X’ră: Zơ Râm Hữu Danh

                                                                  (Sinh viên kiến tập Đại học Văn hóa TP HCM)

               Amoó A Rất Thị Cúc nắc mưy cán bộ zăng p’niên xoọc pabhrợ đhị trung tâm văn hoá chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. tơợ bêl dzợ học cấp 2 amoó ơy bơơn trung tâm văn hoá chr’hoong k’đươi lướt pấh bhrợ zâp bh’rợ pr’hát xa’nưl đoọng ha đhanuôr lêy đhị bấc vel bhươl, chr’val k’coong ch’ngai cóh chr’hoong Hiên bêl ahay-xoọc đâu nắc chr’hoong Đông Giang lâng Tây Giang. A Rất Cúc bơơn bấc ngai chắp kiêng lâng moon nắc mưy manứih liêm chr’nắp cóh crâng dading Tây Giang.

                Bơơn lêy bhr’ươl pr’hát pr’hay âng amoó Cúc, xang bêl amoó pachoom phổ thông, c’moo 2005 t’coóh Lê Ánh Xuân-nắc Pơloong Pluôn-bêl ahay nắc bhrợ GĐ trung tâm văn hoá chr’hoong Tây Giang pay pachô amoó Cúc chô bhrợ ooy cơ quan, bhrợ cộng tác viên đắh văn hoá pr’hát xa’nưl. Xang nặc amoó bơơn cơ quan k’đươi lướt học pa’xoọng lâng váih nắc cán bộ chuyên trách tước đâu.

              A Rất Cúc năl bấc pr’hát acoon cóh Cơtu. Ting cơnh amoó, pr’hát Cơtu pr’hay bhlâng, cung liêm chr’nắp lấh mơ. Hân đhơ cơnh đêếc, bêl pachô ooy p’rá a’duôn nắc cắh dzợ lấh pr’hay, liêm zâp cơnh cr’noọ âng đoo, tu cắh ơy vêy ngai choom pachô bhrợ mưy cơnh liêm crêê, buôn năl lấh mơ. Amoó xay moon:

            Băng Cơtu: Hát pr’hát acoon cóh Cơtu bêl tr’nơợp hadang cắh chấc lêy ta’moóh pachoom nắc k’đhạp bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc, bêl ắt pazưm lâng đhanuôr, bơơn năl gít j’niêng cr’bưn âng apêê nắc vêy choom hát bhrợ bấc cơnh, cơnh ba’boóch, prá pr’ma…

            A Rất Cúc nắc manứih bha’lâng ooy đắh pr’hát xa’nưl âng Trung tâm văn hoá thể thao chr’hoong. Amoó nắc ơy đh’rứah lâng c’bhúh diễn viên âng Trung tâm taluôn lướt hát chi’ớh đoọng đhanuôr zâp acoon cóh cóh k’coong ch’ngai, zâp bhiệc bhan âng chr’hoong lâng zâp liên hoan văn hoá acoon cóh zr’lụ miền Trung cung cơnh cóh prang k’tiếc k’ruung.  Lấh mơ bhiệc bhrợ bha’lâng cóh Trung tâm, A Rất Cúc taluôn moon pachoom apêê ađhi đha’đhâm xa’dơơr lêy pachoom hát pr’hát acoon cóh lâng pachoom đoọng ha pêê ađhi râu tr’kiêng lâng pr’hát xa’nưl âng acoon cóh đay. Amoó bhui har bhlâng bêl apêê bhr’cộ chr’hoong vêy k’rang lêy, p’gít đắh bhiệc zư lêy đợ pr’hát xa’nưl acoon cóh Cơtu. Amoó cung rơơm kiêng chr’hoong zooi zúp đắh zên đoọng bhrợ padưr lớp pachoom pr’hát xa’nưl đhị trung tâm văn hoá chr’hoong. Amoó moon:

            Băng Cơtu: moon zr’nưm ooy cơ quan, azi cung xay moon k’đươi bấc chu đắh bhiệc bhrợ lớp pachoom pr’hát xa’nưl lâng pachoom p’rá Cơtu nâu. Hân đhơ cơnh đêếc, tu cr’chăl t’ngay cắh váih, zên cắh zâp, chr’hoong cung xoọc lưm zr’nắh k’đhạp nắc xoọc đâu cắh ơy bhrợ têng liêm choom.

                 Bấc bêl vêy diễn viên trung tâm văn hoá thể thao chr’hoong chô ooy zâp vel bhươl, chr’val đoọng hát ha đhanuôr xơợng, đhanuôr lướt lêy bấc bhlâng. Bêl đêếc cung nặc bêl đh’rông óih dưr roóh cát cóh đông Gươl liêm tr’ang bhlâng. Đhanuôr zâp ooy, zâp ngai cung zêng chắp nhêr, kiêng xơợng bhr’ươl pr’hát liêm pr’hay âng amoó A Rất Cúc. Pr’zợc Ríah Quốc, cóh chr’val k’noong k’tiếc Gari, chr’hoong Tây Giang, xoọc đâu nắc sinh viên trường đại học Sư phạm Đà Nẵng xay moon ooy amoó Cúc cơnh đâu:

            Băng Cơtu: ting cơnh cr’noọ âng cu, bhr’ươl pr’hát âng amoó Cúc pr’hay bhlâng. Hadang vêy pr’đơợ bơơn pachoom chuyên nghiệp đhị zâp trường chuyên đắh thanh nhạc cơnh cóh Hà Nội cắh cậ Sài Gòn nắc amoó Cúc liêm pr’hay lấh mơ, bơơn bấc ngai năl cung cơnh ca sĩ n’lơơng cóh VN.

                Đhanuôr chr’hoong Tây Giang chắp kiêng bhr’ươl pr’hát âng amoó Cúc, nắc râu bhiệc cung doọ râu la’lấh, tu cắh vêy bấc apêê p’niên cơnh amoó hadợ vêy choom hát liêm pr’hay zâp pr’hát acoon cóh Cơtu cơnh đêếc. cắh mưy hát crêê liêm, amoó nắc dzợ pr’hay, apêê xơợng nắc chắp kiêng lấh mơ. Xoọc đâu ahêê nắc đh’rứah xơợng A Rất Cúc hát pr’hát Manứih k’coong ch’ngai ơn Đảng ớ:

                                                            ( Manứih k’coong ch’ngai ơn Đảng)./.

ARẤT THỊ CÚC

HỌA MI CỦA NÚI RỪNG TÂY GIANG

----

                                                                                                            ( CTV Zơ Râm Hữu Danh)

                Chị A Rất Thị Cúc là một cán bộ khá trẻ hiện đang công tác tại TTVH huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Ngay từ khi còn học cấp hai chị đã được trung tâm văn hóa huyện mời đi cùng để tham gia các phong trao văn nghệ phục vụ cho bà con tại nhiều thôn, nhiều xã vùng cao ở Huyện Hiên trước đây – nay là huyện Đông Giang với Tây Giang. A Rất Cúc được nhiều người yêu quí gọi là chim họa mi của núi rừng Tây Giang. Zơ Râm Hữu Danh, CTV Đài TNVN có bài viết giới thiệu về người phụ nữ này:

            # Nhận thấy giọng ca tốt của chị Cúc, sau khi chị học xong phổ thông, năm 2005 ông Lê Ánh Xuân (Pơ Loong Pluôn) nguyên Giám đốc TTVH huyện Tây Giang quyết định rút chị Cúc về cơ quan làm cộng tác viên bên mảng văn hóa văn nghệ. Sau đó chị được cơ quan cử đi học thêm và trở thành cán bộ chuyên trách cho đến nay.

            A Rất Cúc thuộc rất nhiều làn điệu dân ca Cơtu. Theo chị dân ca Cơ tu rất hay, đầy ý nghĩa mang tính nhân văn. Tuy nhiên khi phiên dịch sang tiếng phổ thông thì ý nghĩa không còn sâu sắc nữa vì chưa ai có thể dịch được một cách gọn nhất, cặn kẽ nhất, dễ hiểu nhất. Chị tâm sự:

          (Băng Cơ Tu: Hát dân ca Cơtu lúc đầu tiên nếu không tìm tòi học hỏi thì rất là khó, nhưng khi hòa đồng với bà con, hiểu được phong tục tập quán, sinh hoạt thường ngày của họ, lúc đó thì có thể hát được nhiều thể loại, nhiều chủ đề khác nhau: Ba bóoch để nói về cuộc sống, về đất nước, về Đảng và Bác Hồ… dần dần rồi cũng quen thì việc hát dân ca Cơtu mình cảm thấy sẽ dễ dàng hơn nhiều.)

           A Rất Cúc là hạt nhân văn nghệ của Trung tâm Văn hóa Thể thao huyện. Chị cùng các diễn viên của Trung tâm thường xuyên đi biều diễn phục vụ đồng bào các xã vùng cao, các Lễ hội của huyện và các liên hoan văn hóa dân tộc thiểu số khu vực miền Trung và trong nước. Ngoài công việc chính ở Trung tâm, A Rất Cúc thường xuyên hướng dẫn các em thanh niên, thiếu nhi học hát dân ca và truyền cho các em tình yêu với âm nhạc dân tộc minh. Chị vui nhất là khi lãnh đạo huyện rất quan tâm, chú trọng trong việc bảo tồn gìn giữ các làn điệu dân ca Cơtu. Chị mong mong muốn huyện hỗ trợ kinh phí để mở lớp nhạc riêng tại trung tâm văn hóa huyện. Chị nói:

              (Băng Cơ Tu: Nói chung trong cơ quan anh chị em cũng bàn bạc kiến nghị nhiều lần về việc mở lớp nhạc dân ca và dạy tiếng Cơtu này rồi. Tuy nhiên vì thơi gian chưa cho phép kinh phí còn eo hẹp, huyện thì cũng đang gặp khó khăn cần phải lo nhiều vấn đề lớn hơn, nên hiện nay lớp nhạc vẫn chưa được. Nhưng mỗi khi có chường trình văn nghệ, những lúc tập luyện tôi cũng tranh thủ chỉ dạy cho các em mấy bài dân ca cơ bản cũng như giới thiệu sơ về các loại nhạc cụ người Cơtu.)

                   Những lúc có diễn viên trung tâm văn hóa thê thao huyện về các thôn, xã để phục vụ, bà con đi xem rất đông. Đó cũng là lúc ngọn lửa hồng trong nhà Gươl rực sáng nhất, ấm áp nhất. Bà con đâu đâu, ai ai cũng đều yêu quý, mến mộ giọng ca ngọt ngào mà rất bình dị, mộc mạc của A Rất Cúc. Bạn Riah Quốc, quê ở xã biên giới Gari, huyện Tây Giang, hiện là sinh viên Trường ĐH Sư Phạm Đà Nẵng nói về chị Cúc thế này:

         (Băng Cơ Tu: Theo cảm nhận riêng của mình, thì giọng ca của chị Cúc rất là hay. Nếu như có điều kiện, được đào tạo đi học chuyên nghiệp tại các trường chuyên thanh nhạc ở Hà Nội hoặc Sài Gòn, thì chị Cúc cũng có thể nổi tiếng như nhiều ca sĩ khác ở Việt Nam. Bản thân mình mặc dù đi học ở xa điều kiện khó khăn, nhưng mỗi khi có chương trình văn nghệ ở huyện, đặc biệt là có sự góp mặt của chị Cúc thì mình cũng luôn muốn cùng bà con thưởng thức, xem chương trình văn nghệ đó.)

            Bà con huyện Tây Giang yêu thương giọng ca chị Cúc là điều lẽ phải thôi, bởi ít ai trẻ như chị mà đã có thể hát nhuần nhuyễn các làn điệu dân ca Cơtu như vậy. Không những chị hát đúng lời mà chị còn hát rất hay, rất dễ lấy sự đồng cảm, dễ đi vào lòng của người nghe. Bây giờ, chúng ta cùng nghe A Rất Cúc hát bài “ Người vùng cao ơn Đảng” nhé:

• Bài Người vùng cao ơn Đảng