Di mblang pambu kophi dalam bilan paik baoh, amuk Nông Thị Bay, urang daok di palei Quảng Hòa, palei Tam Điền, xa Tam Giang (dahlau diah lac huyen Krông Năng), tinh Dak Lak hadar dom harei akaok meti tui urang dalam sang meng huyen Quảng Hòa, tinh Cao Bằng tame taneh Dak Lak peih mbang ngui. Tuk nan, bhum taneh ini daok takik manuac urang. Raidiuk daok kurang. Min, meng bruk tari taring saong hatai khin sahaneng, khin ngak, mikva dak harei dak duah tabiak jalan nao njauk lagaih. Dom phun pala hu angan di bhum taneh bahrau, yau kophi, mbe, amraik kalu, durian… hu daok ngak palai prein sangka di urang pala, daong mikva paglaong raidiuk.
“Meng kal ye di gah Barak negar daok kan kandah, daok kathaot, oh hu ginup yau urak ini. Urak ini tame mai ini ye blei hu rilo jang, raidiuk karei jang. Kaya me-in ini, kaya mbang, khan ao ini, dom kaya jeng ginup jang di gah Barak negar paje. Peih harei raya ye di ini jeng mboh bui sambai jang, tuk daok di gah Barak negar ye harei raya takik jang”.
Ndih dalam labik ra-ung, daok kandauk dalam dom bein phun hijao, palei Quảng Hòa urak ini hu 53 baoh sang urang bangsa Nùng An daok diuk rai. Jaik labaih 40 thun daok di ini, yaok baoh sang jeng patak pataom hu dom hecta taneh pala drak. Kinh te patagok hu brei kein lagaih piah rahra chreih chrai rik daong padang palei pala bahrau, ngak betong jalan mbak, pasiam ha tang njauk hu. Tui ong Mông Thanh Hòn, Akaok palei Tam Điền, raidiuk ginup meda, rahra hu kein lagaih blei kaya, pasiam bruk daok dang saong ilamo. Palei Quảng Hòa tok daok labaih 50 baoh sang ye blei hu 11 sruh oto dom janih.
“Yaom kaom raidiuk haong ilamo ye yaok thun ginup jang sa sit. Yau ye dua thun ini yaom kaom dom janih kaya nong siam jang nan raidiuk mikva hu tani tanat jang. Daok oto ye meng blaoh dalam palei hu blei veik 4 sruh tra, taong abih dalam palei hu 11 sruh paje. Urak ini nao dom pluh mbaik ye hu mboh jaik paje. Yau meng kal ye nao takai sa var blaoh daok urak ini ye tok nao sa sit lac tal labik paje”.
Langiu bruk hu gam patagok kinh te, mikva urang bangsa Nùng daok di palei Quảng Hòa, xa Tam Giang jeng daok tani tanat khik ramik ilamo bangsa. Urak ini, dalam palei daok labaih 50 baoh sang tuan daok hu padang tui thaik thaot tamo 4 pabung. Khan ao bhap bini, adat cambat, me-in ilamo jeng hu khik ramik jaik daok tamo yau meng kal. Ong Nông Văn Minh, daok di palei Quảng Hòa brei thau, yaom lac hu kein lagaih padang sang karo kajap, rilo baoh sang jeng palih ruah khik thaik thaot sang tuan yau sa bruk brei mboh ka ilamo di bhap bini.
“Lime pluh baoh sang meng gah Barak tame mai jeng khik hu ilamo. Dom adei sa-ai, mikva, dalam palei saong adei sa-ai kamei gam haong gauk khik veik ilamo bangsa di drei, yau khan ao bhap bini, dom janih kaya ahar pei nung pei balik adat duh yang paling mukkei, harei porami bilan 7 atau adaoh dam dara ye jeng hu dom amuk mei meng kal tacei ba piah khik hu, gam haong gauk pato veik ka anek taco drei hadar”.
Xa Tam Giang, tinh Dak Lak hu labaih 5.800 baoh sang rahra, labaih 25.300 urang, 21 bangsa di dalam bhum. Dalam nan, bangsa takik hu labaih 51%, rilo meng lac bangsa Tày saong Nùng. Tui ong Lê Ký Sự, Akaok UB Bhap bini xa Tam Giang, tinh Dak Lak, bhum palei hu rilo kein lagaih piah khik ramik ilamo saong patagok jirah rivang karo kajap. Karja xa jeng maong patagok praong dalam ilamo di palei pala lac bruk njauk caik caik ngak dahlau dalam tukvak anak tal.
Raidiuk salih, ginup jang, saong ilamo dak harei dak hu mikva iek praong, caik veik ka anek taco. Ngan haong bruk iek praong iek glaong di rahra, dom sang tuan, sap ndom, khan ao saong adat cambat di mikva urang bangsa Nùng An di palei cao Bằng daok hu patui veik, khik ramik saong pambak tabiak di bhum palei bahrau Dak Lak./.
Viết bình luận