Meng kan lawik mai, njauk tame bilan 6, bilan 8, atau bilan 10 (saka Cam Bani), mikva urang Cam Bani peih adat ngak Kareh – Katal, inilac adat jeng manuac jeng urang atau daok iew lac adat tame Bani brei ka anek likei saong kumei tame umo 15 thun. Ini lac sa di dalam dom adat cambat njauk dalam rai anek manuac di urang bangsa Cam tui Bani.
Adat ngak Kareh - Katal di urang Cam Bini bhian peih ngak dalam 3 harei 2 melam. Harei ka sa, manuac urang dalam baoh sang kuhri hu kuhria sap gap khan ao, padang ngak kajang. Harei ka 2, ye kuhri kuhria ndap nda paling yang yau: patei, lamang, tapei balik, har xalam... Saong harei ngak adat rah tabiak dalam harei ka 3.
Harei nan, po sang (urang dang tabiak peih ngak) meda da-a abih mikva dalam palei mai hu mbaok piah mong iek harei bilan urang anek likei saong anek kamei hu yang brei thau lac prong jeng manuac jeng urang. Tui mbang angui di yaok baoh sang bo peih ngak adat brei ka anek likei kumei prong atau sit. Bhian baoh sang kuhria dahlau ka yaok urang sa thi patei, sa naih lamang ndaih saong sa drei menuk tano piah ngak adat paling yang.
Tuk aia harei tame ceik, dom urang likei dam kumei dara pataom gauk di sa labik piah ngak adat. Urang limei meda hu sa halau janeng iew lac Imưm tacei pato tame daok dalam sa kajang. Urang kamei meda kayua Amuk Buh tacei ba tame daok dalam sa baoh kajang karei. Tal page harei hadei, tuk aia harei bahrau tamuh, dom urang daong pambak brei ka dom urang likei dam kumei dara ye meda tacei ba trun kraong menei raco ka nyu hacih rup. Ini lac adat dalam tuk peih ngak adat ngak Katal – Kareh.
Tui akaok anek Urang bangsa Cam saneng lac, aia kraong meda rao haci hacih dhul mul, rao hacih taong abih duisa saong ba mai rup babhap haci hacih ka manuac urang. Mai haong kraong nan lac kanar hadar tal halau gha, khan brei ka taneh riya thau tukvak jang manuac jeng urang di sa rai anek manuac.
Tui sa urang halau janeng daok di palei Bình Thắng, xa Bac Binh, tinh Lam Ndong, dahlau di tuk peih ngak dom adat prong, njauk mbang mejam dahlau ka Aluah nan lac adat khan brei ka Pô Nabi – Yang thau lac harei ini hu po sang ngak Katal – Kareh ka anek taco.
Dalam harei ngak adat, page mesup dom urang prong thun meda ba dom kamuan nao raco. Hadei raco di kraong, dom likei kumei dara ini hu ba tame kajang piah ngak adat. Di ini, po gru dang tabiak caik angan je ka dom urang prong jeng manuac jeng urang dalam mbang ini. Angan hu ba caik hu mek meng dom po yang dhaong akaok. Baoh angan bo urang nan meda hu pandar tuk metai nao, tuk nao tapa dunya gah diah.
Patui di nan lac bruk peih ngak adat “ngak katat” brei ka anek urang likei. Dahlau diah, adat ini hu ngak njauk tui angan di nyu. Harei ini, adat ini tok hu peih ngak ka nyu hu brei ka dom likei dam.
Tui anek urang kamei meda brei ngak adat cakak mbuk anak piah likei the oh ngak suan tui agama.
Dalam tukvak peih ngak adat, sa urang pok sa anek kamal likei umo meng 8 bilan tal 1 thun nan lac anek taco di baoh sang atau dalam but pajaih peih ngak adat saong hu iew lac Po La Dhi tame ngak adat.
Langyah ka brei adat ini, Imưm Kết daok di palei Binh Thang, xa Bac Binh, tinh Lam Ndong brei thau, kayua thei thei menek tabiak jeng njauk daok dalam hatian amaik, blaoh ka tabiak rai. Kayua yau nan ye, dalam kajang ngak adat, dahlau di abih njauk ngak adat brei ka anek kamal nan, hadei di nan tal urang anek kumei di po sang… Yaom lac jeng daok dom adat cambat saong tanarakun dalam bruk ngak Kareh - Katal, min dut haong dahlau diah ye mboh hu siam jang, abih di nyu lac bruk pakatut jang tukvak peih ngak.
Ong Lư Văn Xuống, sa urang rilo thun daok di palei Binh Thang, xa Bac Binh, tinh Lam Ndong brei thau: "Ngak Kareh - Katal harei ini hu rilo salih birau, mbua mbiah jang..."
Tamat bruk ngak adat, po sang pok daa mikva, hala paga hu mbaok mai mong iek tukvak anek likei dam kumei dara hu po yang brei thau lac prong jeng manuac jeng urang daok veik mbang huak. Dom urang likei dam kumei dara di mbang ngak Katal – Kareh ini ye hu mikva, gauk gar alin hadiah pandap panda, jien padai piah pok uan, tadhau ayuh salam selamat. Yau nan, kaoh meng ini nao, dom urang likei dam kumei dara hu jeng urang Bani saong jeng lac urang hu mbaok dalal dalam gauk gar but pajaih./.
Viết bình luận