha, bruă bi mklă hnơ̆ng tŭ jăk mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma mâo klei klă hĭn. Hdră bi mklă mrô, mkăp mrô knăl krĭng pla mjing dôk đru kơ anôk bruă găl ênưih hĭn hlăm hdră kriê dlăng bruă pla mjing leh anăn dưi nao hgŭm hlăm anôk ba čhĭ kơ ala tač êngao.

"Wưng mkăp brei mrô jing pral êdi, knŏng hlăm wang mâo 2 mlan leh mâo ngă 6 mrô leh snăn hŏng hmei msĕ snăn jing pral êdi mkă hŏng êlâo dih. Mơ̆ng anăn mơh ăt čang hmăng kơ Phŭn bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda, dŭm anôk bruă djŏ tuôm mâo dŭm hdră mtrŭt mjhar amâodah mâo dŭm klei mtrŭt mjhar kơ klei bi mnia mblei plah wah dua ala čar čiăng si bĕ ngă dưi jing mkăp brei mrô krĭng pla mjing čiăng kơ dưi ba čhĭ hnưm hĭn."

Mbĭt hŏng dŭm êpul hgŭm bruă, bruă sang čư̆ êa alŭ wăl ăt dôk nao hgŭm ba mrô truh kơ grăp đang war. Ti să Êa Knuêč, čar Dak Lak bruă bi hgŭm hŏng dŭm anôk bruă kdrăp mrâo đru kơ mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ ƀrư̆ hưn mthâo klei hâo hưn bruă pla mjing, mkŏ mjing mrô bi mklă phŭn agha kơ mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma. Mơ̆ng anăn, hdră pla mjing amâo djŏ knŏng dưi kriê dlăng kjăp hĭn ƀiădah lŏ mjing klei găl čiăng kơ phung blei yua, ƀĭng hgŭm hrui blei dưi mâo klei hâo hưn kơ mnơ̆ng dhơ̆ng. Hồ Thị Bích Kiều, Khua adŭ bruă duh mkra să Êa Knuêč, brei thâo:

"Hmei bi mguôp hŏng jih jang dŭm anôk bruă thơ̆ng kơ bruă bi mlih mrô čiăng trŭn nao čiăng bi mguôp leh anăn mă hră mơar leh anăn ba dŭm đang war anăn mâo mrô bi mklă, leh anăn grăp hruê jing mnuih ƀuôn sang bi mŭt hră mơar jih jang dŭm mta bruă pô ngă hlăm anăn. Mrâo bi mklă klei klă mngač leh anăn  lŏ dơ̆ng hưn mdah kơ tar rŏng lăn ƀuh si mnơ̆ng dhơ̆ng drei jăk leh anăn hnơ̆ng tŭ jăk truh msĕ snăn."

Boh sĭt brei ƀuh, mrô knăl krĭng pla mjing amâo djŏ knŏng jing sa hdră ngă hră mơar đuič ôh pioh kơ bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao. Anei lŏ jing kdrăp pioh bi mklă krĭng pla mjing, tui ksiêm hdră pla mjing, ksiêm dlăng klei ba yua hbâo pruê, êa drao răng mgang mnơ̆ng pla mjing leh anăn pioh kơ bruă tui duah phŭn agha tơdah mâo klei amâo mâo jăk. Čiăng đru kơ mnuih ƀuôn sang hluê ngă dŭm klei čiăng anei, hdră mtrŭt mjhar bruă lŏ hma dôk mđĭ hĭn klei ktrâo lač kơ hdră mnêč, mjuăt bi hriăm hdră pla mjing leh anăn bi hgŭm dŭm tĭng hlăm hdră mđĭ boh tŭ yuôm. Nguyễn An Ninh, Kiăng khua kiă kriê Anôk mtrŭt mjhar bruă lŏ hma krĭng Ngŏ kwar Dhŭng, ktuê hang ksĭ Dhŭng kwar Krah leh anăn Lăn Dap Kngư, brei thâo:

Hmei mđing mtô mblang kơ mnuih ƀuôn sang ăt msĕ mơh êpul hgŭm bruă hlăm bruă hluê ngă dŭm klei bhiăn mkra mjing leh anăn čih pioh hră mơar, mbĭt anăn ba yua mnơ̆ng dhơ̆ng djŏ leh anăn ngă djŏ dŭm klei čiăng. Hmei bi hgŭm leh hlăm bruă ksiêm dlăng, ktuê dlăng ăt msĕ mơh mjuăt bi hriăm leh anăn bi hgŭm hŏng anôk bruă duh mkra čiăng mđĭ hnơ̆ng tŭ jăk mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma leh anăn krơ̆ng kjăp mrô knăl, pŏk mlar anôk ba čhĭ leh anăn ba čhĭ kơ ala tač êngao."

Mbĭt hŏng đru kơ hdră mnêč, anôk bruă lŏ hma Dak Lak dôk mtrŭt mđĭ hdră mrô, bi mklă mrô knăl krĭng pla mjing leh anăn anôk đŭng hruh, ƀrư̆ ƀrư̆ mkŏ hŏng hdră tui duah phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma. Hdră tă anei djŏ guôp hŏng ai tiê Hdră mtrŭn 57 mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar. Hlăm anăn, klei čih pioh mrô dưi dlăng jing tur knơ̆ng čiăng mđĭ boh tŭ kriê dlăng, mkŏ wĭt bruă mkra mjing leh anăn mđĭ klei dưi mkăp djŏ hŏng dŭm hnơ̆ng čuăn anôk mnia mblei. Bùi Hồng Quý, Khua knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda čar Dak Lak, hâo hưn:

Knơ̆ng bruă ăt dôk mđing jing mđĭ ai mnuih ƀuôn sang leh anăn  pŏk ngă dŭm hdră msir čiăng kơ pô bi kjăp mnơ̆ng dhơ̆ng hŏng hdră anăn jing bi mklă mrô knăl krĭng pla mjing, bi mklă dŭm ana phŭn čiăng kơ pô mjing klei găl ti dŭm anôk bruă mprăp čiăng kơ pô mŭt hlăm hdră ba čhĭ kơ wăl anôk mnia mblei ala tač êngao."

Mơ̆ng klei yăl dliê mơ̆ng grăp êpul hgŭm bruă, bruă bi mklă mrô krĭng pla mjing dôk pŏk êlan nao mrâo hlăm hdră kriê dlăng bruă lŏ hma ti Dak Lak. Khădah snăn, mkăp mrô mrâo knŏng jing knhuang tal êlâo; klei yuôm bhăn hĭn jing krơ̆ng kjăp hnơ̆ng tŭ jăk, bi mrâo klei hâo hưn nanao leh anăn mguôp bruă pla mjing hŏng klei čiăng mơ̆ng wăl anôk mnia mblei. Tơdah ƀĭng ngă lŏ hma, êpul hgŭm bruă, anôk bruă duh mkra leh anăn anôk bruă kriê dlăng hrăm mbĭt nao hgŭm, klei hâo hưn mrô amâo djŏ knŏng đru ktuê dlăng phŭn agha ƀiădah lŏ đru mkŏ mjing klei đăo knang, mđĭ boh tŭ yuôm leh anăn ai bi ktưn mơ̆ng mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma alŭ wăl.

Hlăm boh klei čar Dak Lak dôk mtrŭt mđĭ bruă ba čhĭ dŭm mta mnơ̆ng lŏ hma phŭn kơ ala tač êngao, bruă mkăp mrô knăl krĭng pla mjing leh anăn anôk đŭng hruh mâo bruă klam yuôm bhăn êdi. Snăn si klei tŭ dưn mơ̆ng dŭm mrô knăl anei hŏng bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao? Si hdră, klei ngă hră mơar bi mklă leh anăn dŭm klei brei mđing phŭn kơ mnuih ƀuôn sang ngă lŏ hma, êpul hgŭm bruă leh anăn anôk bruă duh mkra? Pô čih klei mrâo kơ kdrêč Hrăm mbĭt hŏng ƀĭng ngă lŏ hma mâo leh klei bi blŭ hrăm hŏng Tô Văn Huấn, pô thơ̆ng kơ bruă mơ̆ng Knơ̆ng bruă pla mjing leh anăn răng mgang mnơ̆ng pla mjing kơ boh klei anei.

- Hlăm boh klei Daklak dôk mtrŭt mđĭ bruă ba čhĭ dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma phŭn, snăn si klei tŭ dưn mơ̆ng bruă mkăp mrô krĭng pla mjing leh anăn anôk đŭng hruh hŏng dŭm bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao, leh anăn ya ngă anei dưi yap jing klei găl yuôm bhăn hŏng dhar bruă?

Tô Văn Huấn: Mkăp mrô knăl krĭng pla mjing jing sa hlăm dŭm mta phŭn yuôm bhăn êdi, pia jing knhuang tal êlâo čiăng kơ drei dưi ngă djŏ hŏng klei čiăng mơ̆ng dŭm ala čar blei mnia. Lehanăn anei ăt jing klei găl čiăng kơ ƀĭng ngă lŏ hma ăt msĕ mơh dŭm êpul bruă drei mâo klei thâo săng djŏ tuôm kơ dŭm klei čiăng mơ̆ng dŭm anôk mnia mblei. Lehanăn kyua anăn yơh drei srăng mâo dŭm bruă ngă, boh nik jing ba yua dŭm hdră êlan, dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng drei ba čhĭ kơ ala tač êngao čiăng dưi ngă djŏ hŏng klei čiăng kơ klei doh êƀăt mnơ̆ng ƀơ̆ng, kơ klei thâo klă phŭn agha. Snăn anei ăt jing dua mta phŭn yuôm bhăn hlăm bruă drei čiăng dưi ngă djŏ hŏng anôk mnia mblei.

- Snăn c̆iăng dưi mkăp brei mrô  krĭng pla mjing amâodah mrô anôk đŭng hruh pioh ba c̆hĭ kơ ala tac̆ êngao, si mnuih ƀuôn sang ngă lŏ hma, êpul hgŭm bruă leh anăn knơ̆ng bruă srăng mprăp? Si hdră ngă klei anei?

Tô Văn Huấn: Bruă mkăp mrô knăl krĭng pla mjing mâo leh klei ênưih hĭn kyua hdră mtrŭn mrô 36 mơ̆ng knŭk kna. Anei jing klei găl kơ mnuih ƀuôn sang ngă hră mơar mkăp mrô knăl krĭng pla mjing. Ƀiădah, tơdah ngă hră mơar pioh kơ bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao, mnuih ƀuôn sang ngă lŏ hma brei mđing kơ dŭm mta. Hlăm anăn, yuôm bhăn hĭn jing ba yua hdră pla mjing rơ̆ng klei doh ê ƀăt mnơ̆ng ƀơ̆ng. Tal dua, jih jang bruă ngă hră mơar mkăp mrô knăl krĭng pla mjing dưi hưn mdah hŏng điện tử, hluê hŏng mbah bruă knŭk kna ala čar. Anei jing mta phŭn yuôm bhăn đru bi klă mngač bruă mkăp mrô knăl krĭng pla mjing lehanăn hdră tui duah phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma. Kơ hdră mnêč, brei mnuih ƀuôn sang ba yua hdră pla mjing doh, mbĭt anăn čih pioh djăp ênŭm hră mơar hlăm hdră pla mjing lehanăn hrui pĕ. Tơdah hưn hlăm kdrăp điện tử, klei hâo hưn djŏ tuôm hŏng đang pla mjing brei djăp ênŭm. Hdră anei đru bi ênưih klei ngă hră mơar, bi hrŏ wưng mkăp mrô.

- Leh dưi mkăp mrô, si ngă bruă kriê pioh mrô  mâo klei tŭ yuôm msĕ snei? Mnuih pla mjing ya mta klei bhiăn brei hluê ngă čiăng kơ mrô knăl dưi kriê pioh hơĭt kjăp?

Tô Văn Huấn: Tơdah leh dưi mkăp mrô, klei yuôm bhăn jing brei krơ̆ng kjăp mrô. Grăp thŭn, mnuih pla mjing brei rơ̆ng hluê ngă djŏ hdră pla mjing leh hưn mdah leh anăn mâo anôk bruă thơ̆ng kơ bruă tŭ yap. Mnuih ƀuôn sang brei mđing, tơdah čŏng mkŏ mjing hdră pla mjing ƀiădah ka rơ̆ng klei čuăn thơ̆ng kơ bruă snăn năng ai amâo dưi djăp ôh klei găl mkăp mrô. Kyua anăn, mnuih ƀuôn sang brei bi mguôp hŏng anôk bruă thơ̆ng kơ bruă, boh nik jing anôk bruă thơ̆ng kơ bruă gưl să, čiăng dưi mkăp klei hâo hưn leh anăn ktrâo lač hdră mnêč êlâo kơ hluê ngă. Mbĭt anăn, hlăm hdră pla mjing, hŏng grăp mta mnơ̆ng pla, bruă ba yua êa drao, boh nik jing êa drao răng mgang mnơ̆ng pla mjing, brei hluê ngă klei kčah mtrŭn. Grăp thŭn, mnuih ƀuôn sang brei rơ̆ng hră mơar djŏ tuôm kơ hdră pla mjing, hrui pĕ leh anăn boh nik jing čih pioh hnơ̆ng mâo boh mnga. Hnơ̆ng boh mnga mâo brei djŏ guôp hŏng hnơ̆ng leh čih anăn phŭn tal êlâo leh anăn hnơ̆ng mnơ̆ng lŏ hma čhĭ kơ phung ghan mnia amâo dah anôk bruă duh mkra ba čhĭ kơ ala tač êngao.

-Lač jăk kơ ih lu!