Khánh Hòa hyuă kjăp djăp mbah êlan, čong gang mkhư̆ klei ruă tưp Nipah

VOV.Êđê- Ti anăp klei hâo hưn kơ kman Nipah mâo ti India, bruă djŏ tuôm čar Khánh Hòa pral pŏk ngă hdră gang mkhư̆ klei ruă tưp hlue si hnơ̆ng huĭ hyưt. Mơ̆ng ƀăng jang knông lăn lu ala čar truh kơ êpul êya leh anăn anôk mdrao mgŭn, dŭm hdră msir dưi pŏk ngă hrăm mbĭt hŏng ai tiê amâo ngă ngơi mang ôh ƀiădah ăt kăn rŭng răng, srăng mdrơ̆ng čiăng răng mgang klei suaih pral mnuih ƀuôn sang leh anăn tue hiu čhưn.

Dŭm hrue anei, ti tač êdeh phiơr Cam Ranh, bruă mkă dlăng klei ruă tưp mâo hyuă kjăp. Mâo 7 boh masin kăp mkă hnơ̆ng h’uh asei mlei mâo mkŏ dưm ti anôk ngă hră mơar hlăm tač êdeh phiơr. Êpul phung nai mdrao mâo gak răng hrue mlam, rơ̆ng dưi mkă dlăng ksiêm bi kjăp mnuih truh ti tač êdeh phiơr. Mbĭt hŏng anăn, mâo djăp klei hâo mdah kơ bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp, mbha anôk bi ksiêm dlăng, ktrâo atăt phung tue čŏng mkă dlăng klei suaih pral pô, lehanăn bi mguôp hŏng mnuih mă bruă jing phung nai aê mdrao, tơdah ƀuh hlăm asei mlei pô mâo klei amâo mâo suaih ôh. Truh kơ ară anei dŭm êbâo čô tuê nâo trŭn ti tač êdeh phiơr dưi mkă dlăng, lehanăn hưn mdah kơ klei suaih pral pô djŏ hŏng mta mtrŭn.

Lê Văn Tùng, Khua kiă kriê anôk bruă ksiêm dlăng bruă mdrao mgŭn hŏng tač êngao ti čar Khánh Hòa brei thâo:

“Phung tue leh truh kơ tač êdeh phiơr Cam Ranh snăn ênŭm 100% bi nao mkă hnơ̆ng h’uh asei mlei. Bi hŏng phung dah đĭgn mâo klei ruă hriê mơ̆ng krĭng mâo klei ruă tưp, amâodah đing djŏ kman Nipah, knuă druh mkă dlăng klei ruă tưp srăng atăt tue anăn truh kơ anôk bi ktlah, mkă dlăng bi nik klei ruă êngoh. Tơdah ƀuh anăn jing mnuih mâo klei ruă leh, srăng mâo klei hưn mthâo kơ dŭm anôk bruă mơ̆ng knŭk kna kiă kriê, ba tue mâo klei ruă anăn truh kơ sang êa drao giăm hĭn čiăng mdrao mgŭn, mkă dlăng mdrao mgŭn klei ruă”.

Amâo mâo djŏ knŏng ti tač êdeh phiơr, ti ƀăng jang knông lăn. Anôk bruă ksiêm dlăng klei ruă tưp čar Khánh Hòa kăp ksiêm dlăng kjăp jih jang klei ruă tưp hlăm ala čar pô lehanăn mơ̆ng ala tač êngao, lŏ hyuă kjăp klei kăp ksiêm hlăm yang ƀuôn, lehanăn ti dŭm boh sang êa drao, kñăm pral dưi thâo ƀuh, mghaih msir hlăm dŭm anôk mâo klei đing. Êjai anăn, bruă mdrao mgŭn čar ăt bi klă leh dơ̆ng mơ̆ng ƀăng jang knông lăn, lehanăn truh hlăm yang ƀuôn ăt jing anôk bi răng mgang kjăp, boh nik tơdah hmao ƀuh pral phung đing mơ̆ng hnưm mtam. Aê mdrao Huỳnh Trọng Tân, Khua anôk bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp, mơ̆ng anôk bruă kiă kriê klei ruă čar Khánh Hòa brei thâo:

“Hŏng klei bi ksiêm kjăp ti dŭm ƀăng jang knông lăn, tač êdeh phiơr, lehanăn hlăm yang ƀuôn, djŏ tui si klei ktrâo atăt mơ̆ng anôk bruă mdrao mgŭn, ară anei ka ƀuh ôh mnuih đing mâo klei ruă tưp, ƀiădah hmei mprăp nanao ai tiê gang răk lehanăn iêo ba bi ktah, mdrao mgŭn mtam msĕ hŏng ênuk Covid-19, mbĭt anăn hgŭm hŏng djăp alŭ wăl čiăng bi đru kdrăp mă bruă hlăm klei mdrao mgŭn tơdah čiăng.”

Klei ruă mơ̆ng kman vi rút Nipah jing mta klei ruă dôk hlăm êpul A, bi mtưp mơ̆ng hlô mnơ̆ng kơ anak mnuih, lehanăn mơ̆ng mnuih hdơ̆ng mnuih, hŏng hnơ̆ng truh kơ djiê jing prŏng tĭng mơ̆ng 40 - 70%. Ară anei ka mâo ôh vắc xin lehanăn êa drao mdrao hlao klei ruă anei. Êjai boh klei ti India čih yap mnuih mâo klei ruă anei đĭ, lehanăn dôk đing jing ênưih ba mtưp truh kơ ala čar pô. Tianăp klei msĕ snăn, anôk bruă mdrao mgŭn Khánh Hòa ăt mkŏ mjing nanao klei gang mkhư̆ ktang, mtă kơ jih jang mnuih brei mâo klei thâo răng, čŏng grăp čô bi răng mgang kơ asei mlei pô, bi mguôp kjăp hŏng dŭm anôk bruă mdrao mgŭn  đru bi răng kriê klei suaih pral grăp čô lehanăn hŏng jih jang yang ƀuôn. Ti dŭm boh sang êa drao, mmông anei mprăp bi ênŭm anôk pioh bi ktlah, mkŏ mjing hdră mdrao mgŭn bi êđăp ênang kơ mnuih ruă, wăt hŏng nai aê mdrao. Ti sang êa drao krĭng hlơr Khánh Hòa, anôk bi ktlah mâo čoh čuăn leh, mâo êlan nao hjăn, mâo djăp ênŭm êa drao, ênoh nai aê mdrao, lehanăn kdrăp mdrao mgŭn, lehanăn kdrăp čŭt hơô pioh gang mkhư̆ klei ruă tưp.

Aê mdrao Lý Thế Huy, K’iăng khua anôk bruă mdrao mgŭn klei ruă krĭng hlơr čar Khánh Hòa lač:

“Sang êa drao čŏng mprăp leh djăp klei găl, rơ̆ng kơ anôk bi ktlah, pŏk êlan nao hjăn, mâo djăp ênŭm mta êa drao, mnuih mă bruă, lehanăn kdrăp čŭt hơô pioh gang mkhư̆ klei ruă tưp, tơdah truh hĕ klei ruă tưp.”

Viết bình luận