Ƀuôn Krĭng ƀuôn sang mrâo Dơk Rơng jing sa klei bi klă mbruă hĭn kơ klei bi mlih ti krĭng mnuih djuê ƀiă čar Gia Lai. Mơ̆ng sa ƀuôn dleh dlan hĭn ti să Đăk Đoa, truh kơ ară anei, ƀuôn Dơk Rơng mâo leh kơhưm Krĭng ƀuôn sang mrâo kdrưh kơăm, doh siam. Dŭm bĭt êlan bê tông doh leh anăn kjăp hrô kơ êlan lăn, dua nah êlan jing dŭm boh sang siam…
Klei hdĭp mnuih ƀuôn sang dưi mđĭ hĭn. Hmư̆ng, mnuih ƀuôn sang ti ƀuôn Dơk Rơng brei thâo: Dŭm thŭn giăm anei, mnuih ƀuôn sang thâo ngă bruă duh mkra, klei hdĭp đĭ kyar pral leh anăn siam êdi. Mnuih ƀuôn sang pla mdiê lŏ, pla kruê̆ hruê̆, kphê…mâo prăk hrui wĭt dưi blei êdeh êdâo, êlan ƀuôn dưi rŭ mjing siam, pui kmlă kuč mngač truh kơ ƀuôn. Dŭm gŏ sang ƀun mâo knŭk kna đru brei lĭng čan mđĭ kar bruă duh mkra, bi mguôp, mkŏ mjing klei hdĭp jăk siam…”
Hlue si khua ƀuôn Amyên, klei hdĭp ƀuôn Dơk Rơng mâo klei mlih msĕ ară anei kyua mnuih ƀuôn sang thâo djă pioh lăn, amâo mâo čhĭ lăn, lu gŏ sang lŏ mkiêt mkriêm blei thiăm lăn, pŏk mlar bruă mkra mjing. Ară anei hlăm ƀuôn mâo 230 gŏ sang, knŏng adôk mă 5 gŏ sang ƀun. Jih jang bi mâo kphê, tiu, kruĕ hruê̆, mdiê lŏ…gŏ sang mâo ƀiă ăt dŭm sào, mâo lu 4 – 5 ha.
Dŭm thŭn giăm anei, mnuih ƀuôn sang hur har mă bruă knuă, ba yua klei kreh knhâo mrâo mrang hlăm klei mă bruă knuă leh anăn mâo knŭk kna mkŏ mjing klei găl čiăng duh bi liê pla mjing, kriê dlăng kphê, kyuanăn lu gŏ sang mâo prăk hrui wĭt prăk êklai, kpưn đĭ kơ mdrŏng. Amyên brei thâo, klei hdĭp mnuih Bahnar mâo msĕ ară anei kyua đăo knang kơ hdră êlan mơ̆ng Đảng, knŭk kna:“Ƀuôn Dơk Rơng ară anei bi mlih lu sơnăk, lu phung mkra kphê mơ̆ng 2ha, 3ha truh kơ 5ha, hnư hrui wĭt lu, truh kơ prăk êklai. Mâo gŏ sang ƀun kyua mă bruă kreh kriăng ară anei dưi mdơ̆ng sang prŏng, dưi blei lăn. Msĕ di sang Yôn blei lăn lu sơnăk, mkra sang prŏng leh anăn blei wăt ôtô. Mnuih ƀuôn sang dŭm thŭn giăm anei bi mlih lu sơnăk, hĭn kơnăn jing bi mguôp, amâo mâo duah hmư̆ klei arăng kčŭt mčhur…”.
Mâo mdiê mâo kphê leh anăn čhĭ mâo ênoh. Tết thŭn anei mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak sơnăk. Amyơm, ƀĭng ngă lŏ hma ti ƀuôn Dak Rơng ktưn hưn: hlăm ƀuôn mâo êbeh 20 gŏ sang mă bruă đĭ kyar, hnư hrui wĭt grăp dŭm êbeh 1 êklai prăk, msĕ si gŏ sang Amyơm, Suưih, Pun, Ayim, Lưih…Amyơm brei thâo: Gŏ sang kâo thŭn dih ăt mâo lu kphê, čhĭ mâo ênoh. Thŭn anei boh ăt mdưm hŏng thŭn dih leh anăn ênoh ăt hơĭt kyuanăn gŏ sang mơak êdi. Hmăng hmưi hlăm wưng kơ anăp srăng lŏ mâo ênoh msĕ ară anei, čiăng kơ klei hdĭp gŏ sang leh anăn mnuih ƀuôn sang dưi đĭ kyar hĭn.”
Mbĭt hŏng bruă mđĭ kyar klei hdĭp gŏ snag, mnuih ƀuôn sang Dơk Rơng bi mguôp, hrăm mbĭt mkŏ mjing ƀuôn sang mdrŏng siam. Hlăm ƀuôn lŏ mâo sa anôk lăn huông, dưi čuăl mkă ngă lăn msat ƀiădah ka yua ôh. Mnuih ƀuôn sang bi tŭ ư bư̆ mnư̆, pla 2000 phŭn kphê (2ha) mbha jing 10 êpul bi mlih dlăng kriê. Truh kơ ară anei 2ha kphê anei mâo hrui wĭt hơĭt, 1 thŭn kah knar hrui wĭt êbeh 700 êklăk prăk. Ênoh prăk anei pioh mkra êlan bêtông hlăm ƀuôn, êlan nao kơ hma, rŭ mdơ̆ng sang kƀĭn ƀuôn… mbĭt anăn đru brei kơ dŭm sang sang dleh dlan čan amâo mâo mă prăk mnga čiăng mđdĭ kyar klei mă bruă.
Yan mnga mrâo Bính Ngọ truh leh ti ƀuôn krĭng ƀuôn sang mrâo Dơk Rơng. Hŏng klei mđĭ kyar bruă duh mkra leh anăn klei bi mguôp, mbĭt hŏng klei gĭr ktưn, kpưn đĭ, ƀuôn Dơk Rơng srăng mâo klei đĭ kyar ktang hĭn hlăm thŭn kơ anăp, mduôn Vut, Dơk Rơng, să Đăk Đoa mñă klă:“Thŭn kơ anăp, mnuih ƀuôn sang srăng bi mlih klei mĭn mă bruă, kriê dlăng đang pla mjing, kriê dlăng jăk čiăng kơ kphê mboh lu. Mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak êdi, êjai hmư̆ ară anei mâo leh mjeh kphê mrâo mâo boh lu hĭn. Êlâo dih jing kphê TR4 mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak leh, ară anei mâo thiăm kphê lá soài, xanh lun mâo boh lu êdi, bi kdơ̆ng hŏng mnơ̆ng ngă kyuanăn mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak pla dŭm mta mjeh mrâo anei. Mnuih ƀuôn sang đăo knang srăng mâo prăk hrui wĭt lu hĭn, klei hdĭp djăp ênŭm hĭn.”
Viết bình luận