Dŭm klei bi êdah mơ̆ng klei ruă:
1. Klei ruă bi bŏk gŭ klĭt kbiă hriê mơ̆ng virus pô ngă. Knŏng mâo hŏng êmô kbâo, amâo mâo tưp djŏ truh kơ mnuih lehanăn mnơ̆ng rông mkăn ôh
Klei ruă anei mâo tui hlue yan lehanăn bluh đĭ jing klei ruă tưp lu hlăm yan hlơr h’uh h’ăp, hlăk mâo lu ruê, juôp, kpiêt đĭ lêč. Klei ruă anei ngă bi êka jhat hlăm klĭt, ngă kơ êmô kbao êwang tăp năng truh kơ djiê mơh. Mâo klei ruă anei êmô kbao hrŏ êa ksâo, dleh kđông êđai, ênưih jhat đai hlăm tian.
2. Êlan klei bi mtưp klei ruă lu jing mơ̆ng juôp, kpiêt, kêč ƀloh djĭp êrah. Kyua djă ba kman mơ̆ng krĭng anei truh krĭng mkăn. Lehanăn êmô kbao ruă dôk mbĭt bi sô̆, bi dhir asei mbĭt êmô kbao ruă hŏng êmô kbao dôk suaih. Kyua ba yua mnơ̆ng čiêm rông mbĭt, msĕ si kniêm rơ̆k, kniêm êa, lehanăn kdrăp pioh kơ bruă mdrao mgŭn êmô kbao ruă.
3. Klei bi knăl tơdah êmô kbao mâo klei ruă
Amâo mâo čiăng ƀơ̆ng rơ̆k, lui ƀơ̆ng, êa ksâo amâo lŏ kbiă lu ôh. Đĭ êngoh hlơr, bi bŏk ŭr hrah, ƀăng êgei kbiă lu êa bah, kbiă lu êa ală, êa dŭng. Hlăm gŭ klĭt dơ̆ng bi bŏk mâo boh prŏng mơ̆ng (1 – 1,5cm); kreh ƀuh lu hĭn jing hlăm kkuê, boh kŏ, leh kơ anăn đĭ lar bŏ hlăm asei mlei, hlăm ƀăng êgei, hlăm ksâo... ênoh klŏ bi bŏk phŭn tal êlâo jing ƀiă, jing dôk êdu lehanăn đĭ lu bŏ asei mlei yap jing kjham leh. Jih jang anôk bŏk bi klŏ anăn srăng luič hluê hruê mlan, ƀiădah ti krah anôk bŏk anăn kreh bi kđuh.
4. Knŏng ngă klei tlŏ mgang kơ mnơ̆ng rông, kyuadah klei ruă anei ka mâo ôh êa drao mdrao mgŭn. Snăn bi tlŏ mgang kơ dŭm drei êmô kbao ka mâo klei ruă ôh. Hŏng hnơ̆ng tlŏ mgang tui hlue si klei ktrâo atăt. Dưi tlŏ mgang kơ mnơ̆ng rông hlăm grăp wưng. Bi tơdah êmô kbao ana mâo tlŏ mgang leh snăn knŏng tlŏ mgang kơ êđai dôk mda leh mâo 2 mlan.
Ngă nanao bruă kăp dlăng bi mdoh war êning:
Kăm ghă amâo mâo brei ôh tue mơ̆ng êngao nao mŭt hlăm war. Jih jang kdrăp yua, tơdah ka bi mdoh kman. Knŏng blei êđai mjeh mơ̆ng anôk mâo klei đăo knang sĭt. Bi êmô kbao mrâo ba hriê, snăn kăp ksiêm hĕ êlâo kơ mdiăng ba, lehanăn brei dôk hjăn êlâo hlăm brô 28 hrue. Ngă nanao bruă bi mdoh kman, mdjiê juôp, kpiêt, ruê, kêč ƀloh hlăm war êning. Bi mdoh nanao mnơ̆ng mnuă yua pioh mdrao mgŭn êmô kbao, bi mdoh, hrui êmiêt bi mdoh jih eh êmô kbao hlăm war bi djŏ hdră.
Mghaih msir tơdah mâo klei ruă tưp:
1. Tơdah ƀuh êmô kbao mâo klei ruă, snăn nao hưn mtam hŏng anôk bruă mdrao mgŭn mnơ̆ng rông ti alŭ wăl.
2. Hlue gưt bi ênŭm klei ktrâo atăt mtă mtăn mơ̆ng anôk bruă mdrao mgŭn mnơ̆ng rông kơ jih jang ênoh čuăn bruă răng mgang klei ruă tưp kơ mnơ̆ng rông.
3. Mdei klei bi čhĭ mnia, dŭ mdiăng êmô kbao mŭt amâodah kbiă mơ̆ng krĭng mâo klei ruă tưp.
4. Ngă klei bi ktlah mtam êmô kbao mâo klei ruă. Hrui êmiêt jih djah eh mnơ̆ng rông, bi mdoh mdjiê kman, mdjiê ruê juôp, kpiêt kêč ƀloh hlăm war êning, krĭng mâo klei ruă.
5. Ba yua jêñ jêñ êa drao krih kơ ruê juôp, kpiêt, kêč ƀloh hlăm war, amâodah krih wăt hlăm asei êmô kbao dưi mơh.
6. Hwai êmiêt bi mdoh eh, lehanăn ba mđam hŏng mta bi mbrŭ sinh học amâodah ba dơr hlăm lăn, amâo mâo kăm lui sa anôk bi ksŭn êa miêt, eh ling đung hiu hlăm wăl riêng gah ôh.
Viết bình luận