Ti krĭng knông lăn adôk mâo lu klei dleh dlan ti nah Yŭ čar Gia Lai, amai Rơ Mah H’Dịu, khua bruă êdam êra ƀuôn hgŭm Đức Cơ, bi êdah leh gru hmô “Ƀuôn hrĭ mñam knhuah gru phung êdam êra”. Mphŭn kčưm hnư hrui wĭt knŏng dŭm êklăk prăk grăp mlan kơ phung êdam êra nao hgŭm jêñ jêñ, ƀiădah kyua klei hmăng hmưi prŏng mơ̆ng ƀuôn ngă bruă, kyuanăn mâo lu hĭn phung êdam êra nao hgŭm. Klei bi hmô anei bi mguôp hŏng knơ̆ng bruă, êpul hgŭm bruă čiăng mtô bruă mă, čuăl mkra krĭng pla mjing đrao kram, mkŏ mjing wăl anôk rang mdah mnơ̆ng hrĭ mñam hŏng bruă hiu čhưn ênguê. Hdră dưi mŭt hlăm top 40 hdră êdah êdi hlăm klei bi lông čô̆ kơ bruă êdam êra krĭng ƀuôn sang thŭn 2023. Amai Rơ Mah H’Dịu, brei thâo:

 “Anei jing boh kdrŭt prŏng čiăng kơ hmei lŏ dơ̆ng gĭr hlăm êdei anăp, đru mguôp leh anăn duh myơr ai mda pô kơ bruă êdam êra ăt msĕ mơh mđĭ lar hĭn ai tiê phung mda asei, kâo mĭn pô srăng lŏ duh myơr lu hĭn, đru mguôp lu hĭn, kyua dŭm bruă pô ngă ăt adôk điêt dhiêt mkă hŏng phung ƀĭng găp hlăm alŭ wăl”.

Bi hŏng Rơ Châm Suê, ti ƀuôn Blang 2, ƀuôn hgŭm Ia Hung, čar Gia Lai, klei mlih mrâo kčưm mơ̆ng klei hriăm bruă. Hriăm jih adŭ 12, ñu nao hriăm bruă hàn ti sang hră gưl krah Gia Lai leh anăn nao mă bruă kơ sa knơ̆ng bruă tuh tia msei. Leh kjăp kngan, mâo klei đru mơ̆ng gŏ sang, ñu mbĭt hŏng đa đa phung hriăm hđăp pŏk anôk mă bruă ti sang. Klei jih ai tiê leh anăn kơhưm mơ̆ng anôk bruă ñu ƀrư̆ mâo mnuih ƀuôn sang đăo knang. Amâo djŏ knŏng mkŏ mjing bruă mă kơ pô, ayŏng Suê lŏ iêo jak lu phung mda asei wĭt čô̆ kơ bruă.

 “Nao mă bruă kơ tač ară anei mâo klei hriăm pô wĭt mă hjăn. Ti sang ăt mâo phung ayŏng adei hlăm adŭ hriăm hđăp, ară anei wĭt mă bruă mbĭt. Mkra êdeh kai, đru kơ mnuih ƀuôn sang nao hma. hlăm wưng kơ anăp tơdah mâo bruă kâo srăng lŏ pŏk phai thiăm”.

Mơ̆ng leh klei ruă tưp Covid-19, klei čô̆ kơ bruă đĭ lar ktang ti čar Gia Lai, mkŏ mjing boh kdrŭt čiăng kơ lu phung êdam êra jhŏng čô̆ kơ bruă ti ƀuôn sang pô mtam. Hlăm anăn mâo amai Rơ Châm Awưnh, ti ƀuôn Mrong Yô̆, să Ia Ly.

Hŏng 70 êklăk prăk čan mbĭt hŏng ênoh prăk mkiêt mkuôm mơ̆ng gŏ sang, amai Awưnh leh anăn ung ñu kčưm mơ̆ng gru hmô ngă bruă lŏ hma doh, mđing truh kơ boh tŭ dưn wưng sui. Mdê hŏng klei ngă bruă hđăp knang kơ phung hrui blei, mnơ̆ng dhơ̆ng mâo anôk ba čhĭ hơĭt, ba wĭt boh tŭ dưn klă sĭt. Leh sa wưng lông ngă leh anăn mă klei hriăm, amai Awưnh lŏ dơ̆ng pŏk mlar gru hmô, bi mguôp phung amai adei hlăm ƀuôn nao hgŭm ngă bruă, ƀrư̆ ƀrư̆ ba kphê doh mơ̆ng ƀuôn truh kơ anôk mnia mblei. Ƀuh klă klei găl mơ̆ng mñơ̆ng dhơ̆ng, krah thŭn 2024, amai mkŏ mjing knơ̆ng bruă mkra mjing boh mnga Jrai Ialy, ngă bruă mkra mjing kphê hŏng hdră krĭp, kriê dlăng hnơ̆ng jăk hluê ênoh čuăn Organic leh anăn VietGAP.“Jrai Ialy Coffee” dưi tŭ yap OCOP 3 mtŭ, ƀrư̆ ƀrư̆ mâo phung blei yua khăp. Amai Rơ Châm Awưnh brei thâo:

 “ Ară anei kâo lĭng čan thiăm čiăng blei thiăm masin mkra kphê đeh kwă. Kyua ênoh prăk anei anei mâo boh kdrŭt hlăm klei mĭn mơ̆ng sa čô mniê mrâo mrang. Êdei anei dưi lŏ bi mguôp hŏng phung amai adei hluê ngă gru hmô anei”.

 Nah tluôn dŭm gru hmô čô̆ kơ bruă mơ̆ng phung êdam êra dŭm djuê ana čar Gia Lai jing klei hrăm mbĭt mơ̆ng dŭm êpul bruă êdam êra leh anăn hdră đru mơ̆ng Knŭk kna. Kluôm čar ară anei mâo 932 êpul lĭng čar hŏng bruă êdam êra, đru kơ êbeh 40.000 gŏ sang lĭng čar hŏng ênoh prăk êbeh 2.300 êklai prăk. Êngao kơnăn, Keh prăk êdam êra Gia Lai čô̆ kơ bruă dưi brei čan, đru kơ lu hdră, mkŏ mjing klei hơĭt kơ dŭm gru hmô bruă duh mkra mrâo. Ayŏng Đỗ Đức Thanh, k’iăng khua bruă êdam êra čar Gia Lai brei thâo:

 “Mâo lu phung mda asei gĭr ktưn kpưn đĭ, dôk kjăp hŏng ƀuôn sang, boh nik čŏng ksiêm hriăm, bi klă anăn knăl ăt msĕ mơh tui duah phŭn agha, ba wĭt kơ phung blei ba yua klei đăo knang hŏng mta mnơ̆ng dhơ̆ng phŭn mơ̆ng alŭ wăl. Mâo đa đa phung mda asei ăt duah êlan blŭ hrăm hŏng dŭm knơ̆ng bruă, dŭm anôk bruă mkăp brei, phung duh bi liê čiăng mâo anôk ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng leh anăn mkŏ mjing kơhưm hlăm anôk mnia mblei online ăt msĕ mơh klei đăo knang mơ̆ng phung blei ba yua”.

Dưi ƀuh phung mda asei mnuih djuê ƀiă čar Gia Lai dôk ƀrư̆ ƀrư̆ bi mlih klei mĭn, čŏng pô mnia mblei, mkra mjing. Êjai hdră êlan jing anôk knang, klei hrăm mbĭt mơ̆ng dŭm gưl bruă, leh anăn yuôm bhăn hĭn jing mâo klei đăo knang kơ pô, êlan čô̆ kơ bruă ti ƀuôn êlan Lăn Dap Kngư dôk pŏk dŭm êa mil mngač leh anăn bŏ hŏng klei hmăng hmưi./.