Knŏng dŭm bruă ngă hlăm đĭng blŭ thâo mĭn, kdrăp krih êa mkiêt mkriêm tii krĭng pla mjing 50 ha boh krŭê hruê̆ mơ̆ng Êpul hgŭm bruă Xanh Cao Nguyên, să Čư̆ Mgar, čar Dak Lak ba yua hrăm mbĭt. Êa krih leh anăn hbâo pruê mâo mkra mlih hlue si klei čiăng hriê kơ prŏng ana pla mjing hrô kơ hlăm klei thâo msĕ si êlâo. Nguyễn Văn Thanh Bình, Khua Êpul hgŭm bruă brei thâo, kdrăp mrô đru kơ êpul hgŭm bruă kriê dlăng jih jang hdră mkra mjing, mơ̆ng kriê dlăng, hră čiih hruê mmông mkra mjing truh kơ klei bi mklă phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng.

"Bruă ngă ba yua kdrăp mrô đru bi hrŏ ênoh bi liê mnuih mă bruă, mđĭ boh tŭ dưn kriê dlăng mkra mjing leh anăn ksiêm dlăng hnơ̆ng jăk. Hŏng hnơ̆ng grăp anôk mkra mjing mơ̆ng 5 truh 10 ha, êpul hgŭm bruă găl ênưih hlăm klei mkra mjing, rơ̆ng leh anăn mkra mjing êlam. Mơ̆ng anăn, mnơ̆ng dhơ̆ng dưi mđĭ kơ hnơ̆ng lu leh anăn hnơ̆ng jăk, ngă djŏ klei čiăng dŭm hnơ̆ng čuăn ba čhĭ kơ ala tač êngao.”

Hdră mđĭ ênoh yuôm đĭ mơ̆ng klei ba yua kdrăp mrâo, bi mlih mrô leh anăn mđĭ kyar bruă lŏ hma kluôm dôk ƀrư̆ klă mngač tu Dak Lak. Hlue si Đặng Bá Đàn, K’iăng Khua Anôk bruă mtrŭt mjhar bruă lŏ hma ala čar krĭng Lăn Dap Kngư – Dhŭng kwar krah, anei jing klei čiăng êdi hŏng dŭm alŭ wăl mâo hnơ̆ng bruă lŏ hma mrô sa kluôm ala tơdah Dak Lak mâo hlăm brô 214.000 ha kphê hŏng hnơ̆ng giăm 590 êbâo ton grăp thŭn, hŏng giăm 79.000 ha ana boh kroh mâo ênoh yuôm. Đặng Bá Đàn brei thâo, ară anei tur knơ̆ng hdră êlan kơ klei mlih mrô hlăm bruă lŏ hma  djăp ênŭm, bruă yuôm bhăn jing ba dŭm boh tŭ ksiêm hriăm leh anăn gru hmô ba yua truh hŏng mnuih ƀuôn sang pral hĭn, ênưih thâo săng leh anăn ênưih ngă.

“Brei drei dưi mkŏ jih jang čiăng mjing ai ktang leh anăn pral hĭn čiăng ba mlih mrô mơ̆ng boh tŭ ksiêm hriăm truh hŏng dŭm gru hmô, mnuih ƀuôn sang hŏng klei jăk hĭn leh anăn ênưih hĭn čiăng kơ mnuih ƀuôn sang dưi ba yua. Drei čiăng  pruê hbâo kơ ya ana pla mjing, čiăng thâo si ngă mnơ̆ng dhơ̆ng anăn snăn knŏng brei ba yua kdrăp mrô bi mklă phŭn agha rơ̆ng klă mngač hĭn hŏng kdrăp mrâo ară anei mơ̆ng Việt Nam leh anăn dlông rŏng lăn dôk ba yua.”

Hlue si Nguyễn Thanh Hiền,  K’iăng Khua Anôk bruă kriê dlăng wăl lŏ hma yua kdrăp mrâo ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, êngao kơ klei găl kơ lăn ala, yan adiê čiăng mđĭ kyar bruă lŏ hma hnơ̆ng jăk, hnơ̆ng prŏng,  hlăm boh klei pŏk ngă Hdră mtrŭn mrô 57 mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar kơ klei mđĭ kyar kreh knhâo, kdrăp mrâo, mlih mrâo mbruă leh anăn mlih mrô ala čar, hŏng Hdră mtrŭn 68 kơ klei mđĭ kyar bruă duh mkra êngao knŭk kna, Dak Lak mâo thiăm klei găl čiăng mđĭ ba yua dŭm kdrăp mrâo bruă duh mkra êngao knŭk kna, Dak Lak mâo thiăm klei găl čiăng mđĭ ba yua kdrăp mrâo mrang msĕ si klei čŏng mkra mjing yua kdrăp mrâo, yua AI, Internet djăp mta mnơ̆ng (IoT), yua mrô hlăm bruă mkra mjing lŏ hma.

"Dak Lak brei mđĭ ba yua klei kreh knhâo kdrăp mrâo, bi mlih mơ̆ng klei mĭn ngă bruă lŏ hma jing  bruă duh mkra lŏ hma. Dŭm dhar bruă boh nik Knơ̆ng bruă kreh knhâo leh anăn Kdrăp mrâo, Knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn Wăl hdĭp mda mđĭ bruă ksiêm dlăng, ba yua hlăm bruă mkra mjing, mđĭ ênoh yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma ăt msĕ mơh mđĭ hnơ̆ng mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng prŏng dưi truh kơ dŭm anôk ba čhĭ kơ ala tač êngao msĕ si klei čiăng dŭm hdră mtrŭn Gưl dlông.”

Khădah snăn, čiăng mkŏ mjing bruă lŏ hma yua kdrăp mrâo klă sĭt, bruă yua kdrăp mrâo grăp gru hmô hliê jing ka djăp ôh. Klei yuôm bhăn jing mkŏ mjing dŭm krĭng mkra mjing sa anôk, anôk bruă nah gŭ hrăm mbĭt leh anăn keh djăp hnơ̆ng prŏng čiăng iêô jak anôk bruă duh mkra bi liê mkra jing êlam.

 Hŏng giăm 827.000 hec-ta lăn mkra mjing lŏ hma hŏng wăl ana pla mjing ku jơr, Dak Lak mâo lu klei găl čiăng mđĭ kyar dŭm hdră bruă mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ ham hnơ̆ng prŏng. Đặng Thị Thủy,  K’iăng Khua Knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda čar Dak Lak brei thâo, Hdră mtrŭn Klei bi kƀĭn bruă Đảng čar wưng 2025-2030 bi mklă mđĭ kyar bruă lŏ hma yua kdrăp mrâo, bruă lŏ hma mtah leh anăn duh mkra kluôm jing hdră êlan phŭn. Alŭ wăl dôk kƀĭn hdră čuăl mkă dŭm krĭng mkra mjing ba yua kdrăp mrâo mguôp hŏng klei găp alŭ wăl, mbĭt anăn mprăp anôk bruă nah gŭ leh anăn keh lăn jăk čiăng iêô jak phung bi liê prŏng.

"Hmei mđing iêô jak bi liê, bi hgŭm kơ anôk bruă nah gŭ hlăm dŭm  hdră mkăp, ba yua klei găl čiăng đru kơ prăk bi liê, đru masin mkra mjing leh anăn kriê dlăng, ăt msĕ mơh mkŏ hdră ênoh yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng čiăng kơ mnơ̆ng dhơ̆ng srăng djăp hnơ̆ng čuăn hlue si anôk ba čhĭ. Tơdah dưi mkŏ mjing sa hdră bruă hrăm mbĭt snăn klei kñăm đĭ kyar dua ênoh mrô jing dưi hlue ngă, mbĭt anăn mjing boh kdrŭt đĭ kyar bruă duh mkra lŏ hma hlăm wưng kơ anăp.”

Mơ̆ng dŭm gru hmô yua kdrăp mrâo mrô hlăm kdrăn lŏ truh kơ hdră tă mkŏ  mjing dŭm krĭng mkra mjing hnơ̆ng prŏng leh anăn hdră ênoh yuôm bi leh, dak Lạ dôk grăp knhuang bi mlih mơ̆ng klei đĭ kyar hlue si boh prŏng jing mđĭ kyar hluê si boh êlam. Anei dưi dlăng jing tur knơ̆ng kơ alŭ wăl mđĭ ênoh yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma, mđĭ ai bi ktưn leh anăn mđing jing anôk bruă duh mkra lŏ hma yua kdrăp mrâo ti krĭng wăl Lăn Dap Kngư./.