Buôn Ma Thuột- Đắc Lắc căh muy tr’haanh prang bha lang k’tiếc ooy râu đha hum yêm âng cà phê, nắc cóh đâu dzợ đhị tước đoọng ha pêê tour du lịch liêm pr’hay, t’đang t’pấh bấc ơl t’mooi tước la lêy. Muy cóh bấc đhị tước cắh choom z’lấh lơi bêl t’mooi tước Buôn Ma Thuột, nắc đoo Bảo tàng tỉnh Đắc Lắc, đhị k’rong đớc râu chr’nắp văn hóa cóh m’pâng crâng ca coong. Hương Lý, phóng viên Đài P’rá Việt Nam vêy bha ar xay trúih ooy đhị tước liêm pr’hay n’nâu. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

                    Râu bơơn lêy tr’nơợp cắh choom ha vil bêl tước lâng bảo tàng Đắc Lắc nắc đoo pr’đhang đong bơơn chóh bhrợ ting cơnh đong dal ty đanh âng ma nứih Ê-đê; chr’tợp bơơn bhrợ cơnh bêệ n’jưl tơ-rưng ga mắc. xụ xặ bảo tàng nắc pa zêng c’bhúh tơơm n’loong ga mắc dzợ coon tr’doóc cóh Buôn Ma Thuột, bhrợ t’váih râu gâm ngút prang c’moo.

                       Bơơn râu zooi xay moon đoọng âng apêê chuyên gia Pháp lâng Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tu cơnh đêếc zr’lụ ra pặ k’rong đớc hồ sơ, zư đớc c’kir âng Bảo tàng Đắc lắc pa bhlâng liêm pr’hay. Cóh pa zêng lấh 12.000 c’kir bơơn k’rong đớc đhị lấh 40 c’moo ha nua, vêy lấh 1.000 c’kir bơơn Bảo tàng chơớih pay đoọng ra pặ pa cắh ta luôn, pa zêng 3 hun: Bấc ơn sinh học, Văn hóa acoon cóh, Lịch sử. Lấh đhị đêếc, dzợ vêy c’bhúh xa nay bơơn xay trúih đhị apêê bài xay moon p’ghít, cha nụp, phim… Cóh đêếc, zr’lụ Văn hóa acoon cóh, cơnh lâng lấh 450 c’kir bơơn pa cắh pr’ặt tr’mông âng 47 c’bhúh đha nuôr acoon ma nứih đh’rứah ặt ma mông. Tơợ đhr’nong đong dal âng ma nứih Ê-đê tước chóch ta pêếh âng ma nứih Mnông cắh cậ đợ x’nur cóh bhiệc bhan bhuốih ha roo t’mêê âng ma nứih Jarai. Râu văn hóa liêm pr’hay bhlâng cóh bhiệc bhan công cơnh ặt ma mông zấp t’ngay âng đha nuôr acoon cóh cóh vel đong công bơơn pa cắh dhdị apêê c’kir cơnh ching goong, n’dza lâng bấc râu tr’coó xa nul n’lơơng. Tước lum lêy bảo tàng Đắc Lắc moọt bêl ha lúh c’moo t’mêê 2017, p’căn Allan France- muy t’mooi ma nứih Pháp xay moon:

                    Bảo tàng n’nâu pa bhlâng liêm, pa bhlâng pr’hay lâng chr’nắp đoọng chơớc lêy năl ooy zr’lụ k’tiếc cóh đâu lâng acu pa bhlâng lêy liêm pr’hay. Acu âi lướt bấc đhị bảo tàng cóh apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng, bảo tàng nắc buôn bhrợ muy râu la lay cắh vêy pa zum zấp râu cơnh bảo tàng n’nâu. Tước đâu, t’mooi choom chơớc lêy muy cơnh liêm pr’hay ooy lịch sử, văn hóa lâng đhr’niêng cr’bưn âng đha nuôr apêê acoon cóh vel đong cr’chăl đơớh bhlâng.

                   Đh’rứah lâng ra pặ ta luôn, Bảo tàng Đắc Lắc dzợ xay trúih bấc chuyên đề: Zr’lụ văn hóa ching goong, Đắc Lắc tr’xăl t;mêê lâng pa dưr, t’mêếh Buôn Ma Thuột… Chuyên đề “ Tây Nguyên apêê c’moo 50 âng thế kỷ 20” âng bác sĩ ma nứih Pháp Jean- Marie Duchange xoọc t’đang t’pấh râu k’rang êy âng pa bhlâng bấc t’mooi. C’bhúh cha nụp pa zêng 37 cha nụp pa cắh cớ liêm pr’hay, la lua crêê cơnh pr’ặt tr’mông âng đha nuôr acoon cóh Tây Nguyên apêê c’moo 50 âng thế kỷ 20. A noo Nguyễn Thanh Ân, muy t’mooi xay moon:

                      A cu âi lướt luem lêy bấc đhị cóh bảo tàng cóh đêếc acu pa bhlâng lêy pr’hay liêm âng đong pa căh chuyên đề zr’lụ ca năm âng bảo tàng Đắc Lắc. Tu nâu đoo nắc muy đhị pa cắh pa bhlâng la lay. Pa bhlâng nắc đợ ta la cha nụp n’đhơ nắc vêy 2 pr’hoọm tăm bhoóc a năm, n’đhơ cơnh đêếc âi bơơn pơ cắh liêm lứch pr’dưr pr’dzoọng âng đha nuôr acoon cóh cóh Tây Nguyên cóh cr’chăl apêê c’moo 1950. Nâu đoo nắc dhdị t’đang t’pấh ha t’mooi đợ râu c’năl t’mêê la lay, pa bhlâng liêm pr’hay bêl tước lum lêy bảo tàng

                       Bảo tàng Đắc Lắc âi bhrợ t’váih muy cơnh la lay, t’mêê đoọng ha t’mooi lum lêy. Lấh dhdị c’bhúh xa nay bơơn xay trúih âng c’bhúh xay trúih âi bhrợ đanh lâng lứch loom luônh, Bảo tàng âi lướt l’lăm cóh bh’rợ đươi dua p’rá acoon cóh đhị đêếc cóh ra pặ p’cắh. lấh 3 p’rá bha lâng bơơn xay trúih ha zấp c’kir, bảo tàng dzợ đươi dua  p’rá âng apêê acoon cóh n’lơơng cóh đh’nớc apêê c’kir âng apêê đoo, pa cắh râu chắp lêy c’la văn hóa, chắp lêy vel bhươl. T’coóh Trần Văn Năm, Trưởng phòng k’rong đớc lâng pa chắp ch’mêệt lêy c’kir bảo tàng Đắc Lắc đoọng năl:

                        Zấp râu apêê c’kir ra pặ p’cắh cóh đâu cơnh tượng đớc cóh ping, zấp râu tr’coó xa nul, cắh cậ pr’đhang zấp râu zêng âng apêê đha nuôr bhrợ tváih. Đợ apêê z’hai t’bách ma nứih Ê-đê, Jarai, Mnông apêê đoo bhrợ t’váih đợ apêê nnắc. râu bơr, xoọc đâu bảo tàng ra pặ pa cắh cơnh lâng xay moon pa ghít ting apêê p’rá: Anh, Pháp, Việt lâng Ê-đê. P’rá Ê-đê bơơn t’moọt nắc đoọng chắp hơnh chr’nắp văn hóa âng đha nuôr vel đong.

                       Bơơn bhrợ têng đhị đhăm pa bhlâng liêm chr’nắp, nắc đhị m’pâng thành phố Buôn Ma Thuột, đăn đhị zr’lụ c’kir lịch sử Biệt Điện Bảo Đại âi đanh lấh 90 c’moo, Bảo tàng Đắc Lắc cắh muy nắc dhdị k’rong đớc đợ râu chr’nắp c’kir văn hóa âng đha nuôr apêê acoon cóh Tây Nguyên, nắc dzợ muy đhị văn hóa pa bhlâng liêm pr’hay lâng zấp t’mooi bêl tước lâng Đắc Lắc. Đoọng pa dưr đợ liêm lứch chr’nắp ooy lịch sử, văn hóa công cơnh đhăm liêm âng bảo tàng, cr’chăl ha y, ngành chức năng cóh vel đong vêy bhrợ têng p’xoọng đợ hạng mục, pa dưr muy bơr đhr’niêng cr’bưn âng đha nuôr acoon cóh. T’coóh Đặng Gia Duẩn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa- Thể thao lâng Du lịch tỉnh Đắc Lắc đoọng năl:

                   Tước ha y, azi vêy xay moon đoọng ha tỉnh bhrợ têng muy bơr pr’đhang trải nghiệm cóh zr’lụ bảo tàng. Râu muy nắc vêy bhrợ têng đong dal cơnh ty ahay âng đha nuôr Êđê, lấh đhị đêếc nắc bh’rợ tâm goong n’toong ching, apêê bh’rợ tr’nêng văn hóa ty đanh âng apêê nghệ nhân đha nuôr Ê-đê bhrợ têng. Râu bơr nắc pa dưr cớ muy ch’nang đác muy râu văn hóa pa bhlâng liêm pr’hay âng đha nuôr Tây Nguyên. Râu 3 nắc bhrợ pa dưr c’bhúh tượng pa zêng apêê bh’nơn bh’rợ coóch boóc n’loong âng đha nuôr Tây Nguyên đoọng t’mooi choom moọng lêy đợ bh’nơơn bh’rợ liêm pr’hay n’nâu. P’rơơm bh’rợ âng bảo tàng vêy bấc râu liêm pr’hay lấh đoọng crêê lâng pr’dưr pr’dzoọng bảo tàng loại 1 k’tiếc k’ruung./.

Bảo tàng Đăk Lăk

NƠI LƯU GIỮ GIÁ TRỊ VĂN HÓA ĐẠI NGÀN TÂY NGUYÊN

           Buôn Ma Thuột – Đắk Lắk không chỉ nổi tiếng thế giới về hương vị nồng nàn của cà phê, mà nơi đây còn là điểm đến cho những tour du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách đến thăm quan. Một trong những điểm đến không thể bỏ qua khi du khách đến với Buôn Ma Thuột, đó  là Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk, nơi lưu giữ các giá trị văn hóa giữa đại ngàn. Hương Lý, phóng viên Đài TNVN có bài giới thiệu về  điểm đến hấp dẫn này....

                   Ấn tượng đầu tiên khi đến với bảo tàng Đăk Lăk chính là kiến trúc tòa nhà được thiết kế, xây dựng theo phong cách nhà dài truyền thống của người Ê đê; mái nhà được cách điệu như chiếc đàn tơ-rưng khổng lồ. Khuôn viên bảo tàng là quần thể cây rừng nguyên sinh duy nhất còn sót lại ở Buôn Ma Thuột, tạo không khí mát mẻ quanh năm.

                Được sự sự hỗ trợ tư vấn của các chuyên gia Pháp và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam nên không gian trưng bày công tác lưu trữ hồ sơ, bảo quản hiện vật của Bảo tàng Đắk Lắk rất chuyên nghiệp. Trong số hơn 12.000 hiện vật đã sưu tầm, tích luỹ hơn 40 năm qua, có trên 1.000 hiện vật được Bảo tàng lựa chọn cho trưng bày thường xuyên, gồm 3 phần: Đa dạng sinh học, Văn hóa dân tộc, Lịch sử. Bên cạnh đó, còn có hệ thống thông tin được chuyển tải qua các bài giới thiệu, các chú thích, ảnh, phim...  Trong đó, không gian Văn hóa dân tộc, với hơn 450 hiện vật được trưng bày thể hiện khái quát đời sống vật chất và tinh thần của 47 dân tộc cùng chung sống. Từ ngôi nhà dài của người Êđê đến góc bếp của người Mnông hay những cây nêu trong lễ cũng lúa mới của người Jarai. Nét văn hoá độc đáo trong lễ hội cũng như sinh hoạt đời thường của đồng bào các dân tộc ở địa phương cũng được thể hiện qua các hiện vật như cồng chiêng, rượu cần và các loại nhạc cụ khác. Đến tham quan  Bảo tàng Đăk Lăk vào dịp đầu năm mới 2017, bà Allan France - một du khách Pháp cảm nhận:

                       "Bảo tàng này rất đẹp, rất hay và quan trọng để tìm hiểu về vùng miền ở đây và tôi rất hài lòng khi tham quan bảo tàng ở đây. Tôi đã đi nhiều bảo tàng rồi, ở các nước khác bảo tàng thường chuyên biệt chứ không tổng hợp như bảo tàng này. Đến đây, du khách có thể tìm hiểu một cách khái quát nhất về lịch sử, văn hóa và phong tục, tập quán của đồng bào các dân tộc bản địa trong thời gian ngắn nhất"

                 Cùng với trưng bày thường xuyên, Bảo tàng Đăk Lăk còn tổ chức giới thiệu nhiều chuyên đề: Không gian văn hóa cồng chiêng, Đăk Lăk đổi mới và phát triển, hồi ức Buôn Ma Thuột…Chuyên đề  “ Tây Nguyên những năm 50 của thế kỷ 20” của bác sĩ người Pháp Jean – Marie Duchange đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều du khách. Bộ ảnh gồm 37 ảnh tái hiện sinh động, chân thực cuộc sống của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên những năm 50 của thế kỷ 20. Anh Nguyễn Thanh Ân, một du khách chia sẻ:

              "Tôi đã đi thăm quan các điểm trong bảo tàng trong đó tôi rất ấn tượng với phòng trương bày chuyên đề vùng tối của bảo tàng Đăk Lăk bởi đây là một phòng trưng bày rất đặc biệt. Nổi bật là là những bức ảnh tuy chỉ với hai màu đen trắng thôi nhưng đã lột tả được hình ảnh của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên thời kỳ những năm 1950. Đây là điểm thu hút tạo cho du khách những trải nghiệm đặc biệt, vô cùng thích thú khi đến thăm bảo tàng"

                     Bảo tàng Đắk Lắk đã tạo nên một phong cách riêng, mới cho khách tham quan. Bên cạnh hệ thống thông tin được chuyển tải qua đội ngũ hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm và nhiệt huyết, Bảo tàng đã đi tiên phong trong việc sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số tại chỗ trong trưng bày. Ngoài 3 ngôn ngữ chính được dùng thuyết minh cho mỗi hiện vật, Bảo tàng còn sử dụng cả ngôn ngữ của các dân tộc khác trong tên gọi những hiện vật của chính họ, thể hiện sự tôn trọng chủ thể văn hóa, tôn trọng cộng đồng. Ông Trần Văn Năm, Trưởng phòng Sưu tầm và nghiên cứu hiện vật bảo tàng Đăk Lăk cho biết:

                Tất cả các hiện vật trưng bày ở đây như tượng nhà mồ, các loại nhạc cụ, hay các mô hình tất cả đều do chính chủ thể văn hóa người ta chế tác ra. Những nghệ nhân người Êđê, Giarai, Mnông họ làm ra những hiện vật đó. Thứ hai, hiện nay bảo tàng trưng bày với chú dẫn theo các thứ tiếng: Anh, Pháp, Việt và Ê đê. Tiếng Ê đê được đưa vào nhằm tôn vinh giá trị văn hóa của người dân bản địa

                   Được xây dựng ở vị trí khá đặc biệt, ngay  trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột, cạnh Khu di tích lịch sử Biệt Điện Bảo Đại có tuổi đời hơn 90 năm, Bảo tàng Đắk Lắk không chỉ là nơi lưu giữa những giá trị di sản văn hóa của cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên mà còn là một địa chỉ văn hóa vô cùng hấp dẫn mọi du khách khi đến với Đăk Lắk. Nhằm phát huy tối đa  giá trị về lịch sử, văn hoá cũng như vị trí đắc địa của bảo tàng, thời gian tới ngành chức năng ở địa phương sẽ xây dựng thêm nhiều hạng mục, phục dựng một số phong tục, tập quán của đồng bào các dân tộc. Ông Đặng Gia Duẩn, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể Thao và Du lịch tỉnh Đắk Lăk cho biết:

               "Tới đây chúng tôi sẽ tham mưu cho tỉnh xây dựng một số mô hình trải nghiệm trong khuôn viên bảo tàng. Thứ nhất là sẽ xây dựng một nhà dài nguyên mẫu, nguyên bản của đồng bào Êđê, bên cạnh đó là hoạt động diễn tấu cồng chiêng, các sinh hoạt văn hóa dân gian do nghệ nhân đồng bào Ê đê trực tiếp thực hiện. Thứ hai là phục dựng một bến nước một nét văn hóa hết sức đặc sắc của đồng bào Tây Nguyên. Thứ 3 là xây dựng một vườn tượng bao gồm các tác phẩm điêu khắc tượng gỗ dân gian của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên để du khách có thể chiêm nghiêm những tác phẩm đọc đáo này. Hy vọng hoạt động của bảo tàng có nhiều khởi sắc hơn nữa để xứng đáng với tầm vóc bảo tàng loại 1 quốc gia"./.