Ti Anôk bruă ngă hră mơar knŭk kna ƀuôn hgŭm Tây Sơn, čar Gia Lai, anôk tŭ mă hră mơar lăn lŏ mâo lu hĭn kơ dŭm anôk ngă hră mơar mkăn. Mnuih ƀuôn sang hriê ngă djăp mta hră mơar: mkăp hră tŭ yap, bi mlih, tŭ mă, mkra mlih klei hâo hưn… Sĭt ti anôk tŭ mă, knuă druh yua klei thâo anak mnuih (AI) čiăng ksiêm dlăng hră mơar, bi mklă klei bhiăn, ƀuh dŭm mta ka djăp êlâo kơ tŭ mă. Tơdah hră mơar ba wĭt kơ Adŭ bruă duh mkra, knuă druh bruă ngăn dŏ lŏ yua klei thâo anak mnuih (AI) čiăng dlăng, bi mklă hră mơar, ksiêm dlăng tur knơ̆ng hdră bhiăn leh anăn ksiêm dlăng hdră msir.

Mơ̆ng 3 mlan hŏng anei, AI lăn ala hrăm mbĭt dưi ba yua ti lu adŭ, lu kdrêč bruă ti să Tây Sơn, mơ̆ng tŭ mă, msir mgaih bruă knuă truh kơ ksiêm dlăng hră mơar. Kyua anăn, khădah grăp mlan tŭ mă hlăm brô sa êbâo hră mơar knŭk kna, lu jing djŏ tuôm kơ lăn ala, ƀiădah alŭ wăl amâo mâo ôh hră mơar êgao hruê kčah. Võ Ngọc Thương, pô thơ̆ng kơ bruă ksiêm dlăng hră mơar, Anôk bruă đru kčĕ bruă knŭk kna să Tây Sơn brei thâo:

"Mơ̆ng leh pŏk ngă, grăp adŭ bruă djŏ tuôm mprăp leh  AI  mâo klei dưi ba yua čiăng ba yua tŭ dưn hĭn. AI jing tŭ dưn êdi, đru kơ alŭ wăl lu êdi, đru kơ phung knuă druh tŭ mă hră mơar bi hrŏ mmông ksiêm dlăng. Tơdah ksiêm dlăng hră mơar, AI ƀuh dŭm mta brei lŏ thiăm mbŏ. Hŏng phung knuă druh ksiêm dlăng bruă knŭk kna, tơdah dŭm hră mơar ti adŭ bruă ba hưn mthâo mdei amâodah amâo mâo msir mgaih, srăng brei AI ksiêm dlăng, lŏ ksiêm dlăng. Klei anei mđĭ klei tŭ dưn msir mgaih bruă knuă."

Čiăng mâo kdrăp thâo mĭn anak mnuih dôk mâo knuă druh să Tây Sơn lehanăn dŭm alŭ wăl mkăn hlăm čar Gia Lai yua msĕ ară anei, mơ̆ng akŏ thŭn 2026, phung knuă druh Anôk bruă ngă hră mơar knŭk kna lehanăn Adŭ bruă ngă hră mơar lăn čar Gia Lai hrăm mbĭt ksiêm duah, mđĭ kyar. Êpul ba yua leh dŭm êtuh mta hră mơar thơ̆ng kơ bruă, klei bhiăn, hdră mtrŭn djŏ tuôm kơ bruă lăn ala mbĭt hŏng lu hră mơar klă sĭt dưi ruah čiăng "mjuăt bi hriăm" kơ klei thâo mĭn anak mnuih.

Đặng Hữu Bình, Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai brei thâo, klei ba yua anei ară anei djŏ guôp hŏng bruă ngă klă sĭt:

“AI lăn čar mđing mghaih msir dua mta bruă prŏng: Sa, ksiêm dlăng hnơ̆ng hră mơar djŏ ênŭm amâodah hơăi. Tal dua jing klei bhiăn mơ̆ng hră mơar čiăng ba mdah dŭm hdră êlan mghaih msir pral hĭn. Boh nik ti gru hmô bruă sang čư̆ êa alŭ wăl dua gưl, ayŏng adei knuă druh bruă lăn ala, knuă druh adŭ bruă duh mkra gưl să, mâo mnuih hđăp, mâo mnuih mrâo mrâo mŭt mă bruă, klei thâo săng kluôm čiăng ba mdah hdră êlan mghaih msir grăp hră mơar luč lu hruê mmông. Kyua AI, hruê mmông mghaih msir hră mơar hrŏ lu. Leh ba yua kdrăp đru kčĕ AI, hnơ̆ng hră mơar êgao wưng kčah hrŏ lu hĭn”.

Amâo djŏ knŏng bi leh klei dưi đru kơ bruă knuă, êpul mđĭ kyar lŏ mđing êdi kơ klei čiăng răng mgang, klei êđăp ênang klei hâo hưn. Klei čih mơ̆ng kdrăp dưn yua dưi msir mghaih, kriê pioh ti anôk bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai, mbĭt hŏng dŭm hdră êlan răng mgang klei hâo hưn grăp čô hlăm hră mơar. Truh kơ ară anei, kdrăp yua klei thâo mĭn anak mnuih AI lăn ala mơ̆ng Gia Lai dưi ksiêm dlăng hnơ̆ng tŭ jăk leh anăn hnơ̆ng răng mgang.

Čar mkŏ mjing leh klei mjuăt bi hriăm, ba yua kdrăp anei truh kơ jih jang 135 să, ƀuôn hgŭm leh anăn pral đru msir mghaih dŭm êbâo hră mơar; hnơ̆ng hră mơar êgao wưng kčah hrŏ 1/3 knŏng leh 3 mlan ba yua. Mơ̆ng boh tŭ dưn anei, Gia Lai hlăk lŏ dơ̆ng ba yua hdră mă bruă msĕ snăn čiăng mđĭ kyar dŭm kdrăp mrâo thâo mĭn (AI) msir mghaih dŭm bruă klă klơ̆ng ti dŭm mta bruă mkăn. Lê Dũng Linh, Khua Anôk bruă ngă hră mơar knŭk kna čar Gia Lai brei thâo:

"Leh ngă leh AI lăn ala, Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai jao leh kơ anôk bruă ngă hră mơar knŭk kna bi mguôp hŏng dŭm dhar bruă mkŏ mjing dŭm klei bi hmô bruă mă mkăn msĕ snăn. Mĭn tĭng anôk bruă srăng mkŏ mjing sa adŭ bruă đru kčĕ mrô hlăm bruă duh mkra ala ƀuôn. Anei jing klei bi hmô knang kơ klei čih pioh leh anăn AI đru kơ phung khua kiă kriê gĭt gai, ba mdah klei bi mklă kiă kriê hlăm bruă duh mkra ala ƀuôn".

Hŏng AI lăn ala, Gia Lai amâo djŏ knŏng mjing sa kdrăp đru kơ phung knuă druh, ƀiădah lŏ mjing sa hdră ngă mrâo. Mơ̆ng dŭm klei dleh dlan klă sĭt, alŭ wăl čŏng pô duah dŭm hdră êlan mrâo kơ dŭm bruă hđăp, đru kơ bruă sang čư̆ êa dua gưl ngă bruă hŏng klei klă mngač, tŭ dưn leh anăn đru kơ mnuih ƀuôn sang jăk hĭn./.