Ti lu ƀuôn sang mnuih djuê ƀiă să Tân Hội, čar Lâm Đồng, mnuih ƀuôn sang hlăk ƀrư̆ ƀrư̆ bi mlih hdră duh mkra pla mjing, ruah mnơ̆ng pla djŏ guôp čiăng mđĭ boh tŭ bruă duh mkra. Dŭm kdrăn djam mtah mda ti krĭng lăn êlâo dih knŏng pla mdiê sa yan, dŭm đang kphê sui thŭn dưi grep mkra mđĭ, mâo hnơ̆ng boh mnga lu hĭn.

Ti ƀuôn Bia Ray, gŏ sang ayŏng K’Ming mâo 1.6 ha lăn pla mjing, mâo 8 sào mdiê lŏ, 6 sào kphê leh anăn 2 sào djam mtam ba čhĭ. Hrô kơ krơ̆ng kjăp ênhă pla mdiê sa yan amâo tŭ dưn, ayŏng bi mlih ba pla djam, mkra mlih đang kphê leh anăn ba yua mjeh mdiê jăk. Kyua anăn, grăp thŭn gŏ sang mâo prăk mnga hlăm brô 200 êklăk prăk, mâo klei găl bi hơĭt klei hdĭp leh anăn lŏ duh bi liê kơ bruă pla mjing. Lŏ dlăng wĭt dŭm klei bi mlih hlăm bruă duh mkra gŏ sang, ayŏng K’Ming hơ̆k mơak:

"Mơ̆ng leh bi mlih sa kdrêč lăn ba pla djam mtam mâo ba wĭt leh hnư hrui wĭt hơĭt kjăp kơ gŏ sang. Êngao kơ anăn, gŏ sang lŏ mguôp mjut mjing đang kphê, pla dŭm mjeh mdiê mâo hnơ̆ng tŭ jăk, bruă duh mkra gŏ sang hơĭt leh anăn đĭ hĭn hlăm grăp hruê."

Hdră ngă msĕ hŏng gŏ sang ayŏng K’Ming dôk mâo lu gŏ êsei mnuih ƀuôn sang djuê ana ƀiă să Tân Hội ba yua. Mơ̆ng klei mtrŭt mjhar, ktrâo lač mơ̆ng knuă druh nah gŭ, mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ ƀrư̆ bi mlih klei bhiăn pla mjing, jhŏng bi mlih mnơ̆ng pla amâo tŭ dưn ba pla dŭm gru hmô găl guôp hĭn. K’Mơi, Khua alŭ Đoàn Kết, să Tân Hội, brei thâo:

"Wưng leh êgao, alŭ mđing mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang bi mlih mnơ̆ng pla msĕ si pla ana rông hluăt mrai, bi mlih kphê leh sui thŭn ba pla kphê mrâo, leh  anăn bi mlih hŏng lŏ pla djam mtam, mơ̆ng anăn klei hdĭp mda mnuih ƀuôn sang dưi mđĭ leh ƀuh klă"

Klei bi mlih ti Tân Hội amâo djŏ knŏng bi êdah hlăm dŭm gru hmô bruă duh mkra tŭ dưn ƀiădah lŏ hlăm klei thâo săng mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo, kriê pioh wăl hdĭp mda leh anăn mđĭ lar ai tiê čŏng pô mơ̆ng êpul êya. Ti ƀuôn Srê Đăng, anôk dưi ruah mkŏ mkra gru hmô krĭng ƀuôn sang mrâo bi hmô, mnuih ƀuôn sang hrăm mbĭt bi doh êlan klông, pla mnga, mkra mđĭ krĭng ƀuôn sang leh anăn mkra mđĭ đang pla mjing amâo tŭ dưn. Hlăm hdră anei, phung mâo kơhưm mđĭ lar bruă klam mtrŭt mjhar, bi hmô čiăng kơ êpul êya hrăm mbĭt hluê ngă. Liêng Hót Ha Kim, mnuih mâo kơhưm ƀuôn Srê Đăng, lač kơ hdră mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo:

"Hlăm hdră rŭ mdơ̆ng, hmei hâo hưn kơ mnuih ƀuôn sang hluê ngă bruă bi mdoh êlan klông, pla mnga 2 nah êlan. Boh nik, mtrŭt mjhar bi mlih ênhă kphê leh sui thŭn ba pla djam mtam, mnga leh anăn dŭm mta ana pla mjing mâo hnơ̆ng tŭ jăk, ênoh yuôm."

Boh sĭt ti Tân Hội brei ƀuh, bruă klam ba akŏ mơ̆ng phung knuă druh nah gŭ, mnuih mâo kơhưm dôk đru kơ mnuih ƀuôn sang mlih mơ̆ng hdră pla mjing hluê knhuah hđăp jing čŏng pô tĭng dlăng boh tŭ bruă duh mkra, čŏng pô hgŭm kngan mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo.

Ti să krĭng taih kbưi Quảng Sơn, dŭm hdră ala čar kñăm mbĭt hŏng klei đru mjeh, mnơ̆ng yua, hdră mnêč mơ̆ng bruă sang čư̆ êa leh anăn dŭm anôk bruă dôk đru kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar hdră duh ƀơ̆ng. Să mâo êbeh 23.000 čô mnuih, hlăm anăn mnuih djuê ƀiă mâo êbeh 50%.

Gŏ sang amai Nguyễn Thị Nẩy ti alŭ 3A tuôm jing gŏ êsei ƀun kyua đang kphê khua mduôn. Mâo Êpul bruă duh mkra - lĭng kahan Quảng Sơn, kahan alŭ wăl 5 đru mkra mđĭ đang pla mjing, leh tlâo thŭn, hnơ̆ng mâo boh mnga đăo tĭng truh 5 tôn/ha, giăm dua blư̆ mkă hŏng êlâo. Mtlaih ƀun, amai kah mbha kơ hdră grep, klei thâo kriê dlăng, đru kơ dŭm gŏ êsei dleh dlan hrăm mbĭt mđĭ kyar bruă duh mkra.

“Êlâo dih bruă duh mkra gŏ sang dleh dlan, đang kphê khua mduôn, hnơ̆ng mâo boh mnga ƀiă. Kyua mâo anôk bruă lĭng kahan đru hbâo pruê, grep mkra mlih leh anăn ktrâo lač hdră mnêč kyua anăn đang pla mjing đĭ jing jăk hĭn, gŏ sang ăt tlaih ƀun. Ară anei kâo lŏ mbha atŭt grep čiăng kơ mnuih ƀuôn sang dleh dlan mbĭt bi mjut mjing, mđĭ kyar bruă duh mkra.”

Ti să Quảng Sơn, dŭm gru hmô đru êmô mjeh, rông mnơ̆ng, pla ana rông hluăt mrai mbĭt hŏng mkra mđĭ kphê dôk đru bi lu jơr hdră duh ƀơ̆ng, mjing thiăm hnư hrui wĭt kơ mnuih ƀuôn sang. Truh knhal jih thŭn 2025, kluôm să adôk 134 gŏ sang ƀun, truh 2.79%, hlăm anăn mâo 98 gŏ sang mnuih djuê ƀiă; ênoh gŏ sang giăm ƀun jing 90 gŏ sang, truh 1.87%.

Mbĭt hŏng đru kơ bruă duh mkra pla mjing, dŭm hdră ala čar kñăm lŏ đru duh bi liê kơ anôk bruă êlan klông leh anăn dŭm bruă yuôm bhăn, mkra mđĭ klei hdĭp mda, klei hdĭp dhar kreh ti krĭng mnuih djuê ƀiă. Hluê si klei čih yap mơ̆ng alŭ wăl, ênoh prăk duh bi liê ti alŭ wăl să Quảng Sơn hlăm wưng pŏk ngă dŭm hdră mâo êbeh 200 êklai prăk. Đoàn Văn Phương, Khua anôk bruă sang čư̆ êa să Quảng Sơn, tĭng dlăng:

"Mơ̆ng klei ksiêm dlăng leh anăn  bi mklin jih jang snăn hlăm wưng anei, kluôm să dưi duh bi liê hŏng ênoh prăk êbeh 200 êklai prăk. Hŏng ênoh prăk anei, să Quảng Sơn dưi dưn yua lu êdi. Boh nik, ƀô̆ mta krĭng ƀuôn sang ăt msĕ mơh hnơ̆ng klei hdĭp, hnư hrui wĭt mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, boh nik klei hdĭp dhar kreh ai tiê ăt dưi mđĭ hĭn."

Mơ̆ng Tân Hội truh kơ Quảng Sơn, dŭm hdră ala čar kñăm dôk đru mguôp mkra mđĭ hdră duh ƀơ̆ng, bi hrŏ klei kpleh mđĭ kyar ti krĭng taih kbưi, krĭng mnuih djuê ƀiă. Lâm Đồng ară anei mâo êbeh 683.000 čô mnuih djuê ƀiă, truh 17.6% ênoh mnuih kluôm čar. Čiăng mđing truh kơ mta kñăm truh thŭn 2030 amâo lŏ mâo gŏ êsei ƀun, čar čiăng bi mguôp ai dưi duh bi liê hŏng mđĭ klei thâo ngă bruă, mjing hdră duh ƀơ̆ng hơĭt kjăp leh anăn mđĭ lar ai tiê čŏng pô mơ̆ng mnuih ƀuôn sang. Êjai mnuih ƀuôn sang čŏng mlih mrâo klei mĭn, hdră ngă, ai dưi đru srăng jing tur knơ̆ng kơ bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp, mkŏ mkra ƀuôn sang trei mđao, kreh dhar, mdrŏng sah/.