Yan không leh jih, Nguyễn An Sơn, ti ƀuôn hgŭm Čư̆ M’gar, čar Daklak lŏ ksiêm dlăng hlăm grăp đĭng mđoh êa ñu krih bi rôč ƀrư̆ ƀrư̆ hŏng êbeh 2 hec-ta kphê mơ̆ng gŏ sang ñu. Sơn brei thâo, kdrăp krih êa anei ƀiă klei luič liê pui kmlă lehanăn dưi mkiêt mkriêm êa, êjai hlăk dôk kƀah hlăm yan bhang không:

Êlâo dih kâo krih hŏng klei jur đĭng mtam snăn liê êa lu, lehanăn luič mmông mă bruă mơh. Ară anei mâo leh kdrăp krih êa bi rôč ƀrư̆ ƀrư̆, dưi mkiêt mkriêm êa, lehanăn kăn liê ai tiê mă bruă rei, ba wĭt klei tŭ dưn lu hĭn.”

Klei Sơn yăl dliê anei jing lač kơ klei jing sĭt ti lăn dap kngư; Klei dôk bi tĭng čiăng mđĭ kyar bruă pla mjing ară anei, amâo mâo djŏ knŏng mđing ti boh mnga đuič ôh, ƀiădah lŏ mđing kơ hnơ̆ng jăk boh mnga dưi mâo, jing jăk amâodah hơăi, ƀiădah mbĭt anăn dôk mkă tĭng êa pô yua djăp amâodah hơăi kơ êdei anăp.

Lăn dap kngư ară anei jing krĭng pla mjign ana tŭ yuôm, lehanăn ana boh kroh prŏng hĭn hlăm kluôm ala, đru leh sa ênoh prŏng kơ bruă čhĭ mnia kơ ala tač êngao. Siămdah, klei pŏk phai ênhă pla kphê, pla ana boh durian hlăk dôk jing klei ktrŏ kơ êa jua.

Thŭn 2024, hjăn car Daklak luič liê truh 165 êklai prăk, kyua klei kƀah êa yua lehanăn êa krih mnơ̆ng pla mjing. Hlăm yan puih mnga thŭn 2024 - 2025, kluôm krĭng lăn dap kngư mâo mơ̆ng 4.300 - 7.000ha mnơ̆ng pla hmăi djŏ mơ̆ng klei amâo mâo djăp êa krih. Lu ênao mgơ̆ng êa hlŏng khuôt jih, lu kbăng êa klei, kbang êa ktir khuôt êa pătdah mơ̆ng akŏ yan mtam. Dôk hyưt êdi, ti dŭm alŭ wăl amâo mâo yua êa lu ôh, ƀiădah hnơ̆ng êa mur ăt hrŏ.

Tui si Chu Phạm Ngọc Hiển, Khua Êpul hgŭm êa jua lehanăn wăl hdĭp mda  Việt Nam, hlăm lu thŭn, mnuih ƀuôn sang yap êa jua jing dŏ yang adiê brei, msĕ si yua yơh tui si čiăng. Kbiă hriê mơ̆ng klei mĭn anăn, klei yua êa amâo mâo thâo răng, luič liê êa hơăi mung mang, lehanăn amâo mâo klei thâo uêñ ôh kơ êdei anăp.

 “Čiăng kơ klei ba yua mâo klei tŭ dưn, hdră tal êlâo jing brei bi mlih klei mĭn dơ̆ng mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, truh hŏng phung khua kiă kriê, lehanăn phung duh mkra. Bruă kiă kriê êa jua ară anei jign dôk tui ksiêm hlue hŏng klei thâo ƀuh mă ară anei hlăm lu klei mă bruă. Nĕ knŏng dưi ngă hĕ mđrăm mbĭt jih jang kơh dŭm hdră bi răng kriê, snăn dưi răng kriê êa jua bi djŏ hĭn, lehanăn mâo klei tŭ dưn.”

Bi mlih klei mĭn, lehanăn bruă ngă hlăm klei yua êa jua, ti lăn dap kngư hŏng klei djŏ. Lehanăn čiăng dưi mâo klei bi mlih prŏng, snăn mđrĭng hŏng anăn jing čiăng bi mâo sa ênoh bi liê prŏng mơh. Mơ̆ng kdrăp krih êa mkiêt mkriêm, ênao mgơ̆ng êa điêt, hlŏng truh kơ hdră êlan pla mjing nao mđrĭng hŏng bruă bi hluă dliê, snăn jih jang bruă čiăng anăn jing sa ênoh bi liê amâo mâo djŏ điêt ôh, jing kdlưn hĭn hŏng ênoh dưi mâo mơ̆ng grăp gŏ sang, amâodah êpul hgŭm bruă.     Nguyễn Quốc Hùng, Khua knơ̆ng kiă kriê êpul hgŭm knơ̆ng prăk Việt Nam lač, mđĭ kyar mtah bruă lŏ hma ti kwar Krah – Lăn dap kngư bi mâo klei bhiăn kjăp pioh đru kơ bruă bi mlih:

“Hmei mbha leh hră mơar kơ bruă kiă kriê, huĭdah mâo klei amâo mâo jăk hŏng wăl hdĭp mda, kơ klei čan prăk pioh kơ bruă mđĭ kyar mtah. Dŭm boh knơ̆ng prăk dôk bi mđing sơăi, lehanăn mprăp kơ ênoh prăk mnga hdjul hŏng dŭm bruă anei. Siămdah, ară anei ăt dôk mâo klei gun kpăk kơ klei mđĭ kyar ênoh čuăn mtah, snăn dŭm êpul bruă mkŏ mjing klei brei čan prăk kơ bruă aneibi mkă tĭng bi djŏ bruă brei čan prăk. Hmei bi klin leh jih jang bruă ngă pioh hâo hưn hŏng knơ̆ng prăk knŭk kna lehanăn akâo kơ knŭk kna pral bi leh klei ktrâo atăt dưi yua prăk čan bi djŏ hŏng knuă.”

Lăn dap kngư amâo mâo kƀah ôh êa mkă hŏng hnơ̆ng adiê hjan hlăm grăp thŭn. Klei kƀah êa yua ară anei, jing kƀah klei thâo kiă kriê êa jua hlăm anăn jing klei kiă kriê kluôm, mliê krĭng lehanăn bi kna hŏng êa čŏng mâo. Răng kriê bi djăp nanao êa amâo mâo djŏ knŏng hjăn kơ anôk bruă kiă kriê êa jua, amâodah anôk bruă lŏ hma, ƀiădah anăn jign atur kơ klei krơ̆ng kjăp kơ mnơ̆gn ƀơ̆ng huă pô kơ êdei anăp, bi hơĭt hlăm klei duh ƀơ̆ng, nao mđrĭn hŏng klei mđĭ kyar mtah, kjăp kơ kluôm krĭng, êjai yan adiê dôk bi mlih prŏng. kyuadah knŏng hŏng klei thâo răng kriê êa jua đuič snăn kơh kơ klei hdĭp êdei anăp srang mâo klei đĭ kyar./.