Đh’rứah zập xa nấp blue bhoóc, nắc apêê bác sỹ, cán bộ, manuýh pa bhrợ đhị zr’lụ pa dứah methadone Tam kỳ, tỉnh Quảng Nam nắc zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Bh’rợ âng apêê đoo cắh muy xay moon liêm choom ooy bh’rợ tr’nêng ting n’nắc nắc dzợ vêy cr’noọ t’bhlâng bhrợ têng lâng cr’noọ k’er da dêr apêê lấh crêê nghiện ma tuý. Ahêê đh’rứah chêếc n’năl ooy bh’rợ âng apêê đoo đhị bha ar xrặ âng CTV Đài P’rá Việt Nam.

       Zr’lụ pa dứah methdone thành phố Tam Kỳ nắc zr’lụ tr’nơớp vêy ta bhrợ têng đhị Quảng Nam. K’nặ 3 c’moo ahay, ơy vêy k’nặ 500 cha nắc manuýh nghiện ma tuý tước pa dưáh đhị đâu. Bh’rợ pa dứah nghiện pazêng rau chất cơnh z’nươu phiện lâng z’nươu vêy ta xăl methadone ơy chô đơơng rau liêm choom bấc lấh mơ, bhrợ t’váih rau chr’nắp đoọng ha manuýh nghiện ma tuý, bấc apêê ắt pa dứah nắc vêy đợ rau liêm choom ooy a chắc a zân lâng cr’noọ pr’ắt, apêê đoo ơy choom z’lấh đợ rau cắh liêm crêê âng Heroin bhrợ t’váih. A noon Phan Đình C nắc muy cha nắc manuýh cơnh đêếc:

         Liêm choom bấc lấh mơ, bêl ahay đươi bấc pa bhlâng, xoọc đêếc cắh chêếc n’năl k’noọ lấh mơ bh’rợ nắc h’cơnh ooy choom bơơn zên đươi ma tuý, xoọc đâu bơơn ộm z’nươu nắc acu ơy choom lơi, t’bhlâng bhrợ cha k’rang ha pr’loọng đong… Ngai xơợng xay moon tước ooy manuýh nghiện cắh cậ Sida zập ngai công k’rang k’pân, ha dzợ apêê bác sỹ cóh đâu nắc doọ, bấc ngai k’ăy ngân mót pa dứah ooy bệnh viện cắh mặ tước ooy đâu ộm z’nươu nắc vêy bác sỹ đơơng âng đoọng z’nươu ha apêê đoo ộm.

        Vêy mặth đhị zr’lụ Methadone Tam Kỳ, acu c’jệ lêy tu bấc bhlâng apêê y bác sỹ đhị đâu nắc lứch pân đil… cóh cr’noọ âng bấc ngai nắc manuýh nghiện ma tuý nắc manuýh pa bhlâng lất mốp cóh xã hội, apêê đoo vêy cr’noọ cắh crêê cơnh, vêy đợ bh’rợ cắh liêm crêê, lâng ta luôn ắt cóh đhr’năng đương zâl apêê n’lơơng bêl váih nghiện… Ha dzợ, vêy cơnh cậ nắc doọ dưr váih rau k’rang k’pân hân đoo cóh apêê y, bác sỹ pân đil đâu, xăl ooy đêếc nắc đợ boóp p’rá, bh’rợ tr’nêng liêm crêê bêl prá xay lâng apêê ắt pa dứah cóh đâu. Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm zâl cha groong HIV/AIDS xay moon: Đoọng choom prá xay, tr’đăn lâng manuýh nghiện ma tuý apêê a moó ơy z’lất bấc rau zr’nắh k’đháp lâng rau k’pân cóh đay, bêl muy cha nắc pân đil cơnh a moó lướt tước ooy zr’lụ la nguáh la bang, zr’nắh k’đháp, lâng bấc rau cắh liêm crêê đoọng tr’lum prá xay lâng manuýh nghiện:

        K’pân pa bhlâng, k’pân tước bêl lướt acu vêy moon lâng k’coon, cắh n’năl a mế lướt nắc apêê đoo pay t’niêm tiêm doọ. Lướt tr’lum, prá xay nắc lứch pân đil lướt cắh choom đơơng pân juýh, tu đơơng pân juýh nắc apêê nghiện k’pân ađoo đêếc nắc công an doọ, lâng pân juýh nắc apêê đoo manuýh k’rơ nắc apêê đoo k’pân, lâng cơnh azi nắc manuýh đhur apêê đoo doọ chêếc k’pân, tu cơnh đêếc apêê xay moon tr’lum đhị ooy nắc azi tước đhị đêếc… Azi xay moon, azi nắc manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy lâng manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy nắc đhiệp n’năl zúp zooi apêê n’lơơng a năm, hân đhơ manuýh n’nắc nắc cơnh ooy, hân đhơ xã hội vêy xay moon h’cơnh ooy.

         Công cơnh apêê ting bhrợ têng bh’rợ cơnh ađay đanh c’moo đhị đâu, dược sỹ Lê Thị Kim Thoa, t’piing lâng a pêê n’lơơng nắc dzợ p’niên lâng tước bhrợ têng công cắh mơ đanh nắc công ơy bấc chu lum zr’nắh k’đháp bêl tr’nơớp tơớp mót bhrợ têng đhị zr’lụ Methadone Tam Kỳ:

          T’mêê lướt pa bhrợ acu k’pân pa bhlâng, xơợng xay moon tước ooy manuýh nghiện nắc acu rơớt, k’pân rau cắh pr’đoọng nắc crêê tước ooy đay. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc acu công loóih, acu k’er apêê đoo. Apêê đoo mót pa dứah nắc công liêm crêê lấh mơ, a chắc a zân công l’mặ lấh mơ, apêê đoo dưr c’lơợng tơợ 10 tếh ooy piing nắc acu bhui har.

           Zập t’ngay tr’lum lâng pa dứah đoọng ha manuýh nghiện, manuýh crêê HIV, apêê y, bác sỹ đhị zr’lụ Methadone Tam Kỳ nắc lum bấc rau xa nay bh’rợ bhui har, rau cắh crêê liêm cóh bh’rợ tr’nêng. Đợ rau boóp p’rá xay moon, pa grơơ, toóh tái… nắc tỵ ơy loóih. Lâng vêy đợ xa nay bh’rợ bhrợ t’váih cr’chăng.

            A noo Hồ Đắc Hùng, muy cha nắc manuýh nghiện ting pâh pa dứah methadone xay moon, a noo lâng apêê nghiện ma tuý n’lơơng lướt ha ooy nắc vêy đợ manuýh dzơơng lêy, cắh kiêng ắt đh’rứah… Bơơn xơợng tước ooy manuýh nghiện cắh cậ manuýh xì ke cơnh Hùng nắc cắh ngai kiêng ắt pa đăn, apêê đoo k’pân, k’pân bil cr’van, apêê đoo k’pân crêê trơơi cr’ăy… Bấc bêl Hùng xơợng xr’dô lâng đợ rau n’lất n’mốp nắc cắh bơơn bhrợ bhr’lậ, ha dzợ tước bêl lướt ooy zr’lụ pa dứah Methadone Tam Kỳ, Hùng bơơn lêy cóh bấc ngai dzơơng lêy a đay cóh ngoài tốh… nắc công dzợ đhị zr’lụ k’er da dô đoọng ha manuýh cơnh a noo lâng bhrợ t’váih rau liêm crêê đoọng bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông:

           Cóh đâu apêê bác sỹ liêm crêê pa bhlâng, apêê đoo lêy azi cơnh đhi noo cóh pr’loọng đong, t’bhlâng zúp zooi azi đoọng xã hội ting t’ngay dưr váih liêm, cắh ngai kiêng xã hội cắh liêm crêê. Apêê đoo dzợ zúp zooi azi ooy bh’rợ bhrợ cha.

         Manuýh nghiện nắc vêy manuýh zúp zooi cóh bh’rợ zâl t’nil lơi ma tuý… Lấh ooy rau zúp zooi âng y học t’mêê, pa dứah lâng z’nươu tr’hau, cr’er da dô âng manuýh bhúh xoọng lâng bác sỹ đớc đoọng ha manuýh, rau đêếc nắc z’nươu tinh thần nắc choom bhrợ t’váih rau chr’nắp lấh mơ. Bác sỹ pa dứah nghiện cắh muy t’bhlâng đoọng manuýh nghiện lơi ma tuý ting n’nắc nắc pa liêm pa crêê ooy cr’noọ bh’rợ, pa dưr apêê đoo vêy cr’noọ bhrợ bh’rợ liêm crêê. Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm zâl cha groong HVI/AIDS Quảng Nam prá:

          Hau choom bhrợ nắc azi t’bhlâng bhrợ têng đoọng ha apêê đoo, apêê đoo lâng zi zập t’ngay lướt ộm z’nươu nắc ngoọ cơnh manuýh đông, glúh ooy c’lâng bơơn tr’lum nắc bhui har. Pr’zớc hân đoo ơy choom pa dứah nghiện chô ooy đong bơơn nhăn bh’rợ tr’nêng nắc tước ooy đâu xay p’cắh, vêy ch’roonh công tước xay, vêy k’điêl công xay… n’niên k’coon pân juýh cắh pân đil công ta điện xay… Rau bhui har pa bhlâng âng cu nắc rau đêếc êếh rau ga mắc ga mai n’lơơng.

           Lấh mơ rau ch’ner cóh lang manuýh bhrợ têng bh’rợ pa dứah đh’réh cr’ăy, cr’noọ liêm crêê âng manuýh nghiện lâng pr’loọng đong a pêê đoo nắc đợ rau ch’ner ga mắc pa bhlâng lâng apêê y, bác sỹ đhị zr’lụ pa dứah Methdone. Zr’lụ đâu nắc dưr váih đhr’nong đong zazum đoọng đợ apêê crêê bhrợ đợ bh’rợ cắh liêm crêê tước bhrợ pa dưr cắh lang đay. Ha dang bh’rợ pa dứah nghiện methdone nắc muy bh’rợ y học liêm choom, nắc rau chr’nắp pa bhlâng đoọng ha bấc manuýh nghiện ma tuý, đợ rau cr’er âng apêê y bác sỹ đhị zr’lụ n’nâu nắc rau chr’nắp ơy choom pa liêm, pa crêê đợ manuýh bêl ahay crêê bhrợ bh’rợ cắh liêm crêê. Đợ apêê pa dứah đh’réh cr’ăy đhị đâu nắc ta luôn xay bhrợ liêm choom cơnh p’too pa choom âng ava Hồ: Manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy nắc cơnh manuýh k’căn… đơơng lứch cr’noọ trách nhiệm, rau cr’er da dô đoọng bhrợ pa liêm pa crêê đợ apêê bêl ahay bhrợ bh’rợ lất mốp./.

BÁC SỸ CỦA NHỮNG  

BỆNH NHÂN CAI NGHIỆN MA TÚY

       Cùng khoác lên mình chiếc áo blue trắng, song những bác sĩ, cán bộ, nhân viên tại Cơ sở điều trị methadone Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam) lại vô cùng vất vả, nhọc nhằn. Công việc của họ không chỉ đòi hỏi sự vững vàng về chuyên môn mà cần phải có lòng kiên trì, sự đồng cảm và đặc biệt là tình thương yêu dành cho bệnh nhân nghiện ma túy. Chúng ta cùng tìm hiểu công việc thầm lặng của họ qua bài viết của CTV Đài TNVN:

         Cơ sở điều trị methadone thành phố Tam Kỳ là cơ sở đầu tiên ra đời tại Quảng Nam. Gần 3 năm qua, đã có gần 500 người nghiện ma túy đã tìm đến điều trị tại đây. Chương trình cai nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone đã mang lại hiệu quả tích cực ngoài mong đợi, trở thành cứu tinh của những người nghiện ma túy, đa số bệnh nhân qua điều trị đã có những chuyển biến đáng kể về thể chất lẫn tinh thần, họ dần vượt qua các tác dụng phụ và những ám ảnh dai dẳng mà Heroine gây ra. Anh Phan Đình C là một người như vậy:

        Tiến triển nhiều lắm chứ, hồi trước chơi bời nhiều lắm, hồi đó không biết suy nghĩ gì hơn việc làm sao để kiếm tiền chơi ma túy thôi, giờ uống thuốc mình đã bỏ rồi, lo làm ăn lo gia đình… Ai mà nghe đến nghiện hay Sida thì cũng ngại nhưng các bác sỹ ở đây thì không ai ngại ngùng hết, nhiều người bị ốm phải nhập viện không tới đây uống thuốc được thì bác sỹ tận tình đem thuốc đến cho họ uống luôn)

       Có mặt tại Cơ sở Methadone Tam Kỳ, tôi không khỏi bất ngờ khi đa số y bác sỹ tại đây đều là nữ… Trong suy nghĩ của số đông thì người nghiện ma túy là đối tượng đặc thù trong xã hội, họ có tinh thần hỗn loạn, mất kiểm soát hành vi, luôn sẵn sàng tấn công những người xung quanh khi lên cơn nghiện… Thế nhưng dường như không hề có sự e dè hay kỳ thị nào hiện hữu trên gương mặt của những y, bác sỹ nữ tại đây, thay vào đó là những lời nói, cử chỉ ân cần, thái độ hòa đồng, niềm nở khi tiếp xúc với bệnh nhân. Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS cho biết: Để có thể tiếp xúc gần gũi, cởi mở với những người nghiện ma túy các chị đã phải vượt qua rất nhiều rào cản và cả nỗi sợ hãi trong chính bản thân mình khi một người phụ nữ như chị phải đến tận những địa điểm vắng vẻ, phức tạp, với bao nguy hiểm rình rập khi tiếp xúc với người nghiện:

        “ Sợ lắm, sợ đến nỗi trước khi đi mình nói với con mình rằng không biết Mẹ đi rồi họ có lấy kim tiêm mẹ không. Đi tiếp cận chủ yếu là phụ nữ thôi chứ không dẫn đàn ông đi, vì dẫn đàn ông đi thì người nghiện họ sợ không biết có phải công an giả dạng không, với lại đàn ông có sức mạnh nên họ sợ còn mình chân yếu tay mềm hẹn chị ở bờ bụi nào chị cũng đi… Mình giới thiệu rằng mình là một thầy thuốc và đã là thầy thuốc thì chỉ giúp đỡ cho người bệnh thôi, dù họ là người như thế nào dù xã hội nhìn nhận họ thế nào chăng nữa .

        Cũng như bao đồng nghiệp lâu năm tại đây, dược sỹ Lê Thị Kim Thoa, người có tuổi đời và tuổi nghề ít nhất tại đây cũng đã trải qua nhiều thử thách, nhiều cung bậc cảm xúc từ những ngày đầu làm việc tại cơ sở Methadone Tam Kỳ:

          “Mới đi làm thì mình sợ lắm, nghe nói đến người nghiện thì mình e dè, sợ điều gì không hay sẽ đến với mình. Nhưng rồi mình cũng quen mình hiểu và đồng cảm với bệnh nhân/ Bệnh nhân khi họ vào điều trị thì họ tiến triển, thay đổi mập lên từ 10 đến hơn nữa thì mình thấy rất vui vì điều đó”    

          Hằng ngày tiếp xúc và điều trị cho người nghiện, người nhiễm HIV, các y bác sỹ tại Cơ sở Methadone Tam Kỳ đã trải qua biết bao nhiêu câu chuyện buồn vui lẫn lộn trong nghề. Những lần bị bệnh nhân quát mắng, dọa nạt, chửi bới … đã trở nên quen thuộc. Và có cả những câu chuyện dở khóc, dở cười.

         Anh Hồ Đắc Hùng, một bệnh nhân nghiện tham gia điều trị methadone chia sẻ, anh và những người nghiện ma túy khác đi đâu cũng vấp phải những ánh mắt ghẻ lạnh, sự xa lánh của cộng đồng… Cứ nghe tới “ những con nghiện" hay  "dân xì ke" như Hùng là không ai muốn tới gần, họ sợ bị hại, họ sợ mất cắp,  họ sợ lây nhiễm bệnh… Đã bao lần Hùng xót xa, chán nản, mặc cảm bởi những lầm lỗi mãi chẳng thể nào có cơ hội sửa chữa, thế rồi khi đến với Cơ sở điều trị Methadone Tam Kỳ, Hùng nhận ra rằng giữa muôn trùng ánh mắt ghẻ lạnh, e dè, kỳ thị ngoài kia… thì vẫn có một nơi đầy ắp hơi ấm tình người để những người như anh tìm đến và thắp lên hi vọng được làm lại cuộc đời:

          “ Ở đây các bác sỹ nhiệt tình lắm, họ xem mình như là anh em trong nhà vậy, cố gắng giúp mình ra để xã hội đi lên chứ ai muốn đi xuống đâu. Họ chia sẻ rồi giúp mình làm ăn buôn bán nữa”

           Bệnh nhân nghiện cần có người đồng hành trong cuộc chiến cam go và ác liệt với ma túy… Ngoài sự hỗ trợ của y học hiện đại, điều trị bằng thuốc men thì tình thương mà người thân và bác sỹ dành cho bệnh nhân chính là liều thuốc tinh thần có thể mang lại những hiệu quả ngoài mong đợi. Bác sỹ điều trị cai nghiện không chỉ nỗ lực để bệnh nhân thoát khỏi ma túy mà còn phải chữa lành lặn những tâm hồn lầm lỡ, khơi dậy niềm tin và khát vọng làm người tử tế.  Bác sỹ Chế Thị Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS Quảng Nam chia sẻ:

         Làm được gì chúng tôi sẵn sàng làm cho người bệnh, họ với mình hằng ngày đi uống thuốc gần như người nhà, ra đường thì tay bắt mặt mừng. Bạn nào cai nghiện xong rồi về xin được việc cũng đến khoe, có bồ cũng đến khoa, có vợ cũng khoe… rồi sinh con gái hay trai cũng gọi điện khoe…Niềm vui lớn nhất của mình là đó chứ không là gì hết.

        Hơn mọi danh hiệu trong cuộc đời người thầy thuốc, tấm lòng và những tình cảm to lớn của bệnh nhân và gia đình họ chính là phần thưởng cao quý nhất, đáng tự hào nhất đối với đội ngũ y bác sỹ tại cơ sở điều trị Methadone. Nơi đây đã trở thành mái nhà chung ấm áp để những tâm hồn lầm lỡ có thể tìm đến để làm lại cuộc đời. Nếu chương trình Điều trị cai nghiện methadone là một giải pháp y học hữu hiệu, là cứu tinh của bao người nghiện ma túy, thì tình yêu thương, sự sẻ chia, đồng cảm của những ý bác sỹ tại cơ sở này chính là một phép màu đã cảm hóa những con người từng một thời lầm đường lạc lối. Những người thầy thuốc tại đây đã luôn thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ "Lương y phải như từ mẫu"… đem tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và tình thương yêu để làm liền sẹo những tâm hồn bị tổn thương./.