Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr! Moon tước Quảng Nam, cắh ngai cắh năl tước bánh tráng ch’nêêh bhoóc vil đơơng âng đha hum yêm vel đong, liêm pr’hay lâng t’mooi ch’ngai đănh bêl tước đhăm k’tiếc Quảng. T’mêê đâu, hội viên pân đil chr’val Trà Sơn, chr’hoong Bắc Trà My âi p’zay pa dưr lâng bhrợ t’bhứah pr’đhang bh’rợ bánh tráng ch’nêếh. Nâu đoo nắc muy bh’rợ ty đanh cóh zr’lụ đồng bằng âng tỉnh Quảng Nam n’dhơ cơnh đêếc nắc pa bhlâng t’mêê t’mô lâng muy chr’hoong da ding ca coong cơnh Bắc Trà My.

    Bắc Trà My nắc muy chr’hoong da ding ca coong cơnh lâng lấh 50% nắc dha nuôr acoon cóh. Mơ dzợ nắc ma nứih Kinh tơợ apêê chr’hoong đồng bằng đấc bhrợ cha xang t’ngay k’tiếc k’ruung bơơn pa zêng zấp prang, tu cơnh đêếc k’dang lêy đha nuôr zêng ma mông lâng bh’rợ ha rêê đhuốch. Đhị chr’val Trà Sơn, đha nuôr vêy vel đong bhlâng dhị chr’hoong Điện Bàn nắc bấc. Pr’ặt tr’mông âng apêê đoo nắc g’nưm muy ooy tơơm ha roo, bhơi r’véh, bh’rợ coóch boóc n’loong, nề. T’mêê đâu, a moó Trương Thị Lan, Chi hội Trưởng Hội pân đil vel Lâm Bình Phương, chr’val Trà Sơn âi p’zay pa dưr bh’rợ bhrợ bánh tráng ch’nêếh cơnh lâng pr’đhang k’tứi. Nâu đoo nắc muy bh’rợ ty đanh âng vel đong Điện Bàn, dhị a moó bơơn n’niên váih. Pa bhrợ ta têng cóh pr’loọng đong lấh bh’rợ bhrợ ha rêê dhduốch, cr’chăl doó tr’vâng nắc k’rong bhrợ bánh tráng. A moó Trương Thị Lan, Chi hội trưởng Hội pân đil vel Lâm Bình Phương, chr’val Trà Sơn moon: “Chi hội công kiêng vêy p’too moon a đhi a moó bhrợ bánh tráng. T’mêê công bơơn 2, 3 a đhi a moó bhrợ n’đhơ cơnh đêếc tước nâu câi công vêy 11 a đhi a moó ting pấh bhrợ bánh tráng. Acu lêy bh’rợ n’nâu công pa bhlâng buôn, n’jứah zooi a đhi a moó vêy p’xoọng râu bơơn pa chô n’jứah bơơn bhrợ bh’rợ ha rêê đhuốch cơnh chóh ha roo ruộng, a bhoo, a tuông, đoọng vêy râu p’xoọng ha tr’mông tr’mêếh.”

     Đợ t’ngay vêy p’răng rơợng nắc bêl đoọng prang vel p’loon p’tặ bánh prang c’lâng vel. Zấp ha bu, apêê pr’loọng đong nắc r’dợ đơơng bánh lướt zấp p’lêếh c’lâng đoọng ha hàng, quán… Đoọng vêy đợ bêệ bánh yêm, ma nứih tráng bánh nắc choom chơớih pay râu ch’nêếh yêm, rao pa liêm ch’ngaach, chong tơợ ha bu t’ngay l’lăm lâng đơớh dưr bêl plêêng tơợp ang đoọng g’lị pa nhoonh, tráng bánh đoọng loon p’tặ p’răng. Đợ tr’pang têy z’hai t’bách âng a đhi a moó n’jứah bhrợ têng đa đơớh, n’jứah tr’xin pa liêm đoọng bhrợ t’váih đợ bêệ bánh mr’cơnh cơnh liêm, rơớt đhị âng cơợng, đhị c’đắ. A moó Lê Thị Minh ặt cóh vel Lâm Bình Phương, Trà Sơn xay moon, râu k’đháp đoọng bhrợ t’váih bêệ bánh tráng: “Dưr tơợ bêl 4 giờ ra diu, g’lị ch’nêếh, păl lúc l’nghê, a moọt, tỏi, bhoóh, đường. 6 giờ nắc tợt đhị ta pêếh tráng lâng bhrợ tơợ 4 giờ tước 11 giờ, zấp t’ngay acu  bhrợ công bơơn 300 r’bhâu, muy c’xêê bơơn pa chô công vêy tơợ 5 tước 6 ức.”

    Bánh tráng Trà Sơn bơơn bhrợ  zêng tơợ ch’nêếh lứch, cắh lúc lâng pr’nung râu lơơng. Tu cơnh đêếc bánh tráng ta luôn đha hum yêm, ca dzrăm vêy, u dzan vêy, liêm crêê lâng c’rơ tr’mung ha ngai đươi dua. Lấh mơ bánh tráng cơơng đoọng bóh, apêê a đhi a moó dzợ bhrợ p’xoọng bánh tráng c’đắ đoọng puôl lêệ a óc, bánh tráng đường, bánh tráng l’nghê… Tơợ bh’rợ p’zay bhrợ, zấp c’xêê a đhi a moó công vêy râu pa chô bhrợ bhr’lậ tr’mông tr’mêếh pr’loọng đong. Râu ang apêê pr’loọng đong k’rang k’uôl bhlâng xoọc đâu nắc plêêng boo, p’răng cắh liêm. Đợ hân noo p’răng nắc vêy dưr váih boo ha bu tu cơnh đêếc pa bhlâng k’đháp đoọng k’đhơợng bhrợ bánh ta luôn. Tu cơnh đêếc, apêê đoo pa bhlâng kiêng veye ta pêếh pa goóh bánh đoọng liêm ta níh, đhêêng đơơng đoọng ha thị trường moọt hân noo boo lâng pa bhlâng nắc Tết Nguyên đán. Xay moon ooy râu liêm choom âng pr’đhang bhrợ bánh tráng cóh vel đong, a moó Nguyễn Thị Thu, Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’val Trà Sơn, chrhoong Bắc Trà My moon: “Trà Sơn nắc muy chr’val zr’nắh k’đháp, bấc đha nuôr ma mông lâng bh’rợ ha rêê đhuốch cóh đêếc vêy hội viên pân đil. Xang bấc t’ngay tr’vâng nắc a đhi a moó p’loon cr’chăl đoọng bhrợ bánh tráng. Hội âng zi công k’rang bhlâng, bhrợ t’váih zấp pr’đơợ đoọng a đhi a moó pa dưr lâng k’đhơợng zư đớc bh’rợ bhrợ bánh tráng n’nâu lâng ha dưr dal thương hiệu âng đay lấh mơ. Lấh đhị đêếc a đhi a moó công lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Cóh hân noo boo đợ bánh kiêng đươi dua bấc pa bhlâng n’đhang bh’rợ tráng lâng p’tặ bánh pa bhlâng k’đháp, tu cơnh đêếc rơơm apêê cấp bh’cộ cấp m’piing k’rang lêy bhrợ t’váih pr’đơợ zooi đoọng n’đắh máy pa goóh công cơnh apêê bh’rợ râu lơơng đoọng thương hiệu bánh tráng bơơn pa dưr lấh mơ dzợ. A đhi a moó âi mâng loom lâng bhrợ bánh zấp t’ngay pay pa chô tơợ 200 tước 300 r’bhâu đồng, chroi đoọng bhrợ t’bil ha ul pa xiêr đha rựt, brhợ pa dưr vel bhươl t’mêê.”

    Đoọng p’zay pa dưr bh’rợ bánh tráng lâng têy, chính quyền vel đong âi bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha đhi a moó đăng ký thương hiệu “ bánh tráng Trà Sơn”, n’jứah bhrợ t’váih râu mâng loom ha ma nứih đươi dua n’đắh yêm teêm ch’na đh’nắh n’jứah bấc ơl bh’nơơn bh’rợ đơơng đoọng ha t’mooi, p’têệt lâng pa dưr du lịch dhdị chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cóh cr’chăl ha y./.

BÁNH TRÁNG TRÀ SƠN: NGHỀ CŨ- MÔ HÌNH MỚI

 Trần Thị Thạnh- Đài TT-TH Bắc Trà My

      Nói đến Quảng Nam, không ai không biết đến bánh tráng gạo trắng tròn mang đậm hương vị quê hương, hấp dẫn du khách gần xa khi đến xứ Quảng. Mới đây, hội viên phụ nữ xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My đã vực dậy và nhân rộng mô hình làng nghề bánh tráng gạo. Đây là một nghề cũ ở  khu vực đồng bằng của tỉnh Quảng Nam nhưng lại hoàn toàn mới với một huyện miền núi nghèo như Bắc Trà My.

          Bắc Trà My là một huyện miền núi của tỉnh Quảng nam với trên 50% là người đồng bào dân tộc thiểu số. Số còn lại là người kinh từ các huyện đồng bằng đi kinh tế mới, lập nghiệp sau ngày đất nước giải phóng nên hầu hết người dân sống bằng nghề nông nghiệp. Tại xã Trà Sơn, người dân có quê gốc tại huyện Điện Bàn chiếm đa số, đời sống của họ chủ yếu dựa cây lúa, rau màu, nghề mộc, thợ nề. Mới đây, chị Trương Thị Lan, Chi hội trưởng Hội Phụ nữ thôn Lâm Bình Phương, xã Trà Sơn đã vực dậy nghề làm bánh tráng gạo với quy mô sản xuất nhỏ. Đây là một nghề truyền thống của quê hương Điện Bàn, nơi chị được sinh ra. Lao động trong gia đình ngoài việc làm đồng, thời gian còn lại tập trung cho nghề làm bánh tráng. Chị Trương Thị Lan, Chi hội trưởng Hội Phụ nữ thôn Lâm Bình Phương, xã Trà Sơn nói: “Chi hội cũng muốn vận động chị em làm nghề bánh tráng. Mới đầu cũng được 2,3 chị em làm nhưng đến nay cũng được 11 chị em tham gia làm nghề bánh tráng. Tôi thấy công việc này cũng rất nhẹ nhàng, vừa giúp chị em thêm thu nhập vừa làm được công việc nhà nông như trồng lúa nước, bắp đậu, để kiếm thêm đời sống kinh tế.”

    Những ngày có nắng lớn là dịp cho cả làng tranh thủ phơi bánh khắp đường làng. Chiều chiều, các hộ dân lần lượt đem bánh đi khắp các ngã đường bỏ mối cho các hàng, quán… Để có những chiếc bánh ngon, người tráng bánh phải chọn loại gạo đạt chất lượng, cho vào nước, vo gạo cho nước trong, ngâm từ chiều ngày hôm trước và phải dậy từ tờ mờ sáng ngày hôm sau để xay bột tráng bánh phơi cho kịp nắng. Những bàn tay khéo léo của chị em phụ nữ vừa thực hiện các thao tác nhanh nhạy vừa nhẹ nhàng, cho ra những chiếc bánh đều tay, tránh chỗ dày chỗ mỏng. Chị Lê Thị Minh ở thôn Lâm Bình Phương, xã Trà Sơn chia sẻ sự tỉ mẩn để làm ra chiếc bánh tráng quê: “Dậy từ 4 giờ, máy bột gạo, mè, tiêu, tỏi, muối, đường. 6 giờ vô lò và  làm từ 4 giờ đến 11 giờ, mỗi ngày tôi làm cũng được 300 ngàn, mỗi tháng thu nhập cũng được 5 đến 6 triệu”

     Bánh tráng Trà Sơn được làm bằng 100% bột gạo, không pha lẫn với loại bột nào khác. Bởi vậy bánh luôn thơm ngon, đủ độ dòn, dai của chiếc bánh quê, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Ngoài bánh tráng dày để nướng, các chị còn làm thêm bánh tráng mỏng để cuốn thịt heo, bánh tráng đường, bánh tráng mè… Từ việc kiên trì, chịu khó, mỗi tháng chị em cũng có đồng thu nhập cải thiện kinh tế gia đình. Điều mà các hộ dân lo ngại nhất hiện nay là thời tiết mưa, nắng thất thường. Những mùa nắng lại có mưa chiều nên rất khó cho việc duy trì làm bánh thường xuyên. Vì vậy họ cần lắm lò sấy bánh để đảm bảo lượng bánh cung ứng ra thị trường vào mùa mưa và nhất là dịp Tết Nguyên đán. Đánh giá về hiệu quả mô hình làm bánh tráng ở địa phương, chị Nguyễn Thị Thu, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Trà Sơn, huyện Bắc Trà My nói: “Trà Sơn là một xã khó khăn, đa số người dân sống bằng nghề nông nghiệp trong đó có hội viên phụ nữ. Sau những ngày bận rộn thì chị em tranh thủ thời gian rảnh rỗi để chuyển sáng làm nghề truyền thống là tráng bánh tráng. Hội của chúng tôi cũng quan tâm, tạo mọi điều kiện để chị em phát huy và duy trì nghề làm bánh tráng này và nâng cao thương hiệu của mình hơn nữa. Bên cạnh đó chị em cũng gặp những khó khăn nhất định. Trong mùa mưa lượng tiêu thụ bánh tráng rất nhiều nhưng việc tráng và phơi bánh rất khó khăn cho nên mong các cấp lãnh đạo cấp trên quam tâm tạo mọi điều kiện hỗ trợ về máy sấy cũng như các dây chuyền để thương hiệu nghề bánh tráng được phát huy hơn nữa.”

     Để vực dậy nghề làm bánh tráng thủ công, chính quyền địa phương đã tạo điều kiện cho chị em đăng ký thương hiệu “bánh Tráng Trà Sơn”, tạo niềm tin cậy cho người tiêu dung về việc đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm vừa đa dạng hóa các sản phẩm cung ứng cho du khách, gắn với phát triển du lịch tại huyện Bắc Trà My trong thời gian đến./.