Pa dưr apêê pr’đhang b’băn xoọc đâu nắc c’lâng lướt crêê bhlâng, zooi đha nuôr t’bil ha ul pa xiêr đha rựt lâng dưr ca van liêm ta níh. Cóh vel Mé, thị trấn Ít Ong, chr’hoong Mường La âi vêy pr’đhang băn a óc âng a moó Lò Thị Lả chô đơơng bh’nơơn liêm dal. Cơnh lâng pr’đhang n’nâu, a moó Lả nắc vinh dự bơơn moon muy cóh 11 cha nắc pân đil tr’haanh bhlâng âng tỉnh Sơn la ting pấh Hội nghị hơnh déh Pân đil zấp acoon cóh zr’lụ Tây Bắc bhrợ cha choom bơơn bhrợ têng dhdị Nghệ An moọt c’xêê 6/2016.

    Xang k’noọ k’zệt c’moo k’rong pa dưr b’băn, pr’đhang băn a óc lêệ lâng a óc rứa âng a moó Lò Thị Lả ặt cóh vel Mé, thị trấn Ít Ong, chr’hoong Mường la, tỉnh Sơn La âi bơơn pa dưr bh’nơơn liêm choom, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng lâng pa chô yêm têêm ha bấc  a đhi a moó cóh zr’lụ.

    Cóh pr’đơợ k’tiếc cắh vêy, a moó Lả năl ghít b’băn nắc đoo c’lâng lướt crêê, zooi pr’loọng a moó vêy râu pa chô yêm têêm, a moó âi k’rong bhrợ 800 ức đồng đoọng chóh bhrợ đong c’roọl ting quy mô za zum. Tr’nơợp, a moó Lả nắc k’rong băn a óc vel đong, n’đhơ cơnh đêéc c’lâng băn nắc croọl cắh chô đơơng bh’nơơn dal. A moó dzang băn m’ma  a có bấc lêệ tơợ c’moo 2011 tước nâu câi. Cơnh alang 15 p’nong a óc căn lâng 70 p’nong a óc lêệ cơnh xoọc đâu, zấp c’moo pr’loọng đong a moó đơơng pa câl k’ha riêng  a óc m’ma lâng k’zệt tấn a óc lêệ. Pay lơi râu zên đơi dua a moó Lả pa chô k’noọ 300 ức đồng: “Acu âi zooi đoọng m’ma a óc đoọng ha pêê  a đhi a moó cóh vel lâng apêê a đhi a moó cóh vel đăn bơơn 17 p’nong m’ma a óc. Acu zooi lâng pa choom đoọng ha đhi a moó pa choom đoọng ng’cơnh băn.”

    Ting a moó Lả, đoọng k’đhơợng lâng pa dưr cr’năn bh’năn doó k’đháp, n’đhơ cơnh đêếc đoọng băn rơơi liêm choom, l’lăm nắc choom vêy quy trình zư  lêy bhrơợng. Râu muy nắc choom vêy đợ ch’na đh’nắh liêm, râu bơr nắc choom vêy c’bhúh đong c’roọl doó nha nhự. Lâng pa bhlâng nắc, choom xơợng bhrợ liêm đợ bh’rợ n’đắh zêl lâng cha groong pr’lúh ha cr’năn bh’năn. Đươi vêy bơơn năl ghít apêê c’lâng bh’rợ kỹ thuật cóh b’băn, a moó Lả ta luôn lướt l’lăm cóh bh’rợ  xay trúih, pa choom đoọng ha đhi a moó k’rong pa dưr đoọng b’băn đoọng bhrợ bhr’lậ pr’ặt tr’mông pr’loọng đong. Cơnh lâng hội viên pân đil lum pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp, a moó lả nắc zooi đoọng m’ma công cơnh ch’na, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha đhi a moó z’lấh đha rựt, bhrợ cha liêm ta níh. A moó Tòng Thị Lả cóh vel Mé, thị trấn Ít Ong, chr’hoong Mường La âi xay moon n’đắh a moó Lò Thị Lả ng’cơnh ooy: “A moó lả nắc hội trưởng hội pân đil vel Mé zi, a moó bhrợ cha choom bhlâng. A moó ta luôn zooi a đhi a moó pân đil vel Mé zi lứch loom luônh cơnh n’ca, nắc a moó đoọng a zi pay l’lăm, xang n’nắc a zi vêy zên nắc chroót đoọng t’tun công choom.”

     Cắh muy nắc pân đil t’bách g’lăng cóh pa dưr kinh tế pr’loọng đong, a moó Lả ta luôn bhrợ gương mẫu lướt l’lăm cóh bh’rợ xơợng bhrợ bh’rợ xã hội. Hâng hơnh bhlâng bel a moó nắc muy cóh 11 cha nắc pân đil tr’haanh âng tỉnh Sơn la ting pấh Hội nghị hơnh déh pân đil apêê acoon cóh bhrợ cha choom zr’lụ Tây Bắc bơơn bhrợ moọt c’xêê 6 c’moo 2016 đhị Nghệ An. P’căn Quàng Thị Hoa, CHủ tịch Hội Liên hiệp pân đil thị trấn Ít Ong, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn la đoọng năl: “Xang pr’đhang âng a moó Lả nắc a zi công xay trúih tước zấp ngai a đhi a moó cóh prang thị trấn t’bhlâng bhrợ pa dưr apêê pr’đhang. Ha y, azi công vêy tơợp bhrợ lêy cóh apêê pr’đhang n’lơơng dzợ đoọng ha đhi a moó băn a óc bơơn bấc lấh.”

     Cơnh lâng a moó Lả, b’băn cắh muy bhrợ bh’rợ chô đơơng thu nhập ha pr’loọng đong, nắc dzợ râu chắp kiêng cóh pa bhrợ ta têng. Tu nắc muy bhrợ t’váih đợ râu chr’nắp, a pêê đoo vêy lêy chắp hơnh c’rơ pa bhrợ âng đay. Tu cơnh đêếc, rơơm kiêng bhlâng âng a moó xoọc đâu nắc bơơn vặ zr’lụ k’tiếc bhứah đoọng pa dưr đong c’roọl dzoóc tước 50 p’nong a óc căn, tơợ 400-500 p’nong a óc lêệ, n’jứah ha dưr dal thu nhập ha đay, n’jứah bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng ha đhi a moó cóh vel./.

CHỊ LÒ THỊ LẢ LÀM GIÀU TỪ CHĂN NUÔI LƠN

                                                                                                                    (Thanh Thủy)

     Phát triển các mô hình chăn nuôi hiện đang là hướng đi đúng đắn, giúp người dân xóa đói giảm nghèo và vươn lên làm giàu chính đáng. Ở bản Mé, thị trấn Ít Ong, huyện Mường La đã có mô hình chăn nuôi lợn của chị Lò Thị Lả mang lại hiệu quả kinh tế cao. Với mô hình này, chị Lả vinh dự là một trong 11 gương mặt phụ nữ điển hình của tỉnh Sơn La tham dự Hội nghị biểu dương Phụ nữ các dân tộc vùng Tây Bắc làm kinh tế giỏi được tổ chức tại Nghệ An vào tháng 6/2016.

     Sau gần chục năm đầu tư phát triển chăn nuôi, mô hình nuôi lợn thịt và lợn sinh sản của chị Lò Thị Lả ở bản Mé, thị trấn Ít Ong, huyện Mường La, tỉnh Sơn La đã phát huy hiệu quả kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều chị em trong vùng.

     Trong điều kiện đất đai hạn hẹp, chị Lả xác định chăn nuôi sẽ là hướng đi đúng đắn, giúp gia đình có thu nhập ổn định, chị đã đầu tư 800 triệu đồng để xây dựng chuồng trại theo quy mô tập trung. Mới đầu chị Lả đầu tư nuôi lợn bản giống địa phương, song phương pháp nuôi nhốt không đem lại hiệu quả  kinh tế cao. Chị chuyển sang nuôi giống lợn nai siêu nạc từ năm 2011 đến nay. Với 15 con lợn nái và 70 con lợn thịt như hiện nay, mỗi năm gia đình chị xuất bán hàng trăm lợn giống và hàng chục tấn lợn thịt. Trừ chi phí chị Lả thu lãi gần 300 triệu đồng: “Tôi đã hỗ trợ lợn giống cho các chị em trong bản và các chị em ở bản lân cận được 17 con lợn giống. Tôi giúp và hướng dẫn chị em về hướng dẫn cách chăn nuôi.”

     Theo chị Lả, để duy trì và phát triển đàn vật nuôi không khó, nhưng để chăn nuôi đem lại hiệu quả kinh tế, trước hết phải có quy trình chăm sóc nghiêm ngặt. Thứ nhất phải có nguồn thức ăn tốt, thứ hai phải có hệ thống chuồng trại đảm bảo vệ sinh. Và đặc biệt phải thực hiện tốt các bước về phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi. Nhờ nắm chắc các biện pháp kỹ thuật trong chăn nuôi, chị Lả luôn tiên phong trong việc tuyên truyền, hướng dẫn chị em hội viên phụ nữ đầu tư phát triển cho chăn nuôi để cải thiện đời sống gia đình. Đối với hội viên phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, chị Lả sẵn sàng hỗ trợ về con giống cũng như thức ăn, tạo điều kiện cho chị em vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng. Chị Tòng Thị Lả ở Bản Mé, Thị trấn Ít Ong, huyện Mường La đã nói về chị Lò Thị Lả như thế này: “Chị Lả là hội trưởng Phụ nữ bản Mé chúng tôi, chị  làm ăn kinh tế rất giỏi. Chị thường xuyên giúp chị em phụ nữ bản Mé chúng tôi rất nhiệt tình như là cám thì chị cũng cho chúng tôi mượn trước, sau chúng tôi có tiền chúng tôi trả cho chị  cũng được.”

     Không chỉ là người phụ nữ giỏi giang trong phát triển kinh tế gia đình, chị Lả luôn gương mẫu đi đầu trong thực hiện công tác xã hội. Vinh dự và tự hào khi chị là một trong 11 phụ nữ điển hình của tỉnh Sơn La tham dự Hội nghị biểu dương phụ nữ các dân tộc làm kinh tế giỏi vùng Tây Bắc được tổ chức vào tháng 6 năm 2016 tại tỉnh Nghệ An. Bà Quàng Thị Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ Thị trấn Ít Ong, huyện Mường La, tỉnh Sơn La cho biết: “Sau mô hình của chị Lả thì chúng tôi cũng tuyên truyền tới tất cả chị em hội viên trên toàn thị trấn tiếp tục đẩy mạnh phát triển các mô hình. Tới đây chúng tôi cũng sẽ làm điểm ở các mô hình khác nữa để chị em chăn nuôi lợn được nhiều hơn.”

       Với chị Lả, chăn nuôi không chỉ là nghề đem lại thu nhập cho gia đình, mà còn là sự yêu thích trong lao động sản xuất. Vì chỉ khi làm ra những thứ có giá trị, người ta mới thấy yêu quý công sức lao động của mình. Chính bởi vậy, mong ước lớn nhất của chị hiện nay là thuê được khu đất rộng rãi để phát triển quy mô lên 50 con lợn nái, từ 400-500 con lợn thịt, vừa nâng cao thu nhập cho gia đình, vừa tạo công ăn việc làm cho hội viên phụ nữ trong bản./.