Pô ruă Y Ớk Niê (42 thŭn) ti să Krông Ƀŭk, čar Dak Lak ruă kơiêng êbeh 3 thŭn leh ƀiădah ka tuôm nao ksiêm mkă dlăng mơh. Hlăm sa blư̆ ktŭng đĭng êa krih kphê, ñu ƀuh ruă kơiêng. Ayŏng Y Ớk mdei leh mă bruă hlăm sa wưng čang hmăng amâo lŏ ruă ôh, ƀiădah ƀrư̆ hruê ñu ƀuh ruă hĭn, lar truh ti jơ̆ng, êbat dleh dlan. Ñu nao ksiêm dlăng leh ti Sang êa drao prŏng Thiện Hạnh. Tinei, leh ksiêm mkă dlăng, mă rup X-Quang, MRI, aê mdrao bi mklă ñu jhat klang sun ktrŏ leh, amâo lŏ mnăm êa drao ôh ƀiădah brei nao blač mdrao mtam. Ayŏng Y Ớk Niê brei thâo:

Êlâo adih ruă rŏng, hlăm brô 1 mlan jih lehanăn lŏ ruă ti jơ̆ng, êgah, krăn amâo dưi êbat. Blei êa drao mnăm dul 1,2 hruê lehanăn lŏ ruă. Ruă 3 mlan amâo lŏ dưi snăn kâo nao ti sang êa drao ksiêm mkă dlăng.

Hluê si Aê mdrao thơ̆ng kơ adŭ mdrao II Văn Hữu Khánh, Khua adŭ mdrao Ngoại Thần kinh (Sang êa drao prŏng Thiện Hạnh), čar Dak Lak, krĭng Lăn dap kngư, ênoh mnuih ruă jhat klang sun mâo lu, kbiă hriê mơ̆ng klei mă bruă ktrŏ, kreh pŭ, klam mnơ̆ng ktrŏ, krih kphê, tiêu… Klei msĕ mơ̆ng phung ruă anei jing amâo nao ksiêm mkă dlăng hnưm tơdah ruă, knŏng tơ ruă ktrŏ, dleh êbat snăn kơh nao mdrao. Klei anei ngă kơ klang grưh, klang sun jhat, bruă mdrao dleh dlan hĭn, lu mnuih ruă brei blač mdrao, wưng suaih sui hĭn. Aê mdrao Văn Hữu Khánh brei thâo:

Klei ruă jhat klang sun kuê lehanăn kơiêng rŏng kreh mâo ti mnuih mơ̆ng 35 thŭn kơ dlông. Mâo lu ti mnuih kreh mă bruă ktrŏ. Klei jhat klang sun kreh mâo ti mnuih mă bruă ktrŏ ngă jhat klang sun.

Klang rŏng jing sa hlăm dŭm kdrêč yuôm bhăn êdi đru kơ klei êrô êbat, kgŭ, wĭr asei, kkui… hŏng klei kjăp lehanăn pral. Êngao anăn, lŏ mâo bruă klam răng mgang mta dlô hlăm klang, mkŏ êruăt êrah mơ̆ng kŏ dlô hŏng dŭm anôk mkăn hlăm asei mlei. Klang rŏng mâo 7 klang kuê, 12 klang rŏng mkŏ hŏng klang grưh, 5 klang  rŏng ti kơiêng. Dŭm anôk klang anei dưi mkŏ dưh hŏng klang sun, mâo bruă klam răng mgang klang hlăm klei kpư̆ mgei, mă bruă hlăm grăp hruê. Klei ruă jhat klang sun jing sun kbiă đuê̆ mơ̆ng anôk gơ̆ dôk, kpĭ hlăm êlan êruăt kŏ dlô, ngă ruă, êgah, krăn, hmăi kơ klei kpư̆ mgei asei mlei, đa đa kjham srăng hmăi truh kơ kơŭt, jơ̆ng, huĭ srăng êwiên amâo thâo lŏ êbat.

Klei bi êdah mơ̆ng klei ruă jhat klang sun êdah êdi msĕ si: Ruă kơiêng rŏng, ruă ktang tơdah kpư̆ mgei asei mlei. Dleh kkui, wĭr asei mlei. Ktrŏ hĭn đa đa ruă truh ti kơiêng, ti tluôn, êgah krăn jơ̆ng kngan, dleh êbat. Mâo đa đa dleh nao tlô bi nao sang êa drao mjêč. Klei năng mđing, dŭm klei bi êdah anei kreh čhuai hŏng ruă kơiêng rŏng aguah tlam kyua anăn lu mnuih amâo mđing.

Ară anei mâo lu hdră mdrao jhat klang sun. Tui hluê hŏng hnơ̆ng ktrŏ hdjul klei ruă snăn aê mdrao thơ̆ng kơ adŭ mdrao srăng ruah hdră mdrao djŏ guôp.

Hluê si phung aê mdrao, gang mkhư̆ klei ruă jing hdră jăk lehanăn hơĭt kjăp hĭn, ƀiă luič liê prăk kăk: Hlăm klei mă bruă grăp hruê bi hrŏ klei pŭ, klam, ktŭng mnơ̆ng ktrŏ. Brei rơ̆ng kjăp hdră pŭ, klam, knŏng yua ai ktang mơ̆ng jơ̆ng, kngan čiăng pŭ, klam, amâo ba yua wăt rŏng, asei mlei; brei rơ̆ng klei bi knar, tơdah ruă brei drei mdei, amâo gĭr mă. Êngao anăn, čiăng răng mgang klang rŏng, grăp čô brei mâo hdră kpư̆ mgei asei mlei djŏ guôp, mâo hdră thiăm mbŏ mnơ̆ng tŭ jăk, thiăm mbŏ canxi, vitamin D grăp wưng, tơdah mâo klei ruă kơiêng rŏng brei nao ksiêm mkă dlăng mtam, amâo duah blei êa drao pliă plia.

-Akâo kơ Aê mdrao brei thâo dŭm klei bi knăl hnưm mơ̆ng klei ruă jhat klang sun kuê leh anăn rŏng čiăng kơ mnuih ƀuôn sang thâo kral leh anăn nao mkă dlăng?

Aê mdrao CKII Văn Hữu Khánh: Klei bi knăl hnưm mơ̆ng klei ruă jhat klang sun kreh jing ruă kuê leh anăn rŏng. Leh ruă, phung ruă kreh ƀuh klei krăn kyua aruăt êrah mơ̆ng klang sun jhat ngă kơ pô ruă sitôhmô ruă kkuê srăng ruă kluôm, mra, dua nah kngan, dŭm kđiêng kngan. Bi hŏng rŏng srăng ruă kluôm rŏng, leh anăn lar truh kơ tluôn (sa nah amâodah jih dua nah) leh anăn ruă truh kơ jơ̆ng ngă kơ klei êrô êbat dleh dlan. Mâo lu phung klei ruă kjham ngă kơ boh pal kngan amâodah jơ̆ng kdjuôt hĕ. Leh anăn đa đa phung jhat klang sun kuê ngă truh klei ruă dlô klang, truh kơ klei ruă klang, awăt dua nah kngan amâodah wăt jơ̆ng leh anăn kngan, đa đa ngă truh klei êviên boh pal.

Bi hŏng ruă klang sun rŏng mâo 1 klei ruă jing Klei ruă mlâo ku aseh. Anei jing klei ruă dôk hlăm êpul srăng mbriah mjêč hlăm klei jhat klang sun. Pô ruă êjai mă bruă ktrŏ amâodah mâo klei êbuh ngă kơ klang rŏng tŭ klei kpĭ prŏng ngă mčah klang sun, kpĭ hlăm anôk mlâo ku seh. Pô ruă ƀuh krăn jơ̆ng leh anăn amâodưi nao mơiêt. Mtă kơ phung ruă sơnei srăng nao mbriah mtam čiăng bi êngiê dlô klang kpĭ êlâo 24 mmông, čiăng mđĭ hĭn klei găl krŭ wĭt. Bi êdei 24 mmông, ktang hnui ktang dleh dưi krŭ wĭt.

Ară anei mâo dŭm hdră mdrao hŏng klei ruă jhat klang sun ơ aê mdrao?

Aê mdrao CKII Văn Hữu Khánh: Mâo lu hdră mdrao, pô ruă đăm rŭng răng đei ôh srăng ruah ya hdră mdrao. Klei mtă jing tơdah mâo klei ruă klang sun srăng nao mtam dŭm anôk bruă thơ̆ng čiăng mkă dlăng, ti anăp jing mkă dlăng, đăo knăl klei ruă. Sitôhmô mă rup XQuang dlăng kơ klang rŏng, leh anăn phung thơ̆ng kơ bruă srăng mâo dŭm klei mkă dlăng čiăng êdi msĕ si mă rup MRI čiăng đăo knăl. Leh đăo knăl srăng mâo dŭm klei mblang klă nik.

Hlăm klei hdĭp, grăp čô tuôm ruă kơiêng sơăi, ƀiădah amâo djŏ ôh jhat klang sun sơăi, ăt mâo mơh phŭn agha mkăn. Tơdah jing ruă klang sun srăng nao mdrao hŏng mnăm êa drao, mdrao hŏng vật lý trị liệu dưi dưi đru mdrao 80% boh klei. Knŏng 20% čiăng dưi mdrao mơ̆ng nah tač. Bi hŏng 20% anei ară anei hŏng klei đĭ kyar mơ̆ng klei kreh knhâo dưi đru ruah lu hdră mdrao mgŭn kơ pô ruă, mơ̆ng mbriah êka truh kơ mbriah hŏng nội soi. Ară anei mâo 2 hdră mbriah nội soi 1 êlan leh anăn 2 êlan, klei kdlưn hĭn jing ƀăng mbriah điêt, amâo mâo kpĕ êka mô leh anăn dŭm mta jĕ giăm, đru kơ pô ruă hlao pral hĭn, krŭ wĭt asei mlei pral hĭn.

- Bi hŏng hdră mdrao sui, ya hdră êlan dưi ba yua ơ aê mdrao?

Aê mdrao CKII Văn Hữu Khánh: Hlăm klei mdrao sui, hluê si kâo grăp čô srăng thâo, anei jing amâo djŏ hdră mdrao mbriah ôh. Tal êlâo êjai asei mlei ruă, krăn, anăn jing klei hưn klei êngao hnơ̆ng kơ asei mlei leh anăn čiăng mdei msăn. Kyuanăn êjai drei mă bruă ktrŏ, ruă kơiêng rŏng amâodah krăn jơ̆ng, hmei mta tal êlâo srăng mdei mtam, amâo brei asei mlei lŏ ruă. Leh anăn nao ti dŭm anôk thơ̆ng kơ bruă čiăng mkă dlăng, mdrao mgŭn êjai hmao ƀuh klei ruă, ngă klei ksiêm mkă,  X-quang, MRI leh mkă dlăng phung aê mdrao srăng brei mnăm ya êa drao. Sitôhmô hlăm pô ruă jhat klang sun lŏ mâo wăt klei ruă proh klang srăng lŏ mnăm thiăm đa đa êa drao jhat klang sun proh klang, đru kơ klang kjăp. Êngao kơ êa drao lŏ mâo hdră mdrao msĕ si bi êun, tlŏ êrŭm, mjuăt asei mlei, yua sóng siêu âm čiăng đru kơ boh kđeh djiêo gah anôk bŏk leh anăn lŏ wĭt bi knar. Lŏ mâo klei mtă jing dưi bi mlih dŭm mta mjuăt ktang asei mlei. Sitôhmô hmao ƀuh ruă rŏng kyua mjuăt asei msei kdăt dlông srăng mlih jing dŭm mta găl guôp čiăng bi hrŏ klei ktrŏ kơ klang rŏng, ngă kơ pô ruă kjham hĭn.

- Aê mdrao mâo mơ̆ klei mtă đru kơ mnuih ƀuôn sang ñĕ kơ klei ruă jhat klang sun?

Aê mdrao CKII Văn Hữu Khánh: Klang rŏng yơh jing mnơ̆ng krơ̆ng kơ aseui mlei, mơ̆ng kuê leh anăn rŏng. Klei jhat klang sun ti kuê leh anăn rŏng mâo lu hĭn. Klei anăn jing lač kơ asei mlei dôk ktrŏ đei. Leh anăn klei hmei mtă jing mă bruă čiăng mâo dŏ krơ̆ng čiăng bi hrŏ klei ktrŏ mơ̆ng kuê leh anăn rŏng. Êngao kơnăn čiăng ruah dŭm hdră mă bruă bi mguôp hŏng klei kpư̆ mgei găl guôp, sitôhmô gư̆ măi tĭnh lu amâodah klam mnơ̆ng ktrŏ lu srăng bi hrŏ ƀiă. Leh anăn knhal tuč tơdah leh ruă kơiêng rŏng amâodah ruă kuê, srăng nao mkă dlăng hnưm čiăng kơ aê mdrao brei dŭm mta mnơ̆ng đru msĕ si krap, hdrăng kơiêng čiăng ñĕ kơ klei ruă ktrŏ thiăm, hrô kơ mdrao hlăm lam amâodah mbriah.

-Lač jăk kơ ih lu