Khaw tin pagiay harei 11/1/2017

          * Biar harei kabroi 10/1, pak Phủ Chủ tịch, akaok negar Trần Đại Quang taduan raok ong Ru-xten Ma-rơ-đa-nốp (R.Kh.Mardanov), Thủ tướng negar Cộng hòa Ba-sơ-cô-rơ-tô-xtan (Bashkotostan) dalam Nga daok rivang saong ngak bruk pak Việt Nam. Di van taduan raok, Akaok negar Trần Đại Quang ndom lac, Việt Nam tuk halei jeng iek prong saong brei ngak dahlau bruk pambuak gauk taong abih gah haong Nga di dom gah chính trị, kinh tế - thương mại, quốc phòng - an ninh, khoa học - công nghệ, pato megru..., dalam nan hu pambuak bruk tapak di dom puk palei dua negar.

        # Thun  blaoh, abih tih yaom kaya nong pablei tabiak taneh ia langiu di tỉnh Đắk Lắk hu labaih 517 triệu USD, tagok jaik 14% duk saong thun 2015. Dalam nan rilo meng lac cà phê, hu labaih 190 rabau tấn, mek jien tame hu  380 triệu USD. Bilan cà phê barau blaoh, kayua gaok tua riya yau nan ye sản lượng trun jaik 20%. Piah paglaong yaom pablei pandap tabiak taneh ia langiu, tỉnh sangka buh jien tame công nghệ ngak cà phê hòa tan saong jhul khang bruk xúc tiến pablei salih .

       * Hadei di adit peih bruk pasang iek chất lượng pandap panda dalam tukvak Tết Nguyên đán, Kapul urang pasang iek liên ngành di tỉnh Gia Lai hu mboh ralo labik ngak suan adat hukum. Di bal Pleiku, Kapul urang pasang iek liên ngành hu duah mboh, taong phạt 7 labik ngak suan adat hukum ka bruk pablei salih pandap mbang menyum. Dalam nan, hu 2 labik ngak lisei kriak, bánh hỏi saong 1 cơ sở ngak cà phê bột njauk brei padeih ngak, pataom mek saong am cuh klaak.

         * Parang iek thaot binguk thời sự nghệ thuật sinh thái “Báu vật dalam ban” barau hu pasak ilimo ban Đà Nẵng peih pakak di bair harei 10/1. Parang iek 120 blah thaot nghệ thuật tui rilo jalan maong barau, gheih mekre, ba mai ka urang maong mboh hu abih raidiuk daok dang di janih Vọoc chà vá takai nâu gam saong rilo blah thaot cim brim, phong cảnh 4 mùa di Sơn Trà. Hu thau, di bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng,   Vọoc chá vá takai nâu hu jaik 300 drei.

       # Yaom lac urak ini bilan thu oh ka catang yau dom thun dahlau, min tui kuhria dahlau di dom jabat khí tượng thuỷ văn, bruk tua riya pandiak bhang di Tây Nguyên meda rah tabiak kan kandah. Anak bruk yau nan, Công ty Khai thác công trình thủy lợi Đăk Nông daok caga pacang tua riya meng puac bilan hajan  meng bruk pataom padang aia di dom binek kavei, buh tabiak 40 tỷ đồng piah pasiam veik dom công trình thuỷ lợi. Jalan ngak nan piah hu aia ka jaik 35.000ha phun pala dom janih, dalam nan hu jaik 28.000ha phun công nghiệp atah harei, jaik 3.500ha padai aia, daok veik lac dom janih phun pala karei.

        * “Daong ka dom puk aplei, abih di nyu nan lac dom tỉnh bhum taneran kraong Cửu Long dak apdang jalan ngak saong ba tabiak dom bruk cambaih ka khik ia  tiểu vùng taneran njauk saong yaok puk palei. Ini lac asal kadha praong di nyaom biai “ jalan khik ia ka bhum taneran kraong Cửu Long" hu peih ngak harei kabroi di ban Cần Thơ. Nyaom biai hu taduan mek dom jalan ba tabiak piah khik ia siam. Taphia di nan, bruk hu dom urang jakar sangka lac dom bruk khik piah ia siam, sangka dom công trình, phi công trình saong hu jalan ngak sui lavik.

      * Kapul nyaom dam dara tỉnh Sóc Trăng pambuak haong Liên đoàn Lao động tỉnh saong Rayo papar sap papar binguk tỉnh Sóc Trăng peih ngak ndam lakhah tập thể mbang ka 3, thun 2017 ka 17 yau nan lac urang ngak hu rai diuk kan kandah, kathaot rambah oh hu jien piah ngak ndam lakhah. Ndam lakhah tập thể mbang ini oh lac tok tadhau ayuh hạnh phúc ka dom yau diuk pasang ranaih bo daok pathau khan prong atah tal urang ngak saong bhap bani ka jalan diuk rai văn minh, patak pataom dalam bruk ngak ndam lakhah.

          Khaw tin dunya

        * Thời báo Niu Óoc brei thau, Tổng thống đắc cử Đô-nan Trăm (Donald Trump) pandar buh phiếu yah klak danakdak Ô-ba-ma Ke (Obamacare) dalam adit tal saong ndom lac bruk salih danakdak ini samal hu peih ngak atau ngak chip. Thời báo Niu Óoc khan lac bruk brei tapa samal sa bruk salih barau yau ini maong ye oh hu kayua urang dang akaok Cộng hòa di quốc hội oh njauk hatai dalam bruk dự thảo sa danakdak salih karei. Danadak Ô-ba-ma Ke (Obamacare) hu daong trun bruk urang oh hu bảo hiểm trun tanut kỷ lục saong jaik 20 triệu urang hu taduan mek bảo hiểm y tế dalam 6 thun tapa.

     *Tal urak ini, Lào saong Campuchia ginum biai bruk phân giới klauk jameng bahrau hu 121 gang jameng, dalam taong abih 145 gang jameng tui kuhria meda klauk. 24 gang jameng daok veik dua gah patui veik ginum biai piah klauk veik dalam tukvak anak tal. Dom labik daok tavak binah prong nan lac dom labik hu vật chuẩn angaok mboak haluk, njauk biến đổi, oh daok njauk haong dom harak pháp lý bo dua gah hu, ngak kan kandah ka bruk ginum biai phân giới klauk jameng di dua negar./. 

     * Njuk pakao hala ngak khat lihik ka kinh tế dunya labaih 1 rabau tỷ đôla yaok thun saong dom urang metai sớm kayua njuk pakao hala meda tagok veik 33% di thun 2030. Ini lac bruk roh duah hu di gah Y tế dunya saong Viện roh duah Ung thư taneh ia Mỹ ba tbaiak harei kabroi 10-1. Khat lihik kinh tế kayua njuk pakao hala hu nyu rilo jang  abih tih thuế taong tame pakao hala di dunya ( kuhria hu 269 tỷ đôla di thun 2014). Roh duah brei mboh, dom urang metai pambuak tal njauk pakao hala tui kuhria  meda patagok, meng 6 triệu urang yaok thun tagok 8 triệu di thun 2030, dalam nan labaih 80% daok di dom taneh ia hu jien mek tame bair saong mbiah./.